200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Chân trời mẹ | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

...mẹ chưa nhờ ta điều gì kể cả và cái khăn con mắc nợ mẹ không là chủ nợ

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

...mẹ chưa nhờ ta điều gì

kể cả giặt cái khăn

con mắc nợ mẹ không là chủ nợ

chỉ chú mèo già chứng kiến mẹ buồn thôi

những cuộc con đi giữa nóng lạnh cuộc đời

mẹ buôn buốt ruột

con tung tẩy chữ

có chữ nào rơm rớm mẹ đâu?

khi thấy mẹ cô đơn

con cũng vào thì sấp bóng

vô định rợn người cát trắng

mẹ nằm hun hút gió hàng dương

giờ thấm nghĩa mồ côi

con đã non sáu chục

những buổi chiều ân hận

chân trời mướt mải cát bay

Câu 1

Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Phương thức biểu đạt? Phong cách ngôn ngữ?

Phương pháp giải

Dựa vào số tiếng, cách ngắt nhịp để xác định thể thơ; xác định phương thức biểu đạt dựa vào mục đích chính của đoạn thơ; căn cứ đặc điểm sử dụng ngôn ngữ để nhận diện phong cách ngôn ngữ.

Lời giải chi tiết

- Thể thơ: Thơ tự do.

- Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm.

- Phong cách ngôn ngữ: Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật.

Giải thích:

Đoạn thơ có số tiếng ở các dòng không đều, cách ngắt nhịp linh hoạt nên thuộc thể thơ tự do. Nội dung chủ yếu bộc lộ tình yêu thương, nỗi xót xa và ân hận của người con đối với mẹ nên phương thức biểu đạt chính là biểu cảm. Đoạn thơ sử dụng hình ảnh giàu sức gợi, ngôn ngữ cô đọng, giàu cảm xúc nên sử dụng phong cách ngôn ngữ nghệ thuật.

Mở rộng

- Thơ tự do không có thể thức nhất định, không bị ràng buộc về số dòng, số chữ, vần,…

- Đặc điểm thơ tự do:

+ Khác với thơ văn xuôi, thơ tự do có phân dòng

+ Có thể là sự kết hợp của các đoạn làm theo nhiều thể khác nhau hoặc tự do hoàn toàn.

+ Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt

Link tham khảo: Thơ tự do

- PTBĐ biểu cảm là một nhu cầu của con người trong cuộc sống bởi trong thực tế sống luôn có những điều khiến ta rung động (cảm) và muốn bộc lộ (biểu) ra với một hay nhiều người khác. Phương thức biểu cảm là dùng ngôn ngữ để bộc lộ tình cảm, cảm xúc của mình về thế giới xung quanh.

Link tham khảo: Các phương thức biểu đạt trong văn bản

- Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật là phong cách được dùng trong sáng tác văn chương

Link tham khảo: Tổng hợp các phong cách ngôn ngữ

Câu 2

Tìm những chi tiết tương phản được dùng để khắc họa hình ảnh hai nhân vật trữ tình trong đoạn thơ.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Tìm những hình ảnh, từ ngữ đặt mẹ và con trong những trạng thái, cách sống hoặc hoàn cảnh đối lập nhau.

Lời giải chi tiết

- Những chi tiết tương phản trong đoạn thơ:

+ Mẹ: âm thầm hi sinh, chịu đựng cô đơn, buồn tủi → “mẹ chưa nhờ ta điều gì”, “mẹ buồn thôi”, “mẹ cô đơn”, “mẹ nằm hun hút gió hàng dương”.

+ Con: vô tâm, mải mê với cuộc sống riêng → “những cuộc con đi giữa nóng lạnh cuộc đời”, “con tung tẩy chữ”, “con cũng vào thì sấp bóng”.

+ Hiện tại của con: “giờ thấm nghĩa mồ côi”, “những buổi chiều ân hận” đối lập với sự hi sinh lặng lẽ của mẹ khi còn sống.

Giải thích:

Những chi tiết trên làm nổi bật sự khác biệt giữa một người mẹ âm thầm chịu đựng, cô đơn và một người con từng mải mê với cuộc sống riêng, chưa nhận ra hết nỗi buồn của mẹ. Sự đối lập ấy khiến nỗi ân hận của người con khi mẹ không còn trở nên thấm thía hơn.

Mở rộng

- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

- Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Anh/chị hiểu thế nào về ý nghĩa của hai câu thơ “con mắc nợ mẹ không là chủ nợ/ chỉ chú mèo già chứng kiến mẹ buồn thôi”?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Giải thích ý nghĩa của hình ảnh “mắc nợ”, “chủ nợ”, sau đó làm rõ ý nghĩa của chi tiết “chú mèo già” đối với tâm trạng của người mẹ và người con.

Lời giải chi tiết

- Hai câu thơ thể hiện sự thức tỉnh của người con về công lao trời biển của mẹ. "Con mắc nợ mẹ" là món nợ ân tình, nợ sự hi sinh, yêu thương và dưỡng dục mà người con không thể nào đền đáp hết.

- Hình ảnh "mẹ không là chủ nợ" cho thấy tình yêu thương của mẹ là vô điều kiện. Mẹ luôn cho đi mà không đòi hỏi sự báo đáp hay tính toán thiệt hơn với con.

- Chi tiết "chỉ chú mèo già chứng kiến mẹ buồn thôi" gợi lên nỗi cô đơn, lặng lẽ của người mẹ trong những năm tháng cuối đời. Đồng thời thể hiện sự ân hận, day dứt của người con vì đã không kịp quan tâm, sẻ chia với mẹ khi mẹ còn sống.

Giải thích:

“Mắc nợ” ở đây là món nợ về tình yêu thương, công lao sinh thành và những hi sinh của mẹ. “Mẹ không là chủ nợ” nhấn mạnh mẹ chưa từng tính toán hay đòi hỏi con phải trả ơn. Trong khi đó, việc chỉ có “chú mèo già” chứng kiến mẹ buồn cho thấy những đau buồn của mẹ diễn ra rất lặng lẽ, không được người con kịp thời sẻ chia. Vì thế, khi mẹ không còn, người con càng đau đớn và ân hận.

Câu 4

Bài thơ đem tới cho anh/chị cảm xúc, suy ngẫm gì về tình mẫu tử?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Từ hình ảnh người mẹ và tâm trạng người con trong đoạn thơ, xác định cảm xúc, sau đó rút ra suy ngẫm về giá trị của tình mẫu tử.

Lời giải chi tiết

- Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần phù hợp với nội dung văn bản. Có thể theo hướng:

+ Xúc động trước tình yêu thương và sự hi sinh thầm lặng của người mẹ dành cho con.

+ Thấu hiểu nỗi cô đơn, những thiệt thòi mà người mẹ âm thầm chịu đựng trong cuộc sống.

+ Cảm nhận được nỗi ân hận, day dứt của người con khi nhận ra những hi sinh của mẹ đã quá muộn.

+ Nhắc nhở mỗi người phải biết yêu thương, quan tâm và báo hiếu cha mẹ khi còn có thể.

+ Trân trọng giá trị thiêng liêng, bất diệt của tình mẫu tử.

Giải thích:

Mẹ luôn âm thầm chăm lo, không đòi hỏi con báo đáp, trong khi người con từng mải mê với cuộc sống riêng. Đến khi “thấm nghĩa mồ côi”, con mới nhận ra những điều mình đã bỏ lỡ. Vì vậy, đoạn thơ nhắc nhở mỗi người hãy trân trọng tình mẫu tử.

Câu 5

Từ nội dung đoạn thơ, anh/chị hãy trình bày suy nghĩ về trách nhiệm của con cái đối với cha mẹ trong cuộc sống hôm nay.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Từ nội dung đoạn thơ, xác định những bổn phận cơ bản của con cái đối với cha mẹ và liên hệ với cách ứng xử trong cuộc sống hôm nay.

Lời giải chi tiết

- Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần phù hợp với nội dung văn bản. Có thể theo hướng:

+ Cha mẹ là những người đã sinh thành, nuôi dưỡng và hi sinh rất nhiều cho con cái.

+ Con cái cần yêu thương, kính trọng, biết ơn và quan tâm đến cha mẹ bằng những hành động cụ thể.

+ Không nên thờ ơ, vô tâm để rồi phải ân hận khi cha mẹ không còn bên cạnh.

+ Cần cố gắng học tập, rèn luyện, sống có trách nhiệm để trở thành niềm tự hào của cha mẹ.

Đoạn văn tham khảo:

Từ đoạn thơ, tôi nhận thấy con cái cần có trách nhiệm yêu thương và báo đáp công ơn cha mẹ. Cha mẹ luôn dành cho con những điều tốt đẹp nhất mà không mong nhận lại điều gì. Vì thế, mỗi người cần biết quan tâm, chăm sóc và dành thời gian cho cha mẹ bằng những việc làm thiết thực. Sự hiếu thảo không chỉ thể hiện qua vật chất mà còn ở sự sẻ chia, lắng nghe và thấu hiểu. Đừng để những bộn bề của cuộc sống khiến chúng ta quên mất những người thân yêu nhất. Khi biết sống có trách nhiệm với cha mẹ, mỗi người sẽ trưởng thành hơn và góp phần giữ gìn những giá trị tốt đẹp của gia đình.

Giải thích:

Cha mẹ đã dành cho con tình yêu thương và sự hi sinh không tính toán, vì vậy chúng ta, những người con, cần yêu thương và báo đáp công ơn cha mẹ.