200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Những con đường (Lưu Quang Vũ) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Anh nhớ không những con đường quê ta Thân thương từ thuở nhỏ? Bao năm tháng đi về trên ngõ

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

(1) Anh nhớ không những con đường quê ta

Thân thương từ thuở nhỏ?

Bao năm tháng đi về trên ngõ

Bao hoàng hôn rậm rịch bước chân trâu

Đường lập loè đom đóm bay cao

Ta ghé cửa nhà nhau xin lửa

Nghe hoa súng bờ ao se sẽ nở

Da diết lòng hương dịu tự vườn cau...

(2) Xưa xóm nghèo mái rạ chen nhau

Gồ ghề lối hẹp

Hun hút bờ tre gió rét

Mưa dầm lầy lội bùn trơn

Bà lưng còng chống gậy bước run

Còm cõi vai gầy gánh nặng

Sương trắng mùa đông ngõ vắng

Quét hoài không hết lá khô...

(3) Ôi những con đường hẹp ngày xưa

Cùng ruộng nhỏ ao con bó luôn tầm mắt

Khiến lòng người nhiều khi cũng chật...

Ta dựng ngày mai rộng biển lúa vàng

Bước đi dài đường phải thênh thang

Vui mở với đời ta như trời rộng.

(Những con đường, Trích Hương cây, Lưu Quang Vũ, 1968)

Câu 1

Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể thơ.

Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về đặc điểm các thể thơ hiện đại.

- Quan sát số tiếng trong mỗi dòng thơ, số câu, cách gieo vần, ngắt nhịp.

Lời giải chi tiết

- Thể thơ tự do.

- Dấu hiệu hình thức để xác định thể thơ: Số câu không hạn định, số chữ trong các dòng không bằng nhau, không theo quy luật nhất định.

Giải thích:

Thơ tự do giúp tác giả bộc lộ cảm xúc tự nhiên, phóng khoáng; phù hợp với dòng hồi tưởng và suy ngẫm về quê hương trong bài thơ.

Mở rộng

- Thơ tự do không có thể thức nhất định, không bị ràng buộc về số dòng, số chữ, vần,…

- Đặc điểm thơ tự do:

+ Khác với thơ văn xuôi, thơ tự do có phân dòng

+ Có thể là sự kết hợp của các đoạn làm theo nhiều thể khác nhau hoặc tự do hoàn toàn.

+ Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt

Link tham khảo: Thơ tự do

Câu 2

Liệt kê những từ ngữ, hình ảnh miêu tả những con đường quê ta qua khổ (1) của văn bản.

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Đọc kĩ khổ thơ (1).

- Xác định các từ ngữ, hình ảnh gợi tả cảnh vật gắn với con đường quê.

Lời giải chi tiết

Những hình ảnh về những con đường quê ta được hiện lên trong nỗi nhớ của nhân vật trữ tình trong khổ thơ (1): hoàng hôn, bước chân trâu, lập loè đom đóm, hoa súng bờ ao, vườn cau.

Giải thích:

Đây đều là những hình ảnh quen thuộc của làng quê Việt Nam, gắn với những con đường mà nhân vật trữ tình đã đi qua từ thuở nhỏ.

Mở rộng

- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

- Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Phân tích tác dụng của biện pháp liệt kê được tác giả sử dụng trong những dòng thơ:

"Xưa xóm nghèo mái rạ chen nhau

Gồ ghề lối hẹp

Hun hút bờ tre gió rét

Mưa dầm lầy lội bùn trơn

Bà lưng còng chống gậy bước run"

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Nhận diện biện pháp tu từ liệt kê.

- Phân tích giá trị biểu đạt và biểu cảm của các hình ảnh được liệt kê.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp liệt kê trong những câu thơ: xóm nghèo mái rạ chen nhau; Hun hút bờ tre gió rét; Mưa dầm lầy lội bùn trơn; Bà lưng còng

- Hiệu quả của biện pháp liệt kê:

+ Nhấn mạnh cuộc sống thiếu thốn, gian khổ, nghèo khó, lam lũ của quê hương trong quá khứ. Từ đó thể hiện tình cảm xót xa của tác giả khi nhớ về quê hương; tạo được sự đồng cảm của độc giả.

+ Tăng tính biểu cảm cho sự diễn đạt, sinh động, gây ấn tượng với người đọc.

Giải thích:

Các hình ảnh được nối tiếp từ cảnh vật đến con người, từ “mái rạ”, “lối hẹp”, “bờ tre” đến “mưa dầm”, “bùn trơn”, “bà lưng còng”, khiến những khó khăn của quê hương hiện lên dồn dập và rõ nét. Vì vậy, người đọc cảm nhận sâu hơn sự nghèo khó của quê xưa cũng như tình cảm gắn bó, thương yêu của tác giả.

Mở rộng

Liệt kê là biện pháp tu từ mà người nói, người viết kể ra nhiều sự vật, sự việc, hoạt động, tính chất, trạng thái,... trong cùng một câu, một đoạn để tạo nên ấn tượng mạnh, hiệu quả cao trong miêu tả, kể chuyện hoặc biểu lộ tình cảm, cảm xúc.

Link tham khảo: Biện pháp tu từ Liệt kê

Câu 4

Anh/chị hiểu nội dung những câu thơ sau như thế nào?

"Ôi những con đường hẹp ngày xưa

Cùng ruộng nhỏ ao con bó luôn tầm mắt

Khiến lòng người nhiều khi cũng chật..."

Xem lời giải

Câu 5

Từ ước vọng của nhân vật trong hai câu thơ: "Ta dựng ngày mai rộng biển lúa vàng/ Bước đi dài đường phải thênh thang", anh/chị hãy bày tỏ suy nghĩ về những việc tuổi trẻ cần làm để thể hiện lòng biết ơn với quê hương, đất nước. (Trình bày từ 7 đến 10 dòng)

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Xác định vấn đề nghị luận: trách nhiệm và lòng biết ơn của tuổi trẻ đối với quê hương, đất nước.

- Liên hệ bản thân, rút ra bài học

Lời giải chi tiết

Gợi ý:

- Ước vọng của tác giả được thể hiện trong hai câu thơ: ước mơ về một ngày mai quê hương đổi mới, giàu đẹp, tràn đầy niềm vui, tiếng cười...

- Tuổi trẻ cần làm để thể hiện lòng biết ơn với quê hương, đất nước: Học tập, tích lũy kiến thức; rèn luyện phẩm chất đạo đức góp phần xây dựng quê hương, đất nước giàu mạnh; tôn trọng và biết ơn những thế hệ đi trước, những người đã hy sinh vì độc lập tự do của quê hương, đất nước; tích cực tham gia những hoạt động công ích, các hoạt động tình nguyện, sẵn sàng chia sẻ, giúp đỡ người khác...

Đoạn văn tham khảo:

Ước vọng trong hai câu thơ là mong muốn xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, phát triển và rộng mở hơn. Để thể hiện lòng biết ơn với quê hương, đất nước, tuổi trẻ hôm nay cần ra sức học tập và rèn luyện đạo đức để trở thành người có ích. Mỗi người cần nuôi dưỡng lí tưởng sống đẹp, có trách nhiệm với cộng đồng và sẵn sàng cống hiến sức mình cho đất nước. Bên cạnh đó, thanh niên cần giữ gìn truyền thống văn hóa dân tộc, biết trân trọng công lao của các thế hệ cha anh đã hi sinh vì độc lập, tự do. Tuổi trẻ cũng nên tích cực tham gia các hoạt động thiện nguyện, bảo vệ môi trường, giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn. Những việc làm dù nhỏ nhưng thiết thực sẽ góp phần xây dựng quê hương ngày càng văn minh, giàu mạnh hơn.

Giải thích:

Chúng ta có thể thể hiện lòng biết ơn bằng những việc làm phù hợp với khả năng như: giữ gìn truyền thống văn hóa dân tộc, biết trân trọng công lao của các thế hệ cha anh,... để góp phần tiếp nối công sức của các thế hệ trước và biến ước vọng về một quê hương “rộng” và đẹp hơn thành hiện thực.