200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Tiễn con vào đại học (Phạm Việt Đức) | Luyện đề đọc hiểu Văn lớp 12

Bao con đường để có một con đường cay đắng nụ cười ngọt ngào nước mắt

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

TIỄN CON VÀO ĐẠI HỌC

Bao con đường để có một con đường

cay đắng nụ cười

ngọt ngào nước mắt

biết nhẹ nhõm trước buồn - vui - được - mất

ngực căng đầy sức trẻ con đi

Giảng đường kia

trang giấy trắng nói gì

mà con chữ như đang reo náo nức

màn hình sáng những chân trời tri thức

bỡ ngỡ dòng đời

ấm áp những bàn tay

Bố tiễn con đi chỉ một quãng đường này

đường dẫn con từ làng ra phố

những nắng mưa

và những gì con nhớ

đất thâm trầm

cho người biết bao dung

Con thấy không

làng xóm khuất sau lưng

là thương mến cả đời ta mắc nợ

là tuổi thơ con ở đó

mảnh sân nhà

lẫm chẫm bước đầu tiên

Những đứa trẻ trong làng như con đã lớn lên

ngôi nhà là chiếc tổ

bầy chim ra ràng lâng lâng cánh vỗ.

(Dẫn theo Văn nghệ quân đội điện tử, ngày 26/11/2015)

Chú thích: Phạm Việt Đức là hội viên thơ của Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Phú Thọ. Tác giả là một cây bút trẻ thành công trong sự nghiệp với nhiều giải thưởng khác nhau. Giọng thơ Phạm Việt Đức thủ thỉ, ân tình với quê hương, giàu suy tư về con người với xúc cảm nhuần nhuỵ, hình ảnh gần gũi thân thuộc mà có tính biểu tượng cao.

Câu 1

Xác định nhân vật trữ tình của bài thơ.

Phương pháp giải

Dựa vào người trực tiếp bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ và lời nhắn nhủ trong bài thơ để xác định nhân vật trữ tình.

Lời giải chi tiết

Nhân vật trữ tình: Người bố.

Giải thích:

Người bố trực tiếp nói với con qua những lời “Bố tiễn con đi”, “Con thấy không”, đồng thời bộc lộ niềm tự hào, yêu thương và những lời nhắn nhủ dành cho con trong bước đường trưởng thành.

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 2

Chỉ ra 01 biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ:

"ngôi nhà là chiếc tổ

bầy chim ra ràng lâng lâng cánh vỗ."

Xem lời giải

Phương pháp giải

Quan sát cách tác giả đối chiếu hoặc liên hệ các sự vật trong câu thơ để xác định biện pháp tu từ.

Lời giải chi tiết

Biện pháp tu từ so sánh: Ngôi nhà - chiếc tổ.

Giải thích:

“Ngôi nhà” được hình dung như “chiếc tổ”, còn những đứa trẻ đã lớn như “bầy chim ra ràng” chuẩn bị rời tổ. Cách so sánh làm nổi bật ngôi nhà là nơi che chở, nuôi dưỡng con từ thuở nhỏ, đồng thời gợi quy luật trưởng thành: con lớn lên rồi sẽ rời mái ấm để bước vào cuộc đời.

Mở rộng

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 3

Nhận xét của anh/chị về mạch cảm xúc của bài thơ.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Theo dõi sự vận động của cảm xúc từ đầu đến cuối bài thơ, xác định các cung bậc cảm xúc và mối liên hệ giữa chúng.

Lời giải chi tiết

- Mạch cảm xúc của bài thơ:

+ Tự hào về sự trưởng thành của con;

+ Kì vọng, tin tưởng về con đường học tập phía trước của con;

+ Lưu luyến, bịn rịn nhắn nhủ con về ý nghĩa của tuổi thơ, gia đình, quê hương.

- Nhận xét:

+ Diễn biến cảm xúc theo trình tự tâm lí nhân vật trữ tình;

+ Chuyển biến tinh tế, tự nhiên, tạo dòng cảm xúc trầm lắng, sâu xa.

+ Góp phần bộc lộ sâu sắc chủ đề thi phẩm: ngợi ca tình cảm cha con sâu nặng, khẳng định vai trò của gia đình và quê hương trong hành trình lớn lên của mỗi con người.

Giải thích:

Ở đầu bài, hình ảnh “ngực căng đầy sức trẻ con đi” thể hiện niềm vui và tự hào khi con bước vào một chặng đường mới. Đến hình ảnh “chân trời tri thức”, “bàn tay”, người bố gửi gắm niềm tin vào hành trình học tập và cuộc sống của con. Cuối cùng, cảm xúc trở nên sâu lắng khi bố nhắc về làng xóm, tuổi thơ, mảnh sân nhà, ngôi nhà, cho thấy dù con đi xa và trưởng thành, quê hương vẫn là cội nguồn không thể quên. Nhờ đó, mạch cảm xúc phát triển tự nhiên từ tiễn con đi đến nhắn nhủ con nhớ về nơi mình đã lớn lên.

Mở rộng

- Thơ trữ tình thể hiện cảm xúc của nhà thơ trước một đối tượng nào đó.

=> Cảm xúc là yếu tố đầu tiên, quan trọng nhất của thơ trữ tình.

- Cảm xúc vận động theo một trình tự và phát triển thành mạch. Mạch cảm xúc có nhiều cung bậc và sắc thái, chi phối các yếu tố nội dung và hình thức của một bài thơ trữ tình.

Link tham khảo: Mạch cảm xúc trong thơ

Câu 4

Anh/ chị hiểu như thế nào về hình ảnh con đường trong bài thơ?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định các lần xuất hiện của hình ảnh “con đường”, phân biệt nghĩa tả thực và nghĩa biểu tượng, sau đó liên hệ với hành trình trưởng thành của người con.

Lời giải chi tiết

Hình ảnh con đường:

- Vị trí: Là hình ảnh chủ đạo, xuyên suốt toàn bộ văn bản.

- Ý nghĩa nội dung: Hình ảnh mang nhiều tầng nghĩa:

+ Nghĩa tả thực: Con đường có thật - đường từ làng ra phố, đường đi đến giảng đường đại học.

+ Nghĩa tượng trưng:

* Hành trình cuộc đời của mỗi người.

* Quá trình thực hiện ước mơ, hoài bão.

- Ý nghĩa nghệ thuật:

+ Là một hình ảnh đắt giá, góp phần thể hiện ý đồ nghệ thuật và tài năng sáng tạo của tác giả.

+ Hình ảnh vừa bình dị, gần gũi nhưng cô đọng và giàu tính biểu tượng.

Giải thích:

Câu thơ “Bao con đường để có một con đường” cho thấy mỗi người phải lựa chọn và bước đi trên con đường của riêng mình. “Đường dẫn con từ làng ra phố” là con đường cụ thể, nhưng đồng thời cũng mở ra một hành trình rộng lớn hơn: từ mái nhà, quê hương bước vào thế giới tri thức và cuộc đời. Vì vậy, “con đường” trở thành hình ảnh xuyên suốt để nói về sự trưởng thành và tương lai của người con.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 5

Từ nội dung bài thơ, anh/chị hãy rút ra một thông điệp có ý nghĩa nhất với bản thân. Hãy đưa ra cách lí giải ngắn gọn, thuyết phục.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Từ lời tiễn dặn của người bố và những hình ảnh về gia đình, quê hương, xác định một bài học phù hợp nhất.

Lời giải chi tiết

- Nội dung bài thơ: Lời nhắn nhủ của người cha với con về hành trình sống, quá trình thực hiện ước mơ, về lòng biết ơn cội nguồn, về ký ức tuổi thơ trong sáng.

- Rút ra một trong các thông điệp:

+ Luôn lạc quan tích cực, mạnh mẽ tiến về phía trước.

+ Biết sống nghĩa tình.

+ Vai trò to lớn của gia đình với quá trình trưởng thành của mỗi người.

+ ....

Đoạn văn tham khảo:

Qua bài thơ, tôi nhận thấy mỗi chúng ta phải biết trân trọng cội nguồn và sống biết ơn những người đã dìu dắt ta. Bài thơ khắc họa hình ảnh người cha và ký ức tuổi thơ thân thương, nhắc nhở con cái về những hy sinh, tình thương và lời dặn dò sâu sắc của thế hệ trước. Từ đó ta học được cách gìn giữ ký ức, biết nói lời cảm ơn và đáp lại bằng hành động: sống chân thành, có trách nhiệm và nỗ lực để không phụ lòng người. Khi biết ơn cội nguồn, con người ta sẽ vững vàng hơn, có động lực vượt khó và lan tỏa những giá trị tốt đẹp cho đời. Vì vậy, lòng biết ơn không chỉ là bổn phận mà còn là sức mạnh dẫn lối trong hành trình trưởng thành.

Giải thích:

Người con rời “làng” để đến giảng đường đại học nhưng phía sau vẫn là “mảnh sân nhà”, “tuổi thơ”, “làng xóm” và tình yêu thương của gia đình. Hình ảnh “ngôi nhà là chiếc tổ / bầy chim ra ràng” cho thấy mái ấm là nơi nuôi dưỡng con trưởng thành trước khi con bay đến những chân trời mới. Vì vậy, càng đi xa, con càng cần ghi nhớ cội nguồn và biến lòng biết ơn thành động lực để sống tốt, học tập và trưởng thành.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?