200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Nắng Ba Đình (Nguyễn Ngọc Phú) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

(1) Nắng Ba Đình mang sắc nắng quê hương Mang sắc nắng biên cương, cánh rừng hồi lộng gió

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

(1) Nắng Ba Đình mang sắc nắng quê hương

Mang sắc nắng biên cương, cánh rừng hồi lộng gió

Mang sắc nắng Cà Mau, rặng đước xoè rộng mở

Mang sắc nắng màu cờ rực rỡ ảnh sao...

(2) Tổ quốc tôi thân thiết biết bao

Như dáng lụa mềm, như con đê chắn bão

Nắng Ba Đình tươi thêm sắc áo

Lính hải quân trên quần đảo xa vời ...

(3) Tổ quốc tôi - Tổ quốc tôi ơi!

Mang dáng mẹ gánh hai đầu vựa lúa

Cả đời mẹ chưa một lần ướm lụa

Màu áo nâu nhuộm sắc nắng phù sa.

(4) Hoa trái miền Nam ngọt nắng quê nhà

Đến quả thị cũng nở ra cô Tấm

Miếng trầu mời nhau nụ cười toả nắng

Luyến láy dân ca mềm cả nắng ba miền...

(5) Nắng Ba Đình màu nắng mới thiêng liêng

In bóng Bác đọc Tuyên ngôn độc lập

Chòm râu mát, bộ ka ki áo bạc

- Đồng bào nghe rõ không? Tiếng Bác thật ấm lòng!

Nắng Ba Đình lồng bóng nắng quê hương...

(Nguyễn Ngọc Phú, Nắng Ba Đình, Tạp chí Văn nghệ Đồng Nai, số 67, 9/2023, tr.8)

Câu 1

Chỉ ra một dấu hiệu để nhận biết thể thơ của văn bản trên.

Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về các thể thơ

- Căn cứ vào các đặc điểm hình thức: số chữ, số dòng, gieo vần, ngắt nhịp

Lời giải chi tiết

Thể thơ tự do

Giải thích:

Số chữ mỗi dòng không đều nhau, gieo vần và ngắt nhịp linh hoạt, không theo quy tắc

Mở rộng

- Thơ tự do không có thể thức nhất định, không bị ràng buộc về số dòng, số chữ, vần,…

- Đặc điểm thơ tự do:

+ Khác với thơ văn xuôi, thơ tự do có phân dòng

+ Có thể là sự kết hợp của các đoạn làm theo nhiều thể khác nhau hoặc tự do hoàn toàn.

+ Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt

Link tham khảo: Thơ tự do

Câu 2

Xác định hai chi tiết trong khổ thơ thứ (4) gợi nhắc đến chiều sâu văn hóa truyền thống dân tộc.

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Đọc kỹ khổ thơ (4)

- Xác định hai chi tiết gợi nhắc đến chiều sâu văn hóa truyền thống dân tộc.

Lời giải chi tiết

- Hai chi tiết:

+ “Quả thị cũng nở ra cô Tấm”: gợi nhắc truyện cổ tích Tấm Cám

+ “Miếng trầu mời nhau”: gợi phong tục ăn trầu, mời trầu trong văn hóa giao tiếp, lễ nghĩa của người Việt từ xưa.

Giải thích:

Cô Tấm và miếng trầu đều là những hình ảnh quen thuộc trong văn hóa dân gian Việt Nam, qua đó làm nổi bật chiều sâu văn hóa và bản sắc dân tộc.

Mở rộng

- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

- Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ lặp cấu trúc trong khổ thơ (1).

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định phần cấu trúc được lặp lại, sau đó phân tích tác dụng về nội dung và nhịp điệu.

Lời giải chi tiết

- Trong khổ (1), cấu trúc “Mang sắc nắng…” được lặp lại ba lần

- Tác dụng:

+ Nhấn mạnh sự lan tỏa, trải dài của “sắc nắng Ba Đình” trên khắp mọi miền Tổ quốc từ Bắc vào Nam

+ Tạo âm hưởng dồn dập, giàu hình ảnh, thể hiện niềm tự hào về đất nước thống nhất về cảnh sắc và tâm hồn.

Giải thích:

Mỗi lần “Mang sắc nắng...” lại gắn với một vùng đất cụ thể, khiến hình ảnh nắng Ba Đình không còn bó hẹp ở một địa điểm mà trở thành biểu tượng của sự gắn kết giữa các miền quê trong một Tổ quốc thống nhất.

Mở rộng

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ

Câu 4

Anh/Chị hiểu như thế nào về hình ảnh "Màu áo nâu nhuộm sắc nắng phù sa"?

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Giải nghĩa các yếu tố: “màu áo nâu, “nắng phù sa”

- Lý giải ý nghĩa biểu tượng, tình cảm gắn bó giữa con người và thiên nhiên, lao động và quê hương.

Lời giải chi tiết

- “Màu áo nâu” là hình ảnh quen thuộc của người nông dân Việt Nam lam lũ, chân chất, một nắng hai sương.

- “Sắc nắng phù sa” gợi vùng đồng bằng màu mỡ, cái nắng nuôi dưỡng lúa, hoa màu, hơi thở của sông Hồng, sông Cửu Long.

=> Tả thực là màu áo bạc màu dưới nắng đồng quê; biểu tượng cho cuộc đời tần tảo, hy sinh thầm lặng của người mẹ, người nông dân. Họ là những con người “gánh hai đầu vựa lúa” nhưng chưa một lần ướm lụa. Đó là vẻ đẹp bền bỉ, thủy chung với đất đai, với quê hương.

Giải thích:

“Nhuộm” khiến màu áo nâu như thấm đẫm nắng, đất và phù sa. Qua đó, hình ảnh người mẹ hiện lên gắn bó mật thiết với quê hương, ruộng đồng và những tháng ngày lao động nhọc nhằn.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 5

Từ nội dung của hai dòng thơ: "Tổ quốc tôi thân thiết biết bao/ Như dáng lụa mềm, như con đê chắn bão", anh/chị hãy rút ra thông điệp có ý nghĩa nhất đối với bản thân. (Trình bày ngắn gọn khoảng 5-7 dòng)

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Căn cứ vào nội dung văn bản

- Rút ra thông điệp phù hợp

Lời giải chi tiết

Đoạn văn tham khảo:

Hai dòng thơ gửi gắm một thông điệp: Tổ quốc không chỉ là một khái niệm thiêng liêng, xa vời mà còn là những gì rất đỗi thân thương, mềm mại như dáng lụa, gần gũi như mái nhà, bờ tre. Nhưng Tổ quốc cũng mạnh mẽ, vững chãi như con đê chắn bão, che chở cho mỗi người trước phong ba cuộc đời và thử thách lịch sử. Thông điệp có ý nghĩa nhất với tôi là: phải biết yêu thương, gìn giữ từ những điều nhỏ bé nhất của quê hương, đồng thời luôn sẵn sàng đứng lên bảo vệ đất nước khi cần. Tình yêu Tổ quốc không chỉ là cảm xúc nhất thời mà là hành động cụ thể mỗi ngày, từ học tập, lao động đến ý thức trách nhiệm với cộng đồng.

Giải thích:

Thông điệp được rút ra từ sự kết hợp giữa hai hình ảnh “dáng lụa mềm” và “con đê chắn bão”: Tổ quốc vừa đẹp đẽ, gần gũi, vừa là điểm tựa vững chắc.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?