200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Xin đổi kiếp này (Nguyễn Bích Ngân) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

“Nếu đổi được kiếp này tôi xin hoá thành cây Thử những nhát rìu rạch sâu da thịt. Trong biển lửa bập bùng thử mình cháy khét,

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Nếu đổi được kiếp này tôi xin hoá thành cây

Thử những nhát rìu rạch sâu da thịt.

Trong biển lửa bập bùng thử mình cháy khét,

Thử chịu thói độc tàn, thử sống kiên trung.

Nếu đổi được kiếp này, tôi xin hoá ruộng đồng,

Thử nếm vị thuốc sâu, thử sặc mùi hoá chất,

Thử chịu bão giông, thử sâu rầy, khô khát,

Thử ngập mặn, triều cường, núi lửa, sóng thần dâng.

Nếu đổi được kiếp này, tôi xin hoá đại dương,

Thử dầu loang hắc nồng, mùi cá trôi hôi thối,

Đau vì kiệt tài nguyên, khổ vì không biết nói,

Thử biết gồng mình, thử quằn quại đứng lên,

Nếu đổi được kiếp này, tôi xin làm không khí,

Thử khói bụi ngày đêm, thử ngột ngạt trưa hè,

Thử không còn trong xanh vì lũ người ích kỉ,

Thử tiếng ồn đinh tai, thử cái chết cận kề.

Tôi làm gì đây? Khi vẫn kiếp con người!

Tôi nhận về bao nhiêu? Tôi lấy gì trả lại?

Tôi phá hoại những gì? Tôi đã từng hối cải?

Xin đổi được kiếp này…!

Trời đất có cho tôi?

(Xin đổi kiếp này, Nguyễn Bích Ngân)

Câu 1

Xác định phong cách ngôn ngữ của văn bản trên.

Phương pháp giải

Dựa vào mục đích biểu đạt và đặc điểm ngôn ngữ của văn bản để xác định phong cách.

Lời giải chi tiết

Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật.

Giải thích:

Văn bản được viết dưới hình thức thơ, sử dụng hình ảnh giàu sức gợi, điệp cấu trúc, câu hỏi tu từ và ngôn ngữ biểu cảm để thể hiện cảm xúc, suy tư của tác giả về vấn đề môi trường.

Mở rộng

Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật là phong cách được dùng trong sáng tác văn chương

Link tham khảo: Tổng hợp các phong cách ngôn ngữ

Câu 2

Văn bản đề cập đến những vấn đề nào còn tồn tại của xã hội? Tác giả thể hiện mong muốn, cảm xúc, thái độ gì khi viết về những điều này?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Tìm các hình ảnh phản ánh thực trạng xã hội và những từ ngữ thể hiện cảm xúc, thái độ của tác giả.

Lời giải chi tiết

Văn bản đề cập đến những vấn đề còn tồn tại của xã hội:

- Chặt cây, đốt rừng (phá rừng)

- Phun thuốc sâu, hóa chất độc hại vào ruộng đồng để tăng năng suất cây, trái

- Dầu loang tràn trên biển làm cá chết

- Bụi bẩn không khí ngột ngạt

- Tiếng ồn của các phương tiện

Tác giả thể hiện mong muốn, cảm xúc, thái độ khi viết về các điều đó:

- Mong muốn con người hoán đổi vị trí cho môi trường (cây, ruộng đồng, biển, không khí,…) để cảm nhận nỗi đau, mất mát mà con người đã gây ra cho môi trường.

- Đau xót và bất lực.

- Lên án gay gắt trước thực trạng môi trường bị ô nhiễm trầm trọng mà chính con người là thủ phạm gây ra.

Giải thích:

Các hình ảnh “rìu”, “thuốc sâu”, “hóa chất”, “dầu loang”, “khói bụi” cho thấy thiên nhiên đang phải chịu những tổn thương trực tiếp từ hoạt động của con người. Điệp từ “thử” thể hiện khát vọng được trải nghiệm những đau đớn ấy, qua đó đánh thức ý thức và trách nhiệm của con người đối với môi trường.

Mở rộng

- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc.

- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);...

- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Phân tích tác dụng của biện pháp điệp và câu hỏi tu từ được sử dụng trong văn bản.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định các yếu tố được lặp lại và các câu hỏi không nhằm tìm kiếm câu trả lời để phân tích tác dụng.

Lời giải chi tiết

Các biện pháp tu từ

- Điệp cấu trúc: “Nếu đổi được…; thử…

- Câu hỏi tu từ: Tôi đã từng hối cải? Trời đất có cho không?

Tác dụng:

- Nhấn mạnh mong muốn con người đặt mình vào vị trí là từng thành tố trong môi trường sống xung quanh chúng ta để trải nghiệm tất cả những đau đớn, mất mát, hủy diệt,… mà con người đem đến cho chúng, để thấy chúng cũng có đời sống, có tâm hồn, biết đau đớn, xót xa, giận dữ,… như chính chúng ta.

- Nhấn mạnh sự tự nhận thức, tự sám hối của cái tôi trữ tình về tội lỗi phá hoại, hủy diệt môi trường sống của con người và nỗi thất vọng vì chưa thể làm gì được cho môi trường xung quanh mình.

- Cảnh tỉnh con người cần thay đổi nhận thức và hành vi ứng xử đối với môi trường sống.

Giải thích:

“Thử” được lặp đi lặp lại trước hàng loạt nỗi đau của tự nhiên khiến những tổn thương ấy hiện lên cụ thể, ám ảnh. Đến cuối bài, hàng loạt câu hỏi dồn dập chuyển từ việc thấu cảm với thiên nhiên sang tự vấn con người, khiến lời thơ có sức cảnh tỉnh mạnh mẽ.

Mở rộng

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ

- Câu hỏi tu từ là câu hỏi không dùng để hỏi mà để khẳng định, phủ định, bộc lộ cảm xúc,…

- Câu hỏi tu từ được sử dụng nhằm đạt một số hiệu quả giao tiếp như tăng sắc thái biểu cảm, biểu đạt ý nghĩa một cách tế nhị, uyển chuyển.

- Đặc điểm của câu hỏi tu từ:

+ Hình thức như một câu nghi vấn, có dấu chấm hỏi kết thúc câu

+ Mục đích: nhằm khẳng định, nhấn mạnh nội dung, ý nghĩa

+ Thông tin truyền tải dễ hiểu, mang ý nghĩa tượng trưng

+ Cách dùng: theo lối nói ẩn dụ, thể hiện sắc thái biểu đạt

+ Có thể mang hàm ý phủ định

Link tham khảo: Câu hỏi tu từ là gì? Đặc điểm của câu hỏi tu từ

Câu 4

Anh/ chị có cùng khát khao với nhà thơ Bích Ngân không? Hãy chia sẻ những điều anh/ chị muốn nói sau khi đọc bài thơ này.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Nêu rõ quan điểm, sau đó lí giải bằng nội dung và thông điệp của bài thơ.

Lời giải chi tiết

Tôi đồng tình với khát khao của nhà thơ. Mong muốn được hóa thân thành cây, ruộng đồng, đại dương, không khí nhằm giúp con người cảm nhận trực tiếp những tổn thương mà mình đã gây ra cho tự nhiên. Từ đó, mỗi người cần:

- Ngừng những hành vi tàn phá, gây ô nhiễm môi trường.

- Sử dụng tài nguyên thiên nhiên có trách nhiệm.

- Chủ động bảo vệ cây xanh, nguồn nước, không khí và hệ sinh thái.

- Nhận thức rằng bảo vệ môi trường cũng chính là bảo vệ cuộc sống của con người.

Giải thích:

Thiên nhiên không thể lên tiếng để tự bảo vệ mình, trong khi con người lại phụ thuộc vào cây xanh, đất, nước và không khí để tồn tại. Vì vậy, khát khao “đổi kiếp” của tác giả thực chất là lời nhắc nhở con người phải biết đặt mình vào vị trí của tự nhiên và chịu trách nhiệm về những gì mình gây ra.

Câu 5

Anh/ chị rút ra được thông điệp gì ý nghĩa nhất đối với bản thân? Vì sao?

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Liên hệ nội dung văn bản.

- Rút ra bài học ý nghĩa.

Lời giải chi tiết

- Thông điệp về ý thức bảo vệ môi trường tự nhiên: Con người cần ngừng tàn phá, biết lắng nghe "nỗi đau" của cây cối, ruộng đồng, đại dương và không khí trước khi quá muộn.

- Thông điệp về lòng biết ơn và trách nhiệm sống: Sống ở đời không chỉ là nhận lấy, tận thu từ tự nhiên, từ xã hội mà phải biết trân trọng, hối cải trước những sai lầm và tìm cách "trả lại" những giá trị tốt đẹp cho cuộc đời.

Đoạn văn tham khảo:

Thông điệp ý nghĩa nhất mà tôi rút ra được sau khi đọc bài thơ Xin đổi kiếp này của Nguyễn Bích Ngân là lời cảnh tỉnh về trách nhiệm và sự hối cải của con người trước những tổn thương mà chúng ta đã gây ra cho thiên nhiên. Qua những dòng thơ đầy nhức nhối, tác giả khát khao được hóa thân thành cây, ruộng đồng, đại dương, không khí để trực tiếp nếm trải nỗi đau bị tàn phá bởi rìu băm, hóa chất, dầu loang và khói bụi. Điều này khiến tôi nhận ra bấy lâu nay con người đã quá ích kỷ, chỉ biết "nhận về", tận thu tài nguyên mà quên mất việc nâng niu, bảo vệ. Những câu hỏi tu từ dồn dập ở cuối tác phẩm giống như một chiếc gương soi chiếu thẳng vào tâm can, buộc mỗi chúng ta phải tự vấn: "Tôi phá hoại những gì? Tôi đã từng hối cải?". Thông điệp này vô cùng giá trị bởi nó không chỉ dừng lại ở sự xót xa, thấu cảm với tự nhiên, mà quan trọng hơn, nó thôi thúc mỗi cá nhân phải thức tỉnh, thay đổi lối sống, bớt đi sự tham lam ích kỷ để trả lại màu xanh cho Trái Đất khi bản thân vẫn đang được sống trong "kiếp con người".

Giải thích:

Bài thơ cho thấy cây cối, ruộng đồng, đại dương và không khí đều đang phải gánh chịu hậu quả từ những hành động thiếu trách nhiệm của con người. Những câu hỏi “Tôi nhận về bao nhiêu? Tôi lấy gì trả lại?”, “Tôi phá hoại những gì?” nhắc mỗi người không chỉ biết nhận lợi ích từ thiên nhiên mà còn phải biết bảo vệ và “trả lại” những giá trị tốt đẹp cho môi trường.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?