200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Xương rồng trên cát (Kao Sơn) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Khổ như chị, đến thế thôi Lễ đầu Giời cứ bắt người khổ thêm

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Khổ như chị, đến thế thôi

Lễ đầu Giời cứ bắt người khổ thêm

Xương rồng đội cát mà lên

Đem gan con gái làm mềm đá xanh

Chân trần qua lửa chiến tranh

Tuổi xuân chị đã hóa thành núi sông

Ngày về biển vẫn mênh mông

Múc lên nước đục mà trong với đời

Cong vênh đành một kiếp người

Với ai cũng chỉ rằng: Tui thiệt thà!..

Huy chương buộc giất vách nhà

Thương bạn nằm chốn rừng xa không về

Biển thì xanh tít ngoài kia

Xóm chài cát trắng bốn bề bủa vây

Tay gầy che nắng xiên khoai

Lá dương khói đốt còn cay mắt người

Gồng vai gánh lấy cuộc đời

Cẩn răng chẳng hé nửa lời kêu ca

Như xương rồng giữa phong ba

Chị bấu vào cát mà qua phận mình.

(Kao Sơn, Xương rồng trên cát)

Câu 1

Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ.

Phương pháp giải

Đọc toàn bộ đoạn thơ và xác định mục đích chính của người viết là bộc lộ cảm xúc, kể chuyện hay miêu tả.

Lời giải chi tiết

Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm

Giải thích:

Đoạn thơ chủ yếu bộc lộ tình cảm, sự thương cảm, trân trọng và ngợi ca của tác giả đối với người chị giàu nghị lực, chịu nhiều gian khổ sau chiến tranh.

Mở rộng

PTBĐ biểu cảm là một nhu cầu của con người trong cuộc sống bởi trong thực tế sống luôn có những điều khiến ta rung động (cảm) và muốn bộc lộ (biểu) ra với một hay nhiều người khác. Phương thức biểu cảm là dùng ngôn ngữ để bộc lộ tình cảm, cảm xúc của mình về thế giới xung quanh.

Link tham khảo: Các phương thức biểu đạt trong văn bản

Câu 2

Tác giả chọn hình ảnh gì để sáng tác bài thơ?

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Đọc kĩ đoạn thơ.

- Chú ý đến các hình ảnh trung ở nhan đề và xuyên suốt các khổ thơ.

Lời giải chi tiết

Hình ảnh cây xương rồng, hình ảnh đá xanh, núi sông, lá dương khói đố.

Giải thích:

Xương rồng là loài cây có sức sống bền bỉ, có thể tồn tại trong môi trường khô cằn, khắc nghiệt. Hình ảnh ấy được dùng để làm nổi bật phẩm chất kiên cường, nhẫn nại, chịu thương chịu khó của người chị.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Nêu tác dụng phép đối trong các dòng thơ:

"Xương rồng đội cát mà lên

Đem gan con gái làm mềm đá xanh

Chân trần qua lửa chiến tranh

Tuổi xuân chị đã hóa thành núi sông"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định các vế thơ có sự tương ứng hoặc tương phản về hình ảnh, ý nghĩa và phân tích hiệu quả biểu đạt.

Lời giải chi tiết

- Phép đối:

+ Cặp dòng 1 - 2: Đối giữa sự nhỏ bé, mong mong (Xương rồng, gan con gái) với sự khắc nghiệt, dữ dội của hoàn cảnh (đội cát mà lên, làm mềm đá xanh).

+ Cặp dòng 3 - 4: Đối giữa sự giản dị, mỏng mảnh (Chân trần, tuổi xuân chị) với sự lớn lao, vĩnh hằng (lửa chiến tranh, hóa thành núi sông).

- Tác dụng:

+ Tạo nhịp điệu cân đối, nhịp nhàng, làm cho giọng thơ trở nên trầm hùng, sâu lắng và giàu sức biểu cảm.

+ Nhấn mạnh sự khắc nghiệt của hoàn cảnh chiến tranh và những gian khổ, thiếu thốn mà người phụ nữ phải trải qua.

+ Ngợi ca sức sống phi thường, ý chí kiên cường và lòng dũng cảm của người phụ nữ Việt Nam, dù nhỏ bé nhưng có thể vượt qua mọi thử thách, làm nên những điều phi thường.

+ Tôn vinh sự hy sinh cao cả: tuổi xuân và xương máu của người chị đã hòa vào cùng non sông, đất nước.

Giải thích:

Các hình ảnh “xương rồng”, “gan con gái”, “chân trần”, “tuổi xuân” đều gợi sự nhỏ bé, mềm yếu; trong khi “đá xanh”, “lửa chiến tranh”, “núi sông” gợi những thử thách lớn lao. Đặt chúng trong thế đối sánh giúp làm nổi bật vẻ đẹp phi thường của người chị trong hoàn cảnh khắc nghiệt.

Mở rộng

- Đối: là biện pháp tu từ, theo đó người viết (người nói) xếp đặt những từ ngữ hoặc câu có đặc điểm ngữ âm, ngữ nghĩa, ngữ pháp tương tự hoặc tương phản nhau ở những vị trí đối xứng trong câu hoặc trong văn bản để gợi ra một nội dung hoàn chỉnh, làm nổi bật một ý nghĩa nhất định

- Tác dụng: tạo nên vẻ đẹp cân xứng, hài hoà cho lời thơ, câu văn

Link tham khảo: Khái niệm biện pháp tu từ đối và tác dụng

Câu 4

Anh chị hiểu các dòng thơ sau như thế nào?

"Biển thì xanh tít ngoài kia

Xóm chài cát trắng bốn bề bủa vây

Tay gầy che nắng xiên khoai

Lá dương khói đốt còn cay mắt người

Gồng vai gánh lấy cuộc đời

Cắn răng chẳng hé nửa lời kêu ca"

Xem lời giải

Câu 5

Hai dòng thơ cuối: "Như xương rồng giữa phong ba/Chị bầu vào cát mà qua phận mình" gửi gắm thông điệp gi?

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Liên hệ nội dung văn bản.

- Rút ra thông điệp ý nghĩa.

Lời giải chi tiết

- Lí giải 2 câu thơ:

+ Hình ảnh cây xương rồng kiên cường bám rễ vào cát khô cằn để chống chọi với phong ba là biểu tượng cho người chị, người phụ nữ Việt Nam hậu chiến.

+ Dù trải qua biết bao giông bão, gian khổ và thiệt thòi của kiếp người, chị vẫn kiên cường, nhẫn nại bám trụ, âm thầm tự mình vượt qua số phận.

- Thông điệp:

+ Hãy luôn giữ vững bản lĩnh, tinh thần kiên cường, dẻo dai trước mọi sóng gió, nghịch cảnh của cuộc đời. Không gục ngã hay buông xuôi trước số phận.

+ Mỗi người cần có ý chí vươn lên, tự gánh vác và vượt qua thử thách bằng chính đôi chân và sức lực của mình.

+ Nhắc nhở thế hệ hôm nay phải luôn biết ơn, trân trọng và thấu hiểu cho những hy sinh thầm lặng của các thế hệ đi trước (đặc biệt là những nữ cựu chiến binh, thanh niên xung phong), những con người đã dâng hiến tuổi xuân cho đất nước rồi lại âm thầm chịu đựng gian khổ trong thời bình.

Đoạn văn tham khảo:

Hai dòng thơ khép lại bài thơ: "Như xương rồng giữa phong ba / Chị bấu vào cát mà qua phận mình" đã gửi gắm những thông điệp nhân văn sâu sắc về bản lĩnh sống và lòng tri ân. Hình ảnh "xương rồng bấu vào cát" không chỉ là biểu tượng cho sức sống phi thường của cây cối nơi hoang mạc, mà còn đại diện cho tinh thần kiên cường, nhẫn nại của người chị, người phụ nữ Việt Nam sau chiến tranh. Qua đó, tác giả nhắn gửi đến mỗi chúng ta bài học về ý chí vươn lên trước mọi nghịch cảnh: cuộc sống có thể đong đầy gian khổ, bất hạnh, nhưng con người không được gục ngã mà phải tự lực, bền bỉ đứng vững trên đôi chân của mình. Bên cạnh đó, hai dòng thơ còn là lời nhắc nhở sâu sắc về thái độ sống "uống nước nhớ nguồn". Thế hệ hôm nay cần biết thấu hiểu, trân trọng và biết ơn những hy sinh thầm lặng, chịu nhiều thiệt thòi của các thế hệ đi trước, những con người đã dâng hiến trọn tuổi xuân cho độc lập dân tộc rồi lại lặng lẽ gánh vác mọi nhọc nhằn của đời thường.

Giải thích:

“Xương rồng” có thể sống và vươn lên giữa cát và “phong ba”, giống như người chị dù trải qua chiến tranh, nghèo khó và nhiều thiệt thòi vẫn “bấu vào cát” để tự mình vượt qua cuộc đời. Hình ảnh ấy vì thế vừa ca ngợi sức sống kiên cường, vừa gợi sự trân trọng đối với những hi sinh thầm lặng.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?