200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Màu xanh trở về (Phùng Thị Hương Ly) | Luyện đề đọc hiểu văn 12

Cha kể ngày đi Đêm nghe gió đi hoang miền đất trồng Bầu trời lạc giọng chim đi

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

MÀU XANH TRỞ VỀ

Cha kể ngày đi

Đêm nghe gió đi hoang miền đất trồng

Bầu trời lạc giọng chim đi

Khói chiều lẹm cay mắt người già, con trẻ

Dân bản xót củ nâu chín giữa đất cằn.

Cha cặm cụi lên đồi thắp những ngọn nến xanh

Bản chân gai rừng xước đỏ

Ngày con đi học xa

Lặng nhìn dáng người khắc khổ

Tầm áo bộ đội bạc sờn nắng mưa

Cha mỉm cười dặn

Đừng buồn nhé

Tình yêu cho con núi vẫn để dành!

Cha vực đậy cánh rừng sau năm tháng ngủ quên

Nương chè mởn xanh mềm tay người hái

Ao cá nghiêng soi nắng vàng trở lại

Khuya ngẫu hứng trà thơm bên bếp lửa hồng.

Con trở về đứng giữa mênh mông

Nghe đổi thay nhí nhách dưới chân mình rất lạ.

(Màu xanh trở về, Phùng Thị Hương Ly, Báo Quân đội Nhân dân cuối tuần, chủ nhật, ngày 01/03/2025)

Chú thích:

- chim di: Cách gọi tắt của chim di cư, các loài chim di chuyển theo mùa để tránh rét hoặc tìm kiếm thức ăn.

Câu 1

Nêu dấu hiệu xác định thể thơ của văn bản.

Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về các thể thơ

- Xác định đặc điểm hình thức của văn bản: số chữ trong dòng thơ, cách gieo vần, ngắt nhịp, số câu trong khổ.

Lời giải chi tiết

- Thể thơ: Tự do

- Dấu hiệu xác định:

+ Số tiếng (chữ) trong các câu thơ dài ngắn khác nhau.

+ Cách ngắt nhịp, gieo vần linh hoạt.

Giải thích:

Các dòng thơ có độ dài khác nhau.

Mở rộng

- Thơ tự do không có thể thức nhất định, không bị ràng buộc về số dòng, số chữ, vần,…

- Đặc điểm thơ tự do:

+ Khác với thơ văn xuôi, thơ tự do có phân dòng

+ Có thể là sự kết hợp của các đoạn làm theo nhiều thể khác nhau hoặc tự do hoàn toàn.

+ Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt

Link tham khảo: Thơ tự do

Câu 2

Chỉ ra những hình ảnh diễn tả sự gian khó, khắc nghiệt của miền đất trống ngày xưa qua lời kể của người cha.

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Đọc kĩ bài thơ

- Tìm các hình ảnh thơ diễn tả sự gian khó, khắc nghiệt của miền đất trống ngày xưa.

Lời giải chi tiết

Những hình ảnh diễn tả sự gian khổ, khắc nghiệt của miền đất trống ngày xưa: "gió đi hoang miền đất trống, bầu trời lạc giọng chim di, khói chiều lẻm cay mắt, cú nâu chín giữa đất cằn".

Giải thích:

Các hình ảnh “đất trống”, “lạc giọng chim di”, “khói chiều lẹm cay mắt”, “đất cằn” lần lượt gợi không gian hoang vắng, thiếu sức sống, khắc nghiệt và cuộc sống nhiều thiếu thốn, nhọc nhằn của người dân. Qua đó, quá khứ gian khó của quê hương hiện lên rõ nét.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ ẩn dụ trong câu thơ: "Cha cặm cụi lên đồi thắp những ngọn nến xanh".

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định hình ảnh ẩn dụ, giải mã ý nghĩa của hình ảnh trong ngữ cảnh rồi phân tích tác dụng về nội dung và nghệ thuật.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ ẩn dụ: ngọn nến xanh.

- Hiệu quả:

+ Nhấn mạnh ý chí kiên cường, sự nhẫn nại và niềm hi vọng mãnh liệt của người cha vào sự hồi sinh vùng đất cằn cỗi của quê hương.

+ Từ đó, ca ngợi vẻ đẹp của lao động; vẻ đẹp của ý chí, nghị lực và niềm tin trong tâm hồn con người.

+ Giúp câu thơ giàu hình ảnh, giàu cảm xúc; sinh động, hấp dẫn và ấn tượng.

Giải thích:

“Nến” vốn dùng để thắp sáng, còn “xanh” gợi cây cối và sự sống. Đặt trong hành động “cha cặm cụi lên đồi”, “những ngọn nến xanh” có thể hiểu là những mầm cây được người cha bền bỉ vun trồng, thắp lên hi vọng cho vùng đất từng khô cằn. Vì vậy, hình ảnh vừa khắc họa công sức của người cha vừa báo hiệu sự hồi sinh của quê hương.

Mở rộng

- Ẩn dụ là một biện pháp tu từ mà ở đó có các sự vật và hiện tượng được nhắc đến qua việc gọi tên sự vật hiện tượng khác mà ở đó có những nét tương đối giống nhau.

- Ẩn dụ được phân thành 4 loại, hay còn gọi là 4 hình thức:

+ Ẩn dụ hình thức: nhằm mục đích là “dấu” đi một phần ý nghĩa mà không phải ai cũng biết.

+ Ẩn dụ phẩm chất: thay thế phẩm chất của sự vật, hiện tượng này có nét tương đồng với phẩm chất của sự vật, hiện tượng khác.

+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: là cách thức nhận biết sự vật, hiện tượng bằng giác quan này nhưng khi miêu tả lại mang tính chất, đặc điểm của sự vật lại bằng cách sử dụng từ ngữ cho giác quan khác.

+ Ẩn dụ cách thức: là loại ẩn dụ có nhiều cách để thể hiện một vấn đề. Vì thế, người diễn đạt sẽ đưa hàm ý vào câu nói.

Link tham khảo: Ẩn dụ là gì? Đặc điểm của ẩn dụ

Câu 4

Nêu sự vận động cảm xúc của nhân vật trữ tình trong văn bản.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định sự thay đổi trong cảm xúc của nhân vật trữ tình trước hình ảnh người cha và quê hương.

Lời giải chi tiết

- Sự vận động cảm xúc của nhân vật trữ tình trong văn bản:

+ Xót xa, thương cảm về những ngày gian khó của quê hương và dáng hình lam lũ của người cha trong quá khứ.

+ Trân trọng, cảm phục, xúc động trước sự hi sinh thầm lặng, tình yêu thương bao la và ý chí kiên cường của người cha.

+ Vui sướng, ngỡ ngàng, tự hào khi chứng kiến sự hồi sinh kì diệu của quê hương trong ngày trở về.

Giải thích:

Ở phần đầu, những hình ảnh “đất cằn”, “khói chiều lẹm cay mắt”, “dáng người khắc khổ” gợi niềm thương cảm. Hình ảnh cha “cặm cụi”, “vực đậy cánh rừng” lại khiến nhân vật trữ tình cảm phục trước sự bền bỉ và tình yêu quê hương của cha. Đến cuối bài, trước “mênh mông” màu xanh và những đổi thay của quê hương, cảm xúc chuyển sang vui sướng, ngỡ ngàng và tự hào.

Mở rộng

- Thơ trữ tình thể hiện cảm xúc của nhà thơ trước một đối tượng nào đó.

=> Cảm xúc là yếu tố đầu tiên, quan trọng nhất của thơ trữ tình.

- Cảm xúc vận động theo một trình tự và phát triển thành mạch. Mạch cảm xúc có nhiều cung bậc và sắc thái, chi phối các yếu tố nội dung và hình thức của một bài thơ trữ tình.

Link tham khảo: Mạch cảm xúc trong thơ

Câu 5

Từ hành động vực dậy cánh rừng của người cha, anh/chị hãy rút ra bài học ý nghĩa nhất về trách nhiệm của con người đối với việc xây dựng và phát triển quê hương.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Từ hành động của người cha, xác định phẩm chất được thể hiện, sau đó rút ra một bài học về trách nhiệm của mỗi người đối với quê hương.

Lời giải chi tiết

- Hành động vực dậy cánh rừng của người cha thể hiện ý chí, sự kiên trì, tinh thần trách nhiệm và tình yêu sâu sắc dành cho mảnh đất quê hương.

- Rút ra bài học: HS rút ra 01 bài học phù hợp; sau đây là một số gợi ý:

+ Cần có thái độ sống tích cực, chăm chỉ học tập, hăng say lao động, sáng tạo để xây dựng quê hương đất nước giàu mạnh.

+ Cần có ý thức bảo vệ thiên nhiên và môi trường sống bằng cách hành động thiết thực, dù là nhỏ bé.

+ Cần có trách nhiệm xây dựng lối sống xanh, bền vững để bảo vệ môi trường sống của bản thân và những người xung quanh.

+ …

Đoạn văn tham khảo:

Hành động vực dậy cánh rừng của người cha đã thể hiện ý chí mạnh mẽ, sự kiên trì bền bỉ cùng tinh thần trách nhiệm cao đối với quê hương. Dù phải đối mặt với nhiều khó khăn, ông vẫn không ngừng nỗ lực để hồi sinh mảnh đất đã từng bị tàn phá. Việc làm ấy còn cho thấy tình yêu sâu sắc và sự gắn bó của ông với thiên nhiên, môi trường sống nơi mình sinh ra và lớn lên. Từ câu chuyện trên, ta nhận thấy mỗi người cần có ý thức bảo vệ thiên nhiên bằng những hành động thiết thực, dù nhỏ bé. Bên cạnh đó, chúng ta cũng cần chăm chỉ học tập, tích cực lao động và sáng tạo để góp phần xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp. Đồng thời, việc xây dựng lối sống xanh, bền vững cũng là trách nhiệm của mỗi cá nhân nhằm bảo vệ môi trường cho hiện tại và tương lai.

Giải thích:

Người cha thực hiện hóa tình yêu quê hương bằng cách “vực đậy cánh rừng”, giúp “nương chè”, “ao cá” hồi sinh. Vì vậy, mỗi người, dù ở vị trí nào, đều cần góp phần phát triển quê hương bằng những việc phù hợp với khả năng của mình.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?