200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Làng tôi (Thuận Hữu) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Làng tôi Lưng dựa vào dãy núi Mắt thẳng nhìn ra hướng biển khơi

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Làng tôi

Lưng dựa vào dãy núi

Mắt thẳng nhìn ra hướng biển khơi

Tôi là con của một vùng đồi

Nhưng cũng là con của biển

Tình đất nước quyện vào máu thịt

Tôi lớn lên trong nắng gió núi đồi và sóng nước đại dương

Đồi có nắng trải vàng đồng cỏ mênh mông

Có vách đá, có rừng cây gỗ quý

Cây cỏ nuôi tôi đá mềm chân cứng

Rừng núi dạy tôi vượt dốc băng đèo

Biển có hải âu bay trong nắng chiều

Có những cánh buồm phồng căng gió thổi

Có bầu trời xanh cao vời vợi

Những đêm đi thuyền lưới kéo mặt trời lên

Buổi sáng tuổi thơ leo đồi hái sim

Nhìn cánh buồm đoán biết thuyền của bố

Buổi chiều vui đùa cùng sóng bề

Nhìn sườn đồi tìm mẹ cắt cỏ gianh

Khi lớn lên rồi đi xa quê hương

Nhớ biển với nhớ đồi quá thể

Tôi hiểu mình lớn khôn là thế

Trong mỗi giọt máu đều mang tình nước và non.

(Làng tôi, Trích tuyển thơ Nhặt dọc đường, Thuận Hữu, NXB Hội nhà văn, 2025; tr 19,20)

Câu 1

Xác định dạng thức xuất hiện của chủ thể trữ tình trong văn bản.

Phương pháp giải

Dựa vào đại từ xưng hô và cách chủ thể trực tiếp bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ trong bài thơ.

Lời giải chi tiết

Chủ thể trữ tình xuất hiện trực tiếp qua đại từ xưng hô “tôi”.

Giải thích:

Trong bài thơ, tác giả nhiều lần sử dụng từ “tôi”: “Tôi là con của một vùng đồi”, “Tôi lớn lên…”, “Tôi hiểu mình lớn khôn…”

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 2

Tìm hai hình ảnh thể hiện sự gắn bó giữa con người với thiên nhiên trong văn bản.

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Đọc kĩ văn bản

- Xác định những chi tiết miêu tả mối quan hệ gần gũi giữa con người và thiên nhiên quê hương.

Lời giải chi tiết

Hai hình ảnh thể hiện sự gắn bó giữa con người với thiên nhiên là:

+ “Buổi sáng tuổi thơ leo đồi hái sim”

+ “Buổi chiều vui đùa cùng sóng bể”

Giải thích:

Các hình ảnh “leo đồi hái sim”, “vui đùa cùng sóng bể” cho thấy con người sống gần gũi và hòa mình vào thiên nhiên quê hương.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Nêu tác dụng của biện pháp ẩn dụ trong câu: “Những đêm đi thuyền lưới kéo mặt trời lên”.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định ý nghĩa của hình ảnh ẩn dụ, sau đó phân tích tác dụng trong việc khắc họa hoạt động và vẻ đẹp của con người.

Lời giải chi tiết

- Hình ảnh “kéo mặt trời lên” là ẩn dụ gợi cảnh người dân chài ra khơi đánh cá từ đêm đến sáng.

- Tác dụng:

+ Làm nổi bật vẻ đẹp khỏe khoắn, lớn lao của người lao động vùng biển.

+ Gợi không khí lao động hăng say, đầy sức sống.

+ Tạo hình ảnh thơ giàu tính biểu cảm và giàu chất lãng mạn.

Giải thích:

Người đi biển thực tế không thể “kéo mặt trời lên”, nhưng hoạt động kéo lưới suốt đêm được hình dung như đang kéo mặt trời từ phía chân trời lên. Cách diễn đạt ấy vừa gắn công việc lao động với sự xuất hiện của ánh sáng, vừa làm nổi bật sức lao động mạnh mẽ của con người trước thiên nhiên.

Mở rộng

- Ẩn dụ là một biện pháp tu từ mà ở đó có các sự vật và hiện tượng được nhắc đến qua việc gọi tên sự vật hiện tượng khác mà ở đó có những nét tương đối giống nhau.

- Ẩn dụ được phân thành 4 loại, hay còn gọi là 4 hình thức:

+ Ẩn dụ hình thức: nhằm mục đích là “dấu” đi một phần ý nghĩa mà không phải ai cũng biết.

+ Ẩn dụ phẩm chất: thay thế phẩm chất của sự vật, hiện tượng này có nét tương đồng với phẩm chất của sự vật, hiện tượng khác.

+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: là cách thức nhận biết sự vật, hiện tượng bằng giác quan này nhưng khi miêu tả lại mang tính chất, đặc điểm của sự vật lại bằng cách sử dụng từ ngữ cho giác quan khác.

+ Ẩn dụ cách thức: là loại ẩn dụ có nhiều cách để thể hiện một vấn đề. Vì thế, người diễn đạt sẽ đưa hàm ý vào câu nói.

Link tham khảo: Ẩn dụ là gì? Đặc điểm của ẩn dụ

Câu 4

Anh/ chị hiểu thế nào về hai dòng thơ sau: Tình đất nước quyện vào máu thịt/ Tôi lớn lên trong nắng gió núi đồi và sóng nước đại dương.

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Phân tích ý nghĩa hình ảnh thơ

- Chú ý các từ ngữ giàu giá trị biểu cảm để làm rõ tình cảm, tư tưởng của tác giả.

Lời giải chi tiết

Gợi ý:

- “quyện vào máu thịt”: tình yêu quê hương gắn bó thiêng liêng, bền chặt.

- “nắng gió núi đồi”, “sóng nước đại dương”: hình ảnh quê hương giàu đẹp, vừa hùng vĩ vừa nên thơ.

Hai dòng thơ khẳng định tình yêu quê hương, đất nước đã trở thành một phần máu thịt của con người. Tác giả lớn lên trong sự nuôi dưỡng của cả núi đồi và biển cả, được thiên nhiên quê hương bồi đắp về tâm hồn, ý chí và tình cảm. Qua đó, nhà thơ thể hiện niềm tự hào, sự gắn bó sâu sắc với nơi chôn nhau cắt rốn và với đất nước mình.

Giải thích:

“Quyện vào máu thịt” nhấn mạnh mức độ gắn bó mật thiết, không thể tách rời giữa con người với quê hương. Còn “nắng gió núi đồi và sóng nước đại dương” cho thấy quê hương hiện diện trong toàn bộ quá trình trưởng thành của nhân vật “tôi”. Vì thế, tình yêu quê hương được hình thành tự nhiên từ cuộc sống và những năm tháng lớn lên.

Câu 5

Từ nội dung văn bản, anh/ chị hãy nêu suy nghĩ về những việc cần làm để giữ gìn và phát huy tình yêu quê hương trong xã hội hiện đại. ( trả lời trong 5-7 dòng)

Xem lời giải