200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Mỗi tháng ba trở về (Bình Nguyên Trang) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

(1) Có thể đó là câu chuyện dài Ám ảnh tôi mưa bụi và hoa gạo Và bến đò ngàn năm không phai màu áo

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

MỖI THÁNG BA VỀ

(1) Có thể đó là câu chuyện dài

Ám ảnh tôi mưa bụi và hoa gạo

Và bến đò ngàn năm không phai màu áo

Nên dáng nằm cũng cổ kính rêu phong

(2) Tâm hồn tôi là một cánh đồng

Bình yên tiếng chuông trong chiều sương lãng đãng

Nỗi buồn của tôi màu dĩ vãng

Chảy ngọt ngài sâu nặng một dòng sông

(3) Trái tim tôi màu hoa gạo rất hồng

Đập nhọc nhằn tháng ba mùa đói khổ

Tôi không được quyền quên dù chỉ một viên sỏi nhỏ

Mòn mỏi những chiều nước chảy bèo trôi

(4) Cơm áo mẹ cha là bài học đầu đời

Tôi gìn giữ để không bạc lòng cùng quá khứ

Khói bếp mịt mù những ngày bão lũ

Những khoai sắn tình người ươm tôi lớn khôn

(5) Tôi níu giữ ngày xưa để nương tựa linh hồn

Để giữa phố phường không thấy mình lạc lối

Để mỗi sớm trong ngực mình nghe con chim hót gọi

Bài hát đượm nồng như miếng trầu say

(6) Có đôi khi tôi mê mải tháng ngày

Tôi phung phí thời gian và tuổi trẻ

Rồi mỗi tháng ba nhói lòng hoa khế

Tôi tìm về nhặt hoa gạo hố vôi

(7) Còn lại một điều mãi ám ảnh tôi

Sau tất cả vui buồn lầm lỗi

Là quá khứ tháng ba về hiện hữu

Tôi chưa bao giờ lớn hơn một chú cỏ gà

(8) Tôi chưa bao giờ lớn khôn trong mắt mẹ cha

Ma thiên hạ không nhìn tôi như đứa trẻ

Ôi nỗi buồn hãy luôn là màu xanh nhé

Để mỗi tháng ba cuộc sống lại bắt đầu…

(Bài hát ngày trở về, Bình Nguyên Trang, NXB Văn học, 2024, tr.31-33)

Câu 1

Trong bài thơ trên, khoảng thời gian nào được dùng làm duyên cớ khơi nguồn cảm xúc của nhân vật trữ tình?

Phương pháp giải

- Đọc kĩ văn bản, tìm chi tiết thể hiện khoảng thời gian khơi nguồn cảm xúc của tác giả.

Lời giải chi tiết

Khoảng thời gian được dùng làm duyên cớ khơi nguồn cảm xúc của nhân vật trữ tình: tháng ba.

Giải thích:

“Tháng ba” xuất hiện xuyên suốt bài thơ, gắn với mưa bụi, hoa gạo, tuổi thơ, cha mẹ và những kỉ niệm về quê hương. Mỗi khi tháng ba trở về, những kí ức và cảm xúc sâu nặng trong nhân vật trữ tình lại được đánh thức.

Câu 2

Trong khổ thơ (1), những hình ảnh nào gợi lên sự ám ảnh đối với nhân vật trữ tình?

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Đọc kĩ văn bản, xác định những hình ảnh gợi lên sự ám ảnh đối với nhân vật trữ tình.

Lời giải chi tiết

Trong khổ thơ (1), những hình ảnh gợi lên sự ám ảnh đối với nhân vật trữ tình: mưa bụi, hoa gạo, bến đò ngàn năm không phai màu áo.

Giải thích:

Đây là những hình ảnh gắn với không gian và kí ức tháng ba của nhân vật trữ tình. Hình ảnh “bến đò ngàn năm không phai màu áo” gợi một không gian quê hương cổ kính, bền bỉ trong kí ức, khiến những kỉ niệm xưa luôn hiện hữu và day dứt.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Phân tích tình cảm của tác giả trong hai câu thơ sau:

“Cơm áo cha mẹ là bài học đầu đời

Tôi gìn giữ để không bạc lòng cùng quá khứ”

Xem lời giải

Phương pháp giải

Phân tích ý nghĩa của các hình ảnh “cơm áo cha mẹ”, “bài học đầu đời” và cách tác giả nói về việc “gìn giữ” quá khứ để xác định tình cảm.

Lời giải chi tiết

Tình cảm của tác giả trong hai câu thơ được thể hiện như sau:

“Cơm áo cha mẹ là bài học đầu đời”

- Cuộc sống lao động vất vả của cha mẹ ( cơm áo) chính là bài học đầu tiên dạy con người cách sống.

Tôi gìn giữ để không bạc lòng cùng quá khứ”

-Tác giả trân trọng, gìn giữ những giá trị đã nuôi dưỡng mình, không quên cội nguồn.

Giải thích:

“Cơm áo” gợi cuộc sống lao động, những vất vả của cha mẹ; gọi đó là “bài học đầu đời” cho thấy tác giả ý thức về những gì mình đã nhận được từ gia đình. Vì thế, “gìn giữ” quá khứ là lưu giữ kỉ niệm và thể hiện lòng biết ơn, không muốn quên cội nguồn.

Mở rộng

- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc.

- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);...

- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 4

Nhận xét diễn biến tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài thơ.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Theo dõi sự vận động của cảm xúc qua các khổ thơ.

Lời giải chi tiết

Diễn biến tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài thơ:

- Nhân vật trữ tình từ hiện tại mang tâm trạng buồn, quay trở về hoài niệm tuổi thơ nghèo khó, buồn thương đến nỗi niềm nuối tiếc, hổ thẹn khi nhìn nhận bản thân đã lãng phí thời gian và tuổi trẻ.

- Cuối cùng, tâm trạng hi vọng, lạc quan, xem quá khứ là nền tảng để con người vươn lên.

Giải thích:

Ban đầu, “tháng ba” đánh thức những kí ức sâu đậm về mưa bụi, hoa gạo, bến đò, cha mẹ và những năm tháng nghèo khó. Khi trở về hiện tại, nhân vật trữ tình tự nhận ra mình từng “phung phí thời gian và tuổi trẻ”, từ đó nảy sinh sự day dứt, nuối tiếc. Tuy nhiên, bài thơ không dừng ở nỗi buồn mà hướng tới niềm hi vọng: “mỗi tháng ba cuộc sống lại bắt đầu”, cho thấy quá khứ trở thành điểm tựa để con người tiếp tục sống và trưởng thành.

Mở rộng

- Thơ trữ tình thể hiện cảm xúc của nhà thơ trước một đối tượng nào đó.

=> Cảm xúc là yếu tố đầu tiên, quan trọng nhất của thơ trữ tình.

- Cảm xúc vận động theo một trình tự và phát triển thành mạch. Mạch cảm xúc có nhiều cung bậc và sắc thái, chi phối các yếu tố nội dung và hình thức của một bài thơ trữ tình.

Link tham khảo: Mạch cảm xúc trong thơ

Câu 5

Giả sử có tình huống tranh luận sau:

Có ý kiến cho rằng “bài thơ thể hiện sự tiếc nuối tuổi thơ một đi không trở lại” nhưng ý kiến khác lại khẳng định “bài thơ thể hiện sự biết ơn đối với cha mẹ và quê hương”.

Trong tình huống này, anh/chị sẽ có ý kiến như thế nào? (Trình bày khoảng 5 – 7 dòng).

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xem xét những biểu hiện của nỗi tiếc nuối tuổi thơ và lòng biết ơn cha mẹ, quê hương trong toàn bài, từ đó xác định mối quan hệ giữa hai ý kiến.

Lời giải chi tiết

- Khẳng định bài thơ thể hiện sự tiếc nuối tuổi thơ một đi không trở lại.

- Khẳng định bài thơ thể hiện sự biết ơn đối với cha mẹ và quê hương.

- Kết hợp cả hai ý kiến trên.

Đoạn văn tham khảo:

Trong tình huống tranh luận trên, tôi cho rằng cả hai ý kiến đều đúng nhưng chưa đủ, bởi chúng không hề mâu thuẫn mà bản chất là đang bổ sung cho nhau. Bài thơ vừa là tiếng lòng đầy xúc động, thể hiện sự tiếc nuối những kỷ niệm êm đềm của tuổi thơ một đi không trở lại, vừa là nhịp cầu tâm hồn bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với công ơn sinh thành của cha mẹ và mảnh đất quê hương thân thương. Chính sự kết hợp hài hòa giữa hai nguồn cảm xúc này đã tạo nên chiều sâu tư tưởng và giá trị nhân văn cao đẹp cho tác phẩm. Vì vậy, việc nhìn nhận toàn diện cả hai khía cạnh sẽ giúp chúng ta thấu hiểu trọn vẹn và sâu sắc hơn thông điệp mà tác giả muốn truyền tải.

Giải thích:

Những câu thơ như “Tôi phung phí thời gian và tuổi trẻ”, “Rồi mỗi tháng ba nhói lòng hoa khế” cho thấy rõ sự nuối tiếc quá khứ. Đồng thời, các hình ảnh “cơm áo cha mẹ”, “khói bếp”, “khoai sắn tình người” và lời “gìn giữ để không bạc lòng cùng quá khứ” lại thể hiện lòng biết ơn đối với gia đình, quê hương. Vì vậy, nỗi tiếc nuối tuổi thơ chính là một phần của tình yêu và lòng biết ơn đối với những gì đã nuôi dưỡng con người.