200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây (Phạm Tiến Duật) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Cùng mắc võng trên rừng Trường Sơn Hai đứa ở hai đầu xa thẳm Đường ra trận mùa này đẹp lắm

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

TRƯỜNG SƠN ĐÔNG, TRƯỜNG SƠN TÂY

Phạm Tiến Duật

Cùng mắc võng trên rừng Trường Sơn

Hai đứa ở hai đầu xa thẳm

Đường ra trận mùa này đẹp lắm

Trường Sơn Đông nhớ Trường Sơn Tây

Một dãy núi mà hai màu mây

Nơi nắng nơi mưa, khí trời cũng khác

Như anh với em như Nam với Bắc

Như Đông với Tây một dải rừng liền.

Trường Sơn Tây anh đi, thương em

Bên ấy mưa nhiều, con đường gánh gạo

Muỗi bay rừng già cho dài tay áo

Rau hết rồi, em có lấy măng không.

Em thương anh bên Tây mùa đông

Nước khe cạn, bướm bay lèn đá{1}

Biết lòng anh say miền đất lạ

Chắc em lo đường chắn bom thù

Anh lên xe trời đổ cơn mưa

Cái gạt nước xua đi nỗi nhớ

Em xuống núi nắng về rực rỡ

Cái nhành cây gạt nỗi riêng tư

Đông sang Tây không phải đường thư

Đường chuyển đạn và đường chuyển gạo

Đông Trường Sơn, cô gái "ba sẵn sàng"{2} xanh áo

Tây Trường Sơn bộ đội áo màu xanh.

Từ nơi em gửi đến nơi anh

Những đoàn quân trùng trùng ra trận

Như tình yêu nối lời vô tận

Đông Trường Sơn nối Tây Trường Sơn."

(Phạm Tiến Duật, Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây, Thơ tình người lính, NXB Phụ nữ Hà Nội)

Chú thích:

Phạm Tiến Duật (14/1/1941 - 4/12/2007), quê gốc thị xã Phú Thọ. Tốt nghiệp khoa Văn, Đại học sư phạm, nhưng chưa đi dạy ngày nào, ông nhập ngũ (1965). Mười bốn năm trong quân đội thêm tám năm ở Trường Sơn, đoàn vận tải Quang Trung 559. Theo lời nhà thơ chia sẻ thì bài thơ Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây được sáng tác vào cuối năm 1969, tại làng Cổ Giang, nằm bên bờ sông Son, thuộc tỉnh Quảng Bình. Làng Son ở gần đường 20, con đường xẻ ngang dãy núi Trường Sơn huyền thoại. Bài thơ bắt nguồn từ một chuyện tình có thật của một anh lính ở phía Tây Trường Sơn yêu một cô y tá đang ở phía Đông Trường Sơn.

(1) Lèn đá: núi đá có vách cao dựng đứng.

(2) “ba sẵn sàng”: là phong trào thi đua do ban chấp hành thành đoàn Hà Nội phát động trong những năm 60 của thế kỉ 20 nhằm khơi dậy tinh thần yêu nước của học sinh sinh viên Hà Nội.

Câu 1

Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?

Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức đã học về các thể thơ.

- Căn cứ vào số dòng, số chữ, nhịp điệu, niêm luật, vần,...

Lời giải chi tiết

Bài thơ được viết theo thể thơ tự do.

Giải thích:

Các dòng thơ có số tiếng không hoàn toàn đều nhau, cách ngắt nhịp linh hoạt.

Mở rộng

- Thơ tự do không có thể thức nhất định, không bị ràng buộc về số dòng, số chữ, vần,…

- Đặc điểm thơ tự do:

+ Khác với thơ văn xuôi, thơ tự do có phân dòng

+ Có thể là sự kết hợp của các đoạn làm theo nhiều thể khác nhau hoặc tự do hoàn toàn.

+ Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt

Link tham khảo: Thơ tự do

Câu 2

Chỉ ra những câu thơ miêu tả sự khác nhau về thời tiết giữa Trường Sơn Đông và Trường Sơn Tây trong khổ thơ thứ hai.

Xem lời giải

Câu 3

Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa trong đoạn thơ sau:

"Anh lên xe, trời đổ cơn mưa

Cái gạt nước xua đi nỗi nhớ

Em xuống núi nắng về rực rỡ

Cái nhành cây gạt nỗi riêng tư."

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định những sự vật được gán hành động, trạng thái của con người và phân tích tác dụng trong ngữ cảnh.

Lời giải chi tiết

Tác dụng của việc sử dụng phép tu từ nhân hóa

- Tạo sự sinh động, hấp dẫn, giúp đoạn thơ giàu giá trị biểu đạt

- Nhấn mạnh tâm trạng lúc chia tay và việc gác lại tình riêng để tiếp tục làm nhiệm vụ của những đôi lứa yêu nhau trên tuyến đường Trường Sơn.

Giải thích:

“Nỗi nhớ”, “nỗi riêng tư” là những cảm xúc thuộc về con người nhưng được đặt vào hành động của “cái gạt nước”, “cái nhành cây”, khiến cảnh vật như cùng chia sẻ, đồng hành với tâm trạng của nhân vật trữ tình.

Mở rộng

Nhân hóa là gọi vật hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,… bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người làm cho thế giới loài vật, đồ vật, cây cối,… trở nên gần gũi với con người, đồng thời biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người.

Link tham khảo: Khái niệm nhân hóa

Câu 4

Anh/ chị hiểu thế nào về các câu thơ sau:

“Từ nơi em gửi đến nơi anh

Những đoàn quân trùng trùng ra trận

Như tình yêu nối lời vô tận

Đông Trường Sơn nối Tây Trường Sơn”

Xem lời giải

Phương pháp giải

Giải thích ý nghĩa từng hình ảnh, sau đó khái quát mối quan hệ giữa tình yêu đôi lứa và tình yêu đất nước.

Lời giải chi tiết

- "Từ nơi em gửi đến nơi anh": Không gian chia cắt hai đầu nỗi nhớ, nối liền hậu phương (nơi em) và tiền tuyến (nơi anh).

- "Những đoàn quân trùng trùng ra trận": Khí thế cuồn cuộn, chí khí sục sôi của cả một thế hệ sẵn sàng lên đường ra trận vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

- "Như tình yêu nối lời vô tận / Đông Trường Sơn nối Tây Trường Sơn": Biện pháp so sánh độc đáo; tình yêu đôi lứa không bị khoảng cách địa lý ngăn trở mà trở thành gạch nối, động lực gắn kết hai miền Đông - Tây Trường Sơn, gắn liền tình yêu cá nhân với tình yêu đất nước.

- Khắc họa sự hòa quyện sâu sắc giữa tình yêu đôi lứa chung thủy với tình yêu quê hương, Tổ quốc trong thời kỳ kháng chống Mỹ cứu nước.

- Ca ngợi tinh thần lạc quan, sức mạnh tinh thần to lớn và chí khí anh hùng của quân và dân ta vượt qua mọi gian khổ, khó khăn nơi chiến trường Trường Sơn.

Giải thích:

Tình yêu của anh và em không chỉ là tình cảm riêng tư mà còn được đặt trong dòng chảy của cuộc kháng chiến. Những đoàn quân đi qua Trường Sơn cũng như mang theo và nối dài tình yêu, khiến Đông và Tây Trường Sơn được nối liền cả về không gian lẫn tình cảm. Qua đó, tác giả làm nổi bật sự hòa quyện giữa tình yêu đôi lứa và tình yêu Tổ quốc.

Mở rộng

- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 5

Bài thơ gợi cho anh/chị những suy nghĩ gì về tình yêu nước của những người lính Trường Sơn trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Dựa vào hình ảnh người lính, cô gái Trường Sơn và những đoàn quân ra trận để nêu suy nghĩ về tình yêu nước.

Lời giải chi tiết

Trình bày suy nghĩ về tình yêu nước của những người lính Trường Sơn trong kháng chiến chống Mỹ:

+ Đó là tình yêu thiêng liêng, cao cả, đẹp như tình yêu đôi lứa

+ Họ chiến đấu, không ngại hiểm nguy, gian khổ để đem lại hòa bình cho đất nước.

Đoạn văn tham khảo:

Tình yêu nước của người lính Trường Sơn trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ là một biểu tượng đẹp đẽ về tinh thần cống hiến và lý tưởng sống của thế hệ trẻ Việt Nam. Tình yêu ấy không tách rời mà hòa quyện sâu sắc với tình yêu đôi lứa, biến những tình cảm cá nhân thành sức mạnh tinh thần vượt qua mọi bão đạn, gian khổ. Vì tình yêu quê hương, họ sẵn sàng gác lại hạnh phúc riêng, lên đường ra trận với chí khí "Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước". Chính tình yêu nước thiết tha, lòng phơi phới niềm tin vào ngày chiến thắng đã giúp người lính giữ vững tinh thần lạc quan, kiên cường chiến đấu vì độc lập, tự do cho Tổ quốc.

Giải thích:

Hình ảnh anh và em luôn phải gác lại “nỗi riêng tư” cho thấy người lính đã đặt nhiệm vụ với Tổ quốc lên trên hạnh phúc cá nhân. Vì vậy, tình yêu nước của họ vừa thể hiện ở ý chí chiến đấu, vừa thể hiện ở sự sẵn sàng hi sinh tình cảm riêng cho đất nước.