200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Gửi mẹ (Bình Nguyên Trang)| Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Tha thứ cho con, mẹ Con đã quên lời mẹ ân cần Con nhầm tưởng mình đã biết dại khôn

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

GỬI MẸ

Tha thứ cho con, mẹ

Con đã quên lời mẹ ân cần

Con nhầm tưởng mình đã biết dại khôn

Con nhầm tưởng mình không là đứa trẻ

Trăm năm thèm tiếng vỗ về

Mẹ đừng im lặng thế

Mẹ đừng xót xa thế

Sao mẹ không mắng con

Con đã đánh mất quyền được làm đứa trẻ

Quyền được sợ chiếc roi tre mẹ giắt ở mái nhà

Con nào có gì sau năm tháng đi xa

Chỉ đôi tay đã bầm nhiều vết cứa

Chỉ đôi mắt dửng dưng tàn tro bếp lửa

Tiếng thở dài trong mỗi bước chân qua

Con không giàu hơn sau năm tháng xa nhà

Nước mắt cũng nghèo đi

Niềm tin cũng nghèo đi

Và hạnh phúc là cánh diều ảo ảnh

Mẹ ơi, con thèm được khóc

Thèm được mẹ dỗ dành

Mẹ cầm lấy chiếc roi tre đi mẹ

May ra con còn nước mắt

Con chưa lớn đó chính là sự thật

Tha thứ cho con, mẹ

Con đã mang trái tim mẹ trong lồng ngực con đi

Và thương tổn

Con biết làm gì bây giờ

Khi máu chảy đã lạnh lùng sắc đỏ

Mẹ đừng im lặng thế

Mẹ đừng xót xa thế

Mẹ cầm lấy chiếc roi tre đi mẹ…

(11-3-1998)

(https://www.thivien.net/Bình Nguyên Trang/)

Câu 1

Xác định nhân vật trữ tình trong bài thơ.

Phương pháp giải

Dựa vào đại từ xưng hô, lời bộc lộ trực tiếp cảm xúc và suy nghĩ trong bài thơ để xác định người đang cất tiếng nói trữ tình.

Lời giải chi tiết

Nhân vật trữ tình trong bài thơ: Người con.

Giải thích:

Nhân vật trữ tình "con" là "người phát ngôn" trong bài thơ, đại diện cho cảm xúc, suy nghĩ và thế giới nội tâm của tác giả hoặc một hình tượng được sáng tạo nên.

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 2

Người con trong bài thơ nhận ra mình đã nhầm tưởng điều gì?

Xem lời giải

Câu 3

Trình bày hiệu quả của biện pháp tu từ điệp cấu trúc trong đoạn thơ sau:

"Mẹ đừng im lặng thế

Mẹ đừng xa xót thế

Mẹ cầm lấy chiếc roi tre đi mẹ…"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định phần cấu trúc được lặp lại, sau đó phân tích tác dụng của sự lặp lại đối với nhịp điệu, cảm xúc và nội dung lời cầu mong của người con.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ điệp cấu trúc: Mẹ đừng…/ Mẹ đừng…/Mẹ…

- Hiệu quả:

+ Tạo âm hưởng tha thiết, khẩn cầu, day dứt.

+ Nhấn mạnh sự sợ hãi, lo lắng của người con trước thái độ im lặng, xa xót của mẹ

+ Thể hiện khát khao của người con về sự quan tâm, chỉ dạy của mẹ.

Giải thích:

Việc liên tiếp gọi “Mẹ” và lặp cấu trúc “Mẹ đừng…” khiến lời thơ giống như một lời cầu xin không ngừng. Người con không sợ chiếc roi tre mà thực chất thèm được mẹ trách phạt, bởi sự trách phạt ấy là dấu hiệu của tình yêu và sự quan tâm. Vì thế, điệp cấu trúc làm nổi bật nỗi đau, sự ân hận và khát khao được trở lại làm “đứa trẻ” trong vòng tay mẹ.

Mở rộng

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ

Câu 4

Anh/chị hiểu nội dung các dòng thơ sau như thế nào?

"Mẹ ơi, con thèm được khóc

Thèm được mẹ dỗ dành

Mẹ cầm lấy chiếc roi tre đi mẹ"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Giải thích ý nghĩa trực tiếp của những từ ngữ, hình ảnh nổi bật, đặc biệt là “thèm được khóc”, “dỗ dành”, “chiếc roi tre”, từ đó làm rõ tâm trạng và mong muốn của người con.

Lời giải chi tiết

- Những dòng thơ thể hiện niềm khao khát được trở về với mẹ, “thèm được khóc”, “thèm được dỗ dành”, muốn được mẹ vỗ về, an ủi, muốn nhận được sự quan tâm dạy dỗ của mẹ.

- Đoạn thơ là lời nhắn gửi dù lớn bao nhiêu, dù đi bao xa, mẹ vẫn là điểm tựa bình yên, là bến bờ nương náu an lành nhất của mỗi người.

Giải thích:

Sau những năm tháng xa nhà, người con “không giàu hơn”, “nước mắt cũng nghèo đi”, “niềm tin cũng nghèo đi”, nên càng thấm thía sự cô đơn và tổn thương của mình. Vì thế, con không thực sự mong bị đánh mà mong được mẹ “dỗ dành”, được mẹ quan tâm như thuở còn bé. “Chiếc roi tre” vì vậy gợi lại một tình yêu vừa nghiêm khắc vừa bao dung, khiến người con cảm thấy mình vẫn được mẹ yêu thương.

Câu 5

Hai ngữ liệu sau đây có sự tương đồng nào về ý nghĩa?

“Mẹ cầm lấy chiếc roi tre đi mẹ

May ra con còn nước mắt

Con chưa lớn đó chính là sự thật”

(Gửi mẹ, Bình Nguyên Trang)

“Con dù lớn vẫn là con của mẹ

Đi hết đời, lòng mẹ vẫn theo con”

(Con cò, Chế Lan Viên)

Xem lời giải

Phương pháp giải

Đặt hai ngữ liệu cạnh nhau, xác định hình ảnh và ý nghĩa chung về mối quan hệ mẹ - con, sau đó chỉ ra nhận thức tương đồng của người con về tình mẫu tử.

Lời giải chi tiết

- Điểm tương đồng:

+ Thể hiện nhận thức của người con: con dù lớn đến đâu cũng vẫn luôn nhỏ bé trong mắt mẹ, vẫn cần được mẹ quan tâm, dạy bảo, vẫn nhận tình yêu thương của mẹ.

+ Ý nghĩa thiêng liêng của tình mẫu tử: mẹ luôn là điểm tựa, là nơi chốn bình yên của con.

Đoạn văn tham khảo:

Cả hai đoạn thơ đều bộc lộ một nhận thức của người con về vị thế và tình cảm của mẹ: dù con đã lớn, trong mắt mẹ con vẫn nhỏ bé, cần được dạy dỗ và che chở. Hình ảnh mẹ cầm roi tre hay lời nhắc “con dù lớn vẫn là con của mẹ” đều nhấn mạnh sự quan tâm, lo lắng và trách nhiệm chăm sóc không thay đổi của mẹ đối với con. Đồng thời, cả hai tác phẩm ca ngợi vẻ thiêng liêng của tình mẫu tử - mẹ là chỗ dựa vững chắc, là nơi về bình yên cho con suốt đời. Từ đó, người đọc cảm nhận được sự ấm áp, bao dung và bền vững của tình mẹ, đồng thời thấy được ý nghĩa giáo dục nhẹ nhàng nhưng kiên quyết trong tình thương của mẹ.

Giải thích:

Trong Gửi mẹ, người con tưởng mình đã trưởng thành nhưng cuối cùng nhận ra “Con chưa lớn đó chính là sự thật”, bởi con vẫn khao khát được mẹ dỗ dành và quan tâm. Trong Con cò, ý “con dù lớn vẫn là con của mẹ” cũng khẳng định sự gắn bó ấy không thay đổi theo thời gian. Như vậy, cả hai ngữ liệu đều nhấn mạnh rằng sự trưởng thành về tuổi tác không làm mất đi nhu cầu được yêu thương và sự gắn kết giữa mẹ với con.