200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Trước nghĩa trang Trường Sơn (Hoàng Trần Cương) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Tôi trở lại Trường Sơn. Mười năm Và gặp ở đây những người không về nữa Đồng đội ơi, tôi tội tình chi rứa Mà các anh quay mặt, tắt lòng

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

TRƯỚC NGHĨA TRANG TRƯỜNG SƠN

Tôi trở lại Trường Sơn. Mười năm

Và gặp ở đây những người không về nữa

Đồng đội ơi, tôi tội tình chi rứa

Mà các anh quay mặt, tắt lòng

Như tôi chưa từng là người thân của các anh

Như cuộc chiến tranh vừa qua, tôi là thằng trốn chạy

Như mười năm xa. Tôi đã sống xuôi tay

Không ngó đến tương lai. Không đoái hoài kỉ niệm

Đá dựng tượng đài mang dáng những trái tim

Xếp nghiêng

Những phiến đá chất chồng lớp lớp tuổi thanh niên

Tạc đất nước thành Trường Sơn sừng sững

Dấu tên riêng trong hoang vắng rừng già

Rời nghĩa trang

Tôi lật đật về nhà

Thấy mây trắng bay ngang

Bỗng dưng lòng bật khóc

Trong đầu lựng ngọn gió ngày xưa

Còn tóc đâu mà sợ bạc

Chỉ có nơi các anh nằm gác

Hàng năm

Cỏ rũ rượi xanh

Và những tấm bia

Vẫn yên lặng xếp hàng để choàng thêm màu trắng

Và ngày ngày

Mặt trời lại sà xuống nơi này vay nắng…

(Trích Trước nghĩa trang Trường Sơn, Hoàng Trần Cương, Báo Văn Nghệ, 24/12/2024)

Câu 1

Xác định từ ngữ dùng để chỉ nhân vật trữ tình trong đoạn trích.

Phương pháp giải

Tìm những từ ngữ trực tiếp xưng gọi hoặc tự xưng trong đoạn thơ để xác định nhân vật trữ tình.

Lời giải chi tiết

Từ ngữ dùng để chỉ nhân vật trữ tình trong đoạn trích là từ “tôi”

Giải thích:

Đại từ “tôi” được sử dụng trực tiếp trong câu thơ “Tôi trở lại Trường Sơn”, cho thấy người đang trở lại nghĩa trang, hồi tưởng về đồng đội và trực tiếp bộc lộ những cảm xúc, suy tư của mình.

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 2

Chỉ ra một số biểu hiện của phong cách lãng mạn trong đoạn trích.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Dựa vào hình ảnh, ngôn ngữ và cách bộc lộ cảm xúc trong đoạn thơ để tìm những biểu hiện mang màu sắc lãng mạn.

Lời giải chi tiết

Một số biểu hiện của phong cách lãng mạn trong đoạn trích:

- Sử dụng nhiều hình ảnh giàu chất thơ, lãng mạn như "mây trắng bay ngang", "gió ngày xưa", "cỏ rũ rượi xanh", "mặt trời sà xuống".

- Lời thơ giàu cảm xúc, thể hiện sự day dứt, ân hận, nỗi nhớ thương da diết của người lính đối với đồng đội đã khuất.

- Ngôn ngữ giàu hình ảnh, sử dụng nhiều biện pháp tu từ như so sánh, nhân hóa, ẩn dụ, tạo nên vẻ đẹp trữ tình, sâu lắng.

Giải thích:

Trong đoạn thơ, cảnh vật nghĩa trang được nhìn qua tâm trạng của nhân vật trữ tình, vì thế “mây trắng”, “gió ngày xưa”, “mặt trời” đều mang chiều sâu cảm xúc, góp phần tạo nên vẻ đẹp vừa hiện thực vừa giàu chất thơ.

Mở rộng

Đặc điểm của phong cách lãng mạn:

- Chủ đề: đề cao cảm xúc cá nhân, hướng đến cái đẹp, tự do.

- Hình thức: ngôn ngữ giàu hình ảnh, biểu cảm.

-Thể loại: thơ trữ tình, truyện thơ,...

Link tham khảo: Phong cách lãng mạn

Câu 3

Trình bày hiệu quả của biện pháp tu từ nghịch ngữ trong những dòng thơ sau:

"Cỏ rũ rượi xanh

Và những tấm bia

Vẫn yên lặng xếp hàng để choàng thêm màu trắng

Và ngày ngày

Mặt trời lại sà xuống nơi này vay nắng…"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định sự kết hợp có tính nghịch lí trong cách diễn đạt, sau đó phân tích tác dụng về hình ảnh, ý nghĩa và cảm xúc.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ nghịch ngữ được sử dụng trong những dòng thơ: "Cỏ rũ rượi xanh/ Và những tấm bia/ Vẫn yên lặng xếp hàng để choàng thêm màu trắng/ Và ngày ngày/ Mặt trời lại sà xuống nơi này vay nắng..." tạo nên hiệu quả nghệ thuật:

+ Tạo ra sự đối lập bất ngờ, gây ấn tượng mạnh mẽ cho người đọc. "Cỏ rũ rượi xanh" - sự sống mãnh liệt, tươi tốt, nhưng lại đối lập với "những tấm bia vẫn yên lặng xếp hàng", tượng trưng cho sự mất mát, hi sinh.

+ Khắc họa hình ảnh nghĩa trang Trường Sơn vừa tĩnh lặng, vừa mang vẻ đẹp hùng vĩ, bất diệt. "Mặt trời lại sà xuống nơi này vay nắng" – hình ảnh mặt trời như đang "vay nắng" từ những người lính đã ngã xuống, thể hiện sự tôn kính, tưởng nhớ sâu sắc.

+ Thể hiện sự trân trọng, biết ơn đối với sự hi sinh của các anh hùng liệt sĩ.

Giải thích:

“Cỏ” vốn biểu hiện cho sự sống nhưng lại “rũ rượi”, trong khi vẫn “xanh”; những tấm bia vốn lạnh lẽo, bất động lại được hình dung như đang “choàng thêm màu trắng”; còn mặt trời được nhân hóa thành người “vay nắng”. Những cách kết hợp giàu nghịch lí ấy khiến cảnh vật trở nên có hồn, đồng thời gợi cảm giác thời gian vẫn tiếp tục trôi, sự sống vẫn tiếp diễn nhưng sự hi sinh của những người lính vẫn hiện diện sâu đậm trong không gian nghĩa trang.

Mở rộng

- Nghịch ngữ là biện pháp tu từ, ở đó, người nói, người viết dùng một cụm từ gây ấn tượng mạnh, làm nổi bật tính chất hai mặt của một tình thế, tâm trạng nào đó, hoặc làm phát lộ sự thật về đối tượng theo quan điểm của mình.

- Nghĩa của nghịch ngữ đối lập với nghĩa của các cụm từ khác trong câu hoặc trong các câu khác gần kề, nhấn mạnh sự phát hiện mới hay cảm nhận, liên tưởng chủ quan của người nói, người viết về một đối tượng vốn có thể được nhìn nhận khác hẳn.

- Nghịch ngữ thường xuất hiện trong nói mỉa. Ở những trường hợp đó, mỉa mai được nhìn nhận là mục đích của phát ngôn, còn nghịch ngữ được xem là phương tiện thực hiện mục đích này.

Link tham khảo: Biện pháp nghịch ngữ

Câu 4

Nêu cảm hứng chủ đạo của bài thơ.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Khái quát những cảm xúc được thể hiện xuyên suốt đoạn thơ, chú ý đến tâm trạng của nhân vật trữ tình khi trở lại nghĩa trang và hồi tưởng về đồng đội.

Lời giải chi tiết

Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là nỗi ân hận, day dứt của người lính trở lại nghĩa trang Trường Sơn sau mười năm xa cách, sự tưởng nhớ và biết ơn sâu sắc đối với những người đồng đội đã hy sinh vì Tổ quốc.

Giải thích:

Các từ ngữ “tội tình”, “thằng trốn chạy”, “ân hận”, “bật khóc” trực tiếp thể hiện sự day dứt của người trở về trước những người đã nằm lại. Hình ảnh những “phiến đá” mang “tuổi thanh niên”, những tấm bia “yên lặng xếp hàng” lại khắc sâu sự hi sinh và khơi dậy lòng biết ơn đối với thế hệ đã hiến dâng tuổi trẻ cho đất nước.

Mở rộng

- Cảm hứng chủ đạo là tình cảm, thái độ được thể hiện xuyên suốt tác phẩm đối với những vấn đề cuộc sống được nêu ra

- Cách xác định cảm hứng chủ đạo:

+ Thường được thể hiện qua các hình ảnh, từ ngữ và cảm xúc trong tác phẩm

+ Thường gắn liền với một tư tưởng hoặc thông điệp cụ thể mà tác giả muốn truyền tải.

Link tham khảo:

Cảm hứng chủ đạo trong tác phẩm và cách xác định

Cảm hứng chủ đạo trong thơ

Câu 5

Từ suy ngẫm của tác giả “Những phiến đá chất chồng lớp lớp tuổi thanh niên/ Tạc đất nước thành Trường Sơn sừng sững”, anh/chị hãy bày tỏ suy nghĩ về trách nhiệm của thế hệ thanh niên trong việc tiếp nối truyền thống yêu nước của thế hệ cha ông đi trước trong cuộc sống ngày nay.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Từ hình ảnh những người lính đã hi sinh tuổi trẻ cho Tổ quốc, xác định trách nhiệm của thanh niên hôm nay trong việc tiếp nối truyền thống yêu nước bằng những hành động phù hợp với thời đại.

Lời giải chi tiết

- Cần có trách nhiệm kế thừa và phát huy truyền thống yêu nước của cha ông.

- Thể hiện qua việc học tập, rèn luyện, cống hiến cho đất nước, xây dựng đất nước giàu mạnh, văn minh.

- Cần sống có lý tưởng, có trách nhiệm với cộng đồng, xã hội, luôn ghi nhớ công lao của các anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc.

Đoạn văn tham khảo:

Từ suy ngẫm của tác giả "Những phiến đá chất chồng lớp lớp tuổi thanh niên/Tạc đất nước thành Trường Sơn sừng sững”, thế hệ thanh niên hôm nay cần có trách nhiệm kế thừa và phát huy truyền thống yêu nước của cha ông. Điều này thể hiện qua việc học tập, rèn luyện, cống hiến cho đất nước, xây dựng đất nước giàu mạnh, văn minh. Chúng ta cần sống có lý tưởng, có trách nhiệm với cộng đồng, xã hội, luôn ghi nhớ công lao của các anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc.

Giải thích:

“Lớp lớp tuổi thanh niên” đã trở thành những phiến đá góp phần “tạc đất nước thành Trường Sơn sừng sững”, cho thấy đất nước được tạo nên từ sự hi sinh của biết bao thế hệ trẻ. Vì vậy, thế hệ hôm nay cần tiếp nối truyền thống ấy bằng học tập, lao động, sáng tạo, sống có trách nhiệm và sẵn sàng đóng góp cho cộng đồng, đất nước.