200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Mẹ tôi (Trần Tiến) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Mẹ ơi, con đã già rồi. Con ngồi nhớ mẹ, khóc như trẻ con.Mẹ ơi con đã già rồi con ngồi ngớ ngẩn nhớ ngôi nhà xưa.

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Mẹ ơi, con đã già rồi.

Con ngồi nhớ mẹ, khóc như trẻ con.

Mẹ ơi con đã già rồi

Con ngồi ngớ ngẩn nhớ ngôi nhà xưa.

Ngày xưa cha ngồi uống rượu

Mẹ ngồi đan áo, ngoài hiên.

Mùa đông cây bàng lá đổ.

Ngày xưa chị hát vu vơ,

Mấy câu ca cổ cho em nằm mơ.

Ngày xưa mẹ đắp cho con

Tấm khăn quàng cổ ấm hơi mẹ tôi.

Ngày xưa bên giường cha nằm,

Mẹ buồn xa vắng, nhìn cha ,

Thương cha chí lớn không thành.

Biển sóng thét gào một ngày

Một ngày nhớ mẹ sóng trào khơi xa.

Trời gió mây ngàn một ngày

Khóc mẹ trăng tàn sao rơi.

Mẹ ơi thế giới mênh mông,

Mênh mông không bằng nhà mình.

Tuổi thơ như chiếc gối êm,

Êm cho tuổi già úp mặt.

Trèo lên đỉnh núi thiên thai,

Mẹ ngồi trông áng mây vàng,

Mẹ ơi hãy dắt con theo

Để con mãi mãi bên mẹ.

Mẹ ơi thế giới mênh mông,

Mênh mông không bằng nhà mình.

Dù cho phú quý vinh quang,

Vinh quang không bằng có mẹ.

(Mẹ tôi, Trần Tiến)

Câu 1

Chủ đề của bài hát?

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung chính, nhan đề, đặc trưng thể loại,... để xác định chủ đề của văn bản.

Lời giải chi tiết

Chủ đề: người mẹ, những kí ức tuổi thơ gắn liền với những tháng ngày êm ấm bên gia đình.

Giải thích:

Hình ảnh người mẹ xuất hiện xuyên suốt qua những kỉ niệm bình dị: mẹ đan áo, mẹ đắp khăn, mẹ ngồi bên cha, cùng với lời khẳng định “mênh mông không bằng nhà mình”, “vinh quang không bằng có mẹ”. Qua đó, tình mẹ và mái ấm gia đình được khẳng định là những giá trị vô cùng quý giá trong cuộc đời.

Mở rộng

- Chủ đề là vấn đề chính hoặc ý tưởng trung tâm mà một tác phẩm văn học, nghệ thuật, hoặc bài viết muốn truyền tải đến người đọc hoặc người xem.

- Chủ đề thường phản ánh những suy nghĩ, cảm xúc, và quan điểm của tác giả về một vấn đề cụ thể trong cuộc sống hoặc xã hội.

- Để xác định chủ đề, thường phải trả lời câu hỏi: Vấn đề cơ bản mà tác phẩm nêu lên là gì? Cần phải hiểu rõ nội dung mới xác định đúng chủ đề của bài.

Link tham khảo: Chủ đề và cách xác định chủ đề

Câu 2

Những câu nào trong lời bài hát để lại cho anh (chị) ấn tượng sâu sắc nhất?

Xem lời giải

Câu 3

Nghệ thuật sử dụng trong lời bài hát trên? Nêu tác dụng của nghệ thuật đó?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Tìm những từ ngữ, câu hát được lặp lại và những cách diễn đạt có tính đối chiếu, liên tưởng.

Lời giải chi tiết

- Phép điệp: điệp từ, điệp ngữ, điệp cấu trúc, so sánh, liên tưởng.

- Tác dụng:

+ Làm câu thơ trở nên sinh động, gợi hình gợi cảm, tăng tính nhạc điệu cho câu thơ.

+ Nhấn mạnh tình mẫu tử thiêng liêng.

+ Thể hiện tình cảm yêu thương dạt dào của tác giả dành cho mẹ của mình.

Giải thích:

Việc lặp lại “Ngày xưa”, “Mẹ ơi”, “mênh mông không bằng…” khiến dòng hồi tưởng liên tục trở về với mẹ và mái nhà. Cách đối chiếu thế giới rộng lớn, phú quý vinh quang với “nhà mình”, “có mẹ” làm nổi bật giá trị không thể thay thế của tình mẫu tử.

Mở rộng

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 4

Tình cảm của tác giả thể hiện trong bài hát như thế nào?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Dựa vào những hình ảnh hồi tưởng và lời bộc bạch trực tiếp để xác định tình cảm của tác giả.

Lời giải chi tiết

- Nỗi nhớ về người mẹ da diết, nỗi nhớ về tuổi thơ khi chung sống bên gia đình.

- Khi gạt đi những lo lắng muộn phiền trong cuộc sống, tác giả nhớ về mẹ, tình cảm chân thành, thiêng liêng dành cho mẹ, vinh quang của mỗi con người chính là luôn có mẹ bên mình.

Giải thích:

Ngay từ câu mở đầu “Mẹ ơi, con đã già rồi”, người con đã bật khóc khi nhớ mẹ. Hàng loạt hồi ức về mẹ và gia đình được gọi lại bằng “Ngày xưa”, cho thấy càng trưởng thành, con người càng thấm thía giá trị của mái ấm và tình mẹ.

Mở rộng

- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc.

- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);...

- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 5

Qua bài hát trên, anh/chị rút ra thông điệp gì ý nghĩa nhất đối với bản thân? Vì sao?

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Liên hệ nội dung văn bản.

- Rút ra thông điệp ý nghĩa.

Lời giải chi tiết

Hãy biết trân trọng tình mẫu tử và yêu thương, chăm sóc cha mẹ khi còn có thể, bởi không có phú quý hay tình cảm nào trên đời sánh bằng tình yêu thương của mẹ.

Đoạn văn tham khảo:

Qua bài hát Mẹ tôi của nhạc sĩ Trần Tiến, thông điệp ý nghĩa nhất đối với bản thân em là: Hãy biết trân trọng tình mẫu tử và yêu thương, chăm sóc cha mẹ khi còn có thể, bởi không có phú quý hay tình cảm nào trên đời sánh bằng tình yêu thương của mẹ. Tình mẹ là điểm tựa bình yên nhất. Dù bước ra thế giới rộng lớn hay đạt được "phú quý vinh quang", mái nhà và vòng tay của mẹ vẫn là nơi ấm áp, bao dung nhất cho chúng ta tìm về. Người con trong bài hát khi đã già mới ngộ ra và nuối tiếc kí ức tuổi thơ bên mẹ. Vì vậy, việc trân trọng từng khoảnh khắc hiện tại bên cha mẹ giúp chúng ta không phải sống trong hối hận khi cha mẹ không còn nữa.

Giải thích:

Người con khi đã già mới thấm thía rằng “mênh mông không bằng nhà mình”, “vinh quang không bằng có mẹ”. Những câu hát ấy cho thấy dù cuộc đời có rộng lớn và con người có đạt được nhiều thành công, những gì thuộc về gia đình vẫn có ý nghĩa đặc biệt. Vì vậy, chúng ta cần biết yêu thương và quan tâm cha mẹ.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?