200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Khóc giữa chiêm bao (Vương Trọng) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đã có lần con khóc giữa chiêm bao Khi hình mẹ hiện về năm khốn khó Đồng sau lụt, bờ đê sụt lở

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

KHÓC GIỮA CHIÊM BAO

Đã có lần con khóc giữa chiêm bao

Khi hình mẹ hiện về năm khốn khó

Đồng sau lụt, bờ đê sụt lở

Mẹ gánh gồng xộc xệch hoàng hôn.

Anh em con chịu đói suốt ngày tròn

Trong chạng vạng ngồi co ro bậu cửa

Có gì nấu đâu mà nhóm lửa

Ngô hay khoai còn ở phía mẹ về…

Chiêm bao tan nước mắt dầm dề

Con gọi mẹ một mình trong đêm vắng

Dù tiếng lòng con chẳng thể nào vang vọng

Tới vuông đất mẹ nằm lưng núi quê hương.

(Trích Khóc giữa chiêm bao, Vương Trọng)

Câu 1

Những từ ngữ, hình ảnh nào thể hiện năm khốn khó trong đoạn trích?

Phương pháp giải

- Đọc kĩ nội dung văn bản.

- Chỉ ra các từ ngữ hình ảnh thể hiện năm khốn khó.

Lời giải chi tiết

Những từ ngữ, hình ảnh thể hiện năm khốn khó trong đoạn trích là : đồng sau lụt, bờ đê lụt lở, gánh gồng xộc xệch, chịu đói suốt ngày tròn , ngồi co ro; ngô hay khoai…

Giải thích:

Các hình ảnh trên tái hiện một cuộc sống nghèo đói, thiếu thốn và đầy nhọc nhằn: thiên tai làm đồng ruộng, bờ đê hư hại; mẹ phải gánh gồng mưu sinh; các con đói rét, chờ mẹ mang thức ăn về.

Mở rộng

- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

- Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 2

Chỉ ra và nêu tác dụng 01 biện pháp tu từ trong 2 dòng thơ sau:

"Dù tiếng lòng con chẳng thể nào vang vọng

Tới vuông đất mẹ nằm lưng núi quê hương."

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định cách gọi tên hình ảnh “nơi mẹ nằm” bằng một hình ảnh khác có ý nghĩa gợi liên tưởng, nêu tác dụng về nội dung, hình thức.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ: Ẩn dụ (vuông đất- chỉ ngôi mộ của mẹ).

- Tác dụng:

+ Gợi hình ảnh cụ thể, làm cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn.

+ Làm giảm sự đau xót khi nhớ về người mẹ đã qua đời.

+ Thể hiện tình yêu và nỗi nhớ mẹ dạt dào trong lòng tác giả.

Giải thích:

“Vuông đất” vốn là một phần đất nhỏ nhưng trong câu thơ lại gợi nơi mẹ đã nằm xuống. Cách diễn đạt không trực tiếp nói về cái chết khiến nỗi đau trở nên lắng sâu, đồng thời cho thấy dù rất muốn gọi mẹ, người con cũng không thể nào gửi tiếng lòng đến mẹ nữa.

Mở rộng

- Ẩn dụ là một biện pháp tu từ mà ở đó có các sự vật và hiện tượng được nhắc đến qua việc gọi tên sự vật hiện tượng khác mà ở đó có những nét tương đối giống nhau.

- Ẩn dụ được phân thành 4 loại, hay còn gọi là 4 hình thức:

+ Ẩn dụ hình thức: nhằm mục đích là “dấu” đi một phần ý nghĩa mà không phải ai cũng biết.

+ Ẩn dụ phẩm chất: thay thế phẩm chất của sự vật, hiện tượng này có nét tương đồng với phẩm chất của sự vật, hiện tượng khác.

+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: là cách thức nhận biết sự vật, hiện tượng bằng giác quan này nhưng khi miêu tả lại mang tính chất, đặc điểm của sự vật lại bằng cách sử dụng từ ngữ cho giác quan khác.

+ Ẩn dụ cách thức: là loại ẩn dụ có nhiều cách để thể hiện một vấn đề. Vì thế, người diễn đạt sẽ đưa hàm ý vào câu nói.

Link tham khảo: Ẩn dụ là gì? Đặc điểm của ẩn dụ

Câu 3

Anh/chị hiểu dòng thơ sau như thế nào ?

"Mẹ gánh gồng xộc xệch hoàng hôn"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Giải thích ý nghĩa hình ảnh người mẹ trong hoàn cảnh “hoàng hôn” của một ngày nhọc nhằn.

Lời giải chi tiết

- Hình ảnh người mẹ nghèo khổ suốt đời, tần tảo, chịu thương chịu khó trong cuộc mưu sinh để nuôi con nên người;

- Biểu hiện sự thấu hiểu và cũng là tình cảm vừa thương xót vừa tri ân, kính trọng dành cho mẹ của nhà thơ.

Giải thích:

Mẹ phải “gánh gồng” trở về trong cảnh “đồng sau lụt”, “bờ đê sụt lở”, trong khi các con đang đói chờ mẹ. Vì thế, câu thơ tái hiện nỗi vất vả của mẹ và thể hiện niềm thương xót, biết ơn và kính trọng sâu sắc của người con.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 4

Thông điệp mà anh (chị) tâm đắc nhất qua đoạn trích là gì?Nêu lí do chọn thông điệp đó.

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Liên hệ nội dung văn bản.

- Rút ra thông điệp ý nghĩa.

Lời giải chi tiết

- Hạnh phúc nhất của đời con là có mẹ trên đời;

- Tình mẫu tử là tình cảm thiêng liêng, xúc động nhất trong tình cảm của con người…

- Tình cảm gia đình là tình cảm vô cùng cao đẹp và thiêng liêng.

- …

Giải thích:

Trong chiêm bao, người con được gặp lại hình ảnh mẹ của những năm tháng nghèo khó nhưng khi tỉnh giấc chỉ còn “nước mắt dầm dề” và tiếng gọi không thể vọng tới nơi mẹ nằm. Điều đó cho thấy khi mẹ đã mất, tình yêu và nỗi nhớ dù sâu đậm đến đâu cũng không thể bù đắp sự mất mát. Vì vậy, mỗi người cần biết yêu thương, quan tâm và thể hiện lòng biết ơn với mẹ.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

Câu 5

Từ nội dung đoạn trích, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) về ý nghĩa của việc cần trân quý những gì đang có trong cuộc sống con người.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Giải thích khái niệm, phân tích ý nghĩa, chỉ ra biểu hiện trái ngược và rút ra bài học.

Lời giải chi tiết

- Trân quý những gì đang có là biết trân trọng, nâng niu, gìn giữ những điều tốt đẹp mà cuộc sống đem đến cho mỗi con người.

- Ý nghĩa của việc cần trân quý những gì đang có:

+ Trân quý những gì đang có sẽ đem lại hạnh phúc cho con người. Từ đó, đời sống vật chất và tinh thần sẽ được nâng cao; sẽ giúp ta thêm yêu đời, gắn bó với gia đình, quê hương, đất nước, có động lực để phấn đấu, góp phần làm nên thành công, vượt qua bao thử thách, khó khăn trên đường đời….

+ Trân quý những gì đang có sẽ giúp ta không rơi vào lối sống ảo tưởng, viển vông, xa rời thực tế

- Phê phán những người không biết trân quý cuộc sống, sống ảo, sống xa rời thực tế…

- Bài học nhận thức và hành động: Nhận thức được giá trị của cuộc sống hiện tại để biết quý trọng những gì mình có được trong tay. Tuổi trẻ cần học tập và rèn luyện, sống hết mình cho đời để không ân hận, hối tiếc vì mình đã đánh mất nhiều điều quý giá.

Đoạn văn tham khảo:

Trong cuộc sống nhiều biến động, việc biết trân quý những gì đang có mang một ý nghĩa vô cùng to lớn đối với mỗi con người. Trân quý những gì đang có chính là sự nâng niu, trân trọng và giữ giữ những giá trị, những điều tốt đẹp ngay trong hiện tại mà ta đang sở hữu. Ý nghĩa trước hết của thái độ sống này là mang lại sự an yên và hạnh phúc trọn vẹn trong tâm hồn, giúp đời sống tinh thần của con người thêm phong phú. Khi biết bằng lòng và trân trọng hiện tại, ta sẽ thêm yêu gia đình, quê hương, có thêm nguồn động lực mạnh mẽ để vượt qua những khó khăn, gian khổ và vươn tới thành công. Không những vậy, thái độ sống này còn giúp con người giữ được sự tỉnh táo, tránh xa lối sống ảo tưởng, viển vông hay chạy theo những giá trị phù phiếm xa rời thực tế. Đáng tiếc thay, trong xã hội hiện đại vẫn có nhiều người chỉ mải mê đuổi theo những điều xa xôi mà quên mất những giá trị quý giá bên cạnh, để rồi khi mất đi mới cảm thấy hối hận. Mới thấy, mỗi chúng ta đặc biệt là thế hệ trẻ cần nâng cao nhận thức, học cách biết ơn và trân trọng từng khoảnh khắc, từng mối quan hệ ở hiện tại để sống trọn vẹn từng ngày và không bao giờ phải hối tiếc.

Giải thích:

Đoạn thơ là lời nhắc về điều này: khi mẹ còn sống, những gian khổ của năm xưa có thể chỉ là một phần kí ức; nhưng khi mẹ đã mất, người con chỉ còn có thể gặp mẹ trong “chiêm bao” và bật khóc. Vì thế, trân quý hiện tại giúp con người tránh được sự ân hận, tiếc nuối trước những mất mát không thể cứu vãn.