200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Xin đổi kiếp người (Nguyễn Bích Ngân) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

“Nếu đổi được kiếp này tôi xin hoá thành cây Thử những nhát rìu rạch sâu da thịt. Trong biển lửa bập bùng thử mình cháy khét,

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Nếu đổi được kiếp này tôi xin hoá thành cây

Thử những nhát rìu rạch sâu da thịt.

Trong biển lửa bập bùng thử mình cháy khét,

Thử chịu thói độc tàn, thử sống kiên trung.

Nếu đổi được kiếp này, tôi xin hoá ruộng đồng,

Thử nếm vị thuốc sâu, thử sặc mùi hoá chất,

Thử chịu bão giông, thử sâu rầy, khô khát,

Thử ngập mặn, triều cường, núi lửa, sóng thần dâng.

Nếu đổi được kiếp này, tôi xin hoá đại dương,

Thử dầu loang hắc nồng, mùi cá trôi hôi thối,

Đau vì kiệt tài nguyên, khổ vì không biết nói,

Thử biết gồng mình, thử quằn quại đứng lên,

Nếu đổi được kiếp này, tôi xin làm không khí,

Thử khói bụi ngày đêm, thử ngột ngạt trưa hè,

Thử không còn trong xanh vì lũ người ích kỉ,

Thử tiếng ồn đinh tai, thử cái chết cận kề.

Tôi làm gì đây? Khi vẫn kiếp con người!

Tôi nhận về bao nhiêu? Tôi lấy gì trả lại?

Tôi phá hoại những gì? Tôi đã từng hối cải?

Xin đổi được kiếp này…!

Trời đất có cho tôi?

(Xin đổi kiếp này, Nguyễn Bích Ngân)

Câu 1

Xác định phong cách ngôn ngữ của văn bản trên.

Phương pháp giải

Dựa vào thể loại và đặc điểm sử dụng ngôn ngữ của văn bản.

Lời giải chi tiết

Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật.

Giải thích:

Văn bản được viết dưới hình thức thơ, sử dụng hình ảnh, ngôn từ giàu sức gợi và cảm xúc để thể hiện những suy tư, trăn trở của tác giả về vấn đề môi trường.

Mở rộng

Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật là phong cách được dùng trong sáng tác văn chương

Link tham khảo: Tổng hợp các phong cách ngôn ngữ

Câu 2

Văn bản đề cập đến những vấn đề nào còn tồn tại của xã hội? Tác giả thể hiện mong muốn, cảm xúc, thái độ gì khi viết về những điều này?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Tìm những hành vi của con người gây tổn hại đến môi trường và những cảm xúc được bộc lộ qua bài thơ.

Lời giải chi tiết

- Văn bản đề cập đến những vấn đề còn tồn tại của xã hội:

+ Chặt cây, đốt rừng (phá rừng)

+ Phun thuốc sâu, hóa chất độc hại vào ruộng đồng để tăng năng suất cây, trái

+ Dầu loang tràn trên biển làm cá chết

+ Bụi bẩn không khí ngột ngạt

+ Tiếng ồn của các phương tiện

- Tác giả thể hiện mong muốn, cảm xúc, thái độ khi viết về các điều đó:

+ Mong muốn con người hoán đổi vị trí cho môi trường (cây, ruộng đồng, biển, không khí,…) để cảm nhận nỗi đau, mất mát mà con người đã gây ra cho môi trường.

+ Đau xót và bất lực.

+ Lên án gay gắt trước thực trạng môi trường bị ô nhiễm trầm trọng mà chính con người là thủ phạm gây ra.

Giải thích:

Hàng loạt hình ảnh “nhát rìu”, “biển lửa”, “thuốc sâu”, “hóa chất”, “dầu loang”, “khói bụi”, “tiếng ồn” cho thấy môi trường đang chịu nhiều tổn thương do con người gây ra. Mong muốn “đổi kiếp” là cách tác giả đặt mình vào vị trí của thiên nhiên để cảm nhận và thấu hiểu những đau đớn ấy.

Mở rộng

- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc.

- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);...

- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Phân tích tác dụng của biện pháp điệp và câu hỏi tu từ được sử dụng trong văn bản.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định các từ ngữ, cấu trúc được lặp lại và những câu hỏi không nhằm tìm kiếm câu trả lời.

Lời giải chi tiết

- Điệp cấu trúc: “Nếu đổi được…; thử…

- Câu hỏi tu từ: Tôi đã từng hối cải? Trời đất có cho không?

- Tác dụng:

+ Nhấn mạnh mong muốn con người đặt mình vào vị trí là từng thành tố trong môi trường sống xung quanh chúng ta để trải nghiệm tất cả những đau đớn, mất mát, hủy diệt,… mà con người đem đến cho chúng, để thấy chúng cũng có đời sống, có tâm hồn, biết đau đớn, xót xa, giận dữ,… như chính chúng ta.

+ Nhấn mạnh sự tự nhận thức, tự sám hối của cái tôi trữ tình về tội lỗi phá hoại, hủy diệt môi trường sống của con người và nỗi thất vọng vì chưa thể làm gì được cho môi trường xung quanh mình.

+ Cảnh tỉnh con người cần thay đổi nhận thức và hành vi ứng xử đối với môi trường sống.

Giải thích:

Các cấu trúc “Nếu đổi được kiếp này”, “Thử…” liên tục xuất hiện như một lời tự nguyện nhận lấy những đau đớn của thiên nhiên. Đến cuối bài, hàng loạt câu hỏi dồn dập chuyển từ cảm nhận nỗi đau của môi trường sang tự vấn trách nhiệm của con người, khiến thông điệp bảo vệ môi trường trở nên mạnh mẽ hơn.

Mở rộng

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ

- Câu hỏi tu từ là câu hỏi không dùng để hỏi mà để khẳng định, phủ định, bộc lộ cảm xúc,…

- Câu hỏi tu từ được sử dụng nhằm đạt một số hiệu quả giao tiếp như tăng sắc thái biểu cảm, biểu đạt ý nghĩa một cách tế nhị, uyển chuyển.

- Đặc điểm của câu hỏi tu từ:

+ Hình thức như một câu nghi vấn, có dấu chấm hỏi kết thúc câu

+ Mục đích: nhằm khẳng định, nhấn mạnh nội dung, ý nghĩa

+ Thông tin truyền tải dễ hiểu, mang ý nghĩa tượng trưng

+ Cách dùng: theo lối nói ẩn dụ, thể hiện sắc thái biểu đạt

+ Có thể mang hàm ý phủ định

Link tham khảo: Câu hỏi tu từ là gì? Đặc điểm của câu hỏi tu từ

Câu 4

Anh/ chị hiểu như nào về câu thơ: “Xin đổi được kiếp này…/ Trời đất có cho tôi?”

Xem lời giải

Phương pháp giải

Giải thích ý nghĩa của hai câu thơ trong mối liên hệ với mạch cảm xúc của toàn bài.

Lời giải chi tiết

- ‘Xin đổi được kiếp này”: Thể hiện mong muốn mãnh liệt, tha thiết của tác giả được hóa thân thành cây cối, ruộng đồng, đại dương, không khí để trực tiếp gánh chịu những đau đỡn, tổn thương mà thiên nhiên đang phải hứng chịu.

- "Trời đất có cho tôi?": Câu hỏi tự vấn chứa đựng sự bất lực, băn khoăn và xót xa, vì con người không thể thay đổi quy luật tự nhiên để "đổi kiếp", cũng như không thể trốn tránh trách nhiệm của mình bằng một giả thiết không thể xảy ra.

- Câu thơ thể hiện nỗi trăn trở, dằn vặt và thái độ hối lỗi của tác giả trước những tàn phá mà con người gây ra cho môi trường sống.

- Nhắc nhở mỗi người quay về với thực tại, khi còn mang "kiếp con người", thay vì ước muốn những điều không thể, chúng ta phải thay đổi nhận thức, dừng các hành vi hủy hoại thiên nhiên và có những hành động thiết thực để bảo vệ môi trường xung quanh.

Giải thích:

“Đổi kiếp” thực chất là một mong ước không thể thực hiện, bởi vậy câu hỏi cuối bài càng làm nổi bật sự bất lực và ân hận của con người. Qua đó, tác giả nhắc nhở: khi vẫn đang sống trong “kiếp con người”, điều cần làm là chịu trách nhiệm và hành động để bảo vệ thiên nhiên.

Câu 5

Anh/ chị có cùng khát khao với nhà thơ Bích Ngân không? Hãy chia sẻ những điều anh/ chị muốn nói sau khi đọc bài thơ này.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Bày tỏ sự đồng cảm với khát khao của tác giả và rút ra trách nhiệm của bản thân đối với môi trường.

Lời giải chi tiết

- Nêu rõ sự đồng cảm/thấu hiểu đối với khát khao của nhà thơ Bích Ngân.

- Rút ra bài học/chủ đề chia sẻ:

+ Chia sẻ suy nghĩ về mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên.

+ Thức tỉnh trách nhiệm bản thân và đưa ra các giải pháp/hành động cụ thể nhằm bảo vệ môi trường sống.

Đoạn văn tham khảo:

Đọc bài thơ Xin đổi kiếp này của Nguyễn Bích Ngân, em vô cùng xúc động và hoàn toàn đồng cảm với khát khao mãnh liệt của nhà thơ. Ước muốn "đổi kiếp" thành cây cối, đại dương, không khí... không phải là sự chối bỏ kiếp người, mà là một giả thiết nghệ thuật chứa đựng nỗi đau đớn, dằn vặt sâu sắc trước những vết thương mà thiên nhiên đang phải gánh chịu do hành vi tàn phá của con người. Bài thơ đã chạm đến trái tim em và thức tỉnh trong em nhiều suy ngẫm quý giá. Em nhận ra rằng thiên nhiên không phải là nguồn tài nguyên vô tận để con người tha hồ bóc ngột, mà là sinh mệnh gắn liền với sự sống của chính chúng ta. Trả lời cho câu hỏi dặc "Tôi làm gì đây? Khi vẫn kiếp con người!", em hiểu rằng thay vì mơ ước những điều không thể, mỗi chúng ta cần hành động ngay ở thì hiện tại. Là một học sinh, em tự nhắc nhở bản thân phải nâng cao ý thức bảo vệ môi trường qua những hành động nhỏ nhất như: tiết kiệm điện nước, giảm thiểu rác thải nhựa, tích cực trồng cây xanh và lan tỏa lối sống xanh đến cộng đồng quanh mình.

Giải thích:

Có thể đồng cảm với khát khao của tác giả vì đó là mong muốn được thấu hiểu nỗi đau của thiên nhiên và cảnh tỉnh con người trước những hành vi hủy hoại môi trường. Từ đó, mỗi người cần thay đổi nhận thức và thực hiện những hành động thiết thực để bảo vệ môi trường.