200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Những câu hỏi (Nguyễn Đình Thi) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đóa hoa cúc vàng lặng lẽ trong đêm Tỏa hương thoảng giữa hai thế kỷ

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

NHỮNG CÂU HỎI

(Nguyễn Đình Thi)

Đóa hoa cúc vàng lặng lẽ trong đêm

Tỏa hương thoảng giữa hai thế kỷ

Cúc vàng ơi có phải

Công bằng đầu tiên là ở bát cơm mỗi nhà

Giải phóng đầu tiên là khỏi đói rét ngu tối

Phẩm giá đầu tiên là có việc làm

Tự do đầu tiên là được lựa chọn

Bình đẳng đầu tiên là ngang nhau nam nữ

Nhân nghĩa đầu tiên là coi trọng mạng sống con người

Hy vọng đầu tiên là ở suy nghĩ

Hạnh phúc đầu tiên là yêu và thương.

Đóa cúc vàng tỏa thơm trong đêm

Nhìn người loay hoay với những câu hỏi.

Câu 1

Xác định thể thơ của văn bản.

Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về đặc điểm các thể thơ

- Chú ý số chữ trong mỗi dòng thơ, cách gieo vần, nhịp điệu và cấu trúc câu thơ

Lời giải chi tiết

Văn bản được viết theo thể thơ tự do.

Giải thích:

Các dòng thơ có số chữ không đều nhau. Không bị gò bó bởi niêm luật, vần điệu cố định. Câu thơ linh hoạt, phù hợp với việc bộc lộ cảm xúc và suy tư của tác giả.

Mở rộng

- Thơ tự do không có thể thức nhất định, không bị ràng buộc về số dòng, số chữ, vần,…

- Đặc điểm thơ tự do:

+ Khác với thơ văn xuôi, thơ tự do có phân dòng

+ Có thể là sự kết hợp của các đoạn làm theo nhiều thể khác nhau hoặc tự do hoàn toàn.

+ Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt

Link tham khảo: Thơ tự do

Câu 2

Xác định chủ thể trữ tình trong bài thơ. Từ đó, nhận xét cảm xúc và thái độ của chủ thể trữ tình trước cuộc sống con người.

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Xác định người bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ trong bài thơ.

- Phân tích những từ ngữ, hình ảnh thể hiện thái độ và tình cảm của chủ thể trữ tình.

Lời giải chi tiết

Chủ thể trữ tình là cái “tôi” suy tư, chiêm nghiệm của nhà thơ Nguyễn Đình Thi trước cuộc sống con người và xã hội.

Giải thích:

Hàng loạt câu hỏi về “công bằng”, “giải phóng”, “phẩm giá”, “tự do”, “bình đẳng”, “nhân nghĩa”, “hy vọng”, “hạnh phúc” cho thấy chủ thể trữ tình day dứt, tìm kiếm những giá trị nền tảng làm nên một đời sống có ý nghĩa. Việc hướng những giá trị lớn lao về “bát cơm mỗi nhà”, “việc làm”, “mạng sống con người”, “yêu và thương” cho thấy cái nhìn luôn đặt con người ở vị trí trung tâm.

Mở rộng

- Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc.

- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);...

- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Nhận xét hiệu quả nghệ thuật của phép điệp cấu trúc được sử dụng trong bài thơ

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định cấu trúc được lặp lại, sau đó phân tích tác dụng về nhịp điệu, nhấn mạnh nội dung và thể hiện tư tưởng của tác giả.

Lời giải chi tiết

- Điệp cấu trúc: “... đầu tiên là...”

- Tác dụng:

+ Tạo nhịp điệu đều đặn, giàu tính suy tưởng cho bài thơ.

+ Nhấn mạnh những giá trị nền tảng, căn bản nhất của con người và xã hội.

+ Làm nổi bật quan niệm nhân văn sâu sắc của tác giả: con người trước hết phải được bảo đảm những nhu cầu thiết yếu về vật chất, tinh thần và quyền sống.

Giải thích:

Cấu trúc “... đầu tiên là...” được lặp lại làm nổi bật cách tác giả xác lập thứ tự ưu tiên của các giá trị. Những điều tưởng như lớn lao, trừu tượng đều được bắt đầu từ những nhu cầu rất thiết thực và gần gũi với con người.

Mở rộng

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ

Câu 4

Theo anh/chị, vì sao tác giả cho rằng:

“Hy vọng đầu tiên là ở suy nghĩ

Hạnh phúc đầu tiên là yêu và thương.”?

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Phân tích ý nghĩa của các hình ảnh, khái niệm trong câu thơ.

- Liên hệ với thực tế đời sống để lí giải quan niệm của tác giả.

Lời giải chi tiết

- Suy nghĩ tích cực, đúng đắn giúp con người nhận thức cuộc sống, hướng tới tương lai và tạo ra niềm hy vọng. Khi còn biết suy nghĩ, con người còn khả năng thay đổi và vươn lên.

- Yêu thương là nền tảng của hạnh phúc. Con người chỉ thực sự hạnh phúc khi biết quan tâm, sẻ chia và sống nhân ái với nhau.

- Hai câu thơ thể hiện quan niệm sống giàu tính nhân văn: muốn cuộc sống tốt đẹp hơn, con người cần có tư duy tích cực và tình yêu thương chân thành.

Giải thích:

Khi con người còn biết suy nghĩ, còn khả năng nhận thức và lựa chọn cách sống thì vẫn còn khả năng hướng tới điều tốt đẹp. Còn tình yêu thương tạo nên sự gắn kết và sẻ chia, giúp con người không sống cô độc, vì thế trở thành nền tảng của hạnh phúc.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 5

Phân tích ý nghĩa của những “câu hỏi” được tác giả đặt ra trong bài thơ. Qua đó, hãy làm rõ thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm.

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Phân tích nội dung các “câu hỏi” trong bài thơ.

- Khái quát tư tưởng, thông điệp mà tác giả gửi gắm.

Lời giải chi tiết

Gợi ý:

- Giải thích ý nghĩa của những “câu hỏi” trong bài thơ.

- Phân tích các giá trị mà tác giả đề cập: công bằng, tự do, nhân nghĩa, hạnh phúc…

- Rút ra thông điệp nhân văn của tác phẩm.

Đoạn văn tham khảo:

Những “câu hỏi” trong bài thơ là những câu hỏi mang tính suy tư, chiêm nghiệm về những giá trị căn bản của đời sống con người. Qua các câu hỏi, tác giả lần lượt đặt ra những vấn đề thiết yếu: công bằng phải bắt đầu từ việc mỗi người có bát cơm; giải phóng phải bắt đầu từ việc thoát khỏi đói rét, ngu tối; phẩm giá gắn với việc có việc làm; tự do gắn với quyền được lựa chọn; bình đẳng thể hiện trước hết ở sự ngang nhau giữa nam và nữ; nhân nghĩa bắt đầu từ sự coi trọng mạng sống con người. Đến cuối bài, tác giả khẳng định hy vọng bắt nguồn từ suy nghĩ, hạnh phúc bắt nguồn từ yêu thương. Những câu hỏi ấy vì thế không nhằm tìm kiếm một câu trả lời cụ thể mà gợi người đọc tự nhìn lại cách mình hiểu và xây dựng cuộc sống.

Qua đó, bài thơ gửi gắm thông điệp: muốn xây dựng một cuộc sống tốt đẹp, cần bắt đầu từ việc bảo đảm những giá trị căn bản của con người, biết tôn trọng phẩm giá, tự do, bình đẳng và sự sống của mỗi người; đồng thời nuôi dưỡng suy nghĩ tích cực và tình yêu thương.

Giải thích:

Các câu hỏi được đặt cạnh những điều rất cụ thể như “bát cơm”, “việc làm”, “mạng sống”, rồi mở rộng đến những giá trị tinh thần như tự do, hy vọng, hạnh phúc. Cách đặt vấn đề ấy cho thấy tác giả nhìn những giá trị lớn lao từ đời sống thực tế của con người, qua đó nhắc mỗi người không nên chỉ nói về những lý tưởng cao xa mà cần bắt đầu từ việc chăm lo, tôn trọng và yêu thương con người.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?