200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Truyện Kiều (Nguyễn Du) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Khi tỉnh rượu lúc tàn canh, Giật mình, mình lại thương mình xót xa. Khi sao phong gấm rủ là, Giờ sao tan tác như hoa giữa đường?

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Khi tỉnh rượu lúc tàn canh,

Giật mình, mình lại thương mình xót xa.

Khi sao phong gấm rủ là,

Giờ sao tan tác như hoa giữa đường?

Mặt sao dày gió dạn sương,

Thân sao bướm chán, ong chường bấy thân?

Mặc người mưa Sở, mây Tần, (2)

Riêng mình nào biết có xuân là gì?

Đòi phen gió tựa hoa kề,

Nửa rèm tuyết ngậm, bốn bề trăng thâu.

Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu,

Người buồn, cảnh có vui đâu bao giờ!

Đòi phen nét vẽ câu thơ,

Cung cầm trong nguyệt nước cờ dưới hoa.

Vui là vui gượng kẻo là,

Ai tri âm đó mặn mà với ai?

(Trích Truyện Kiều, Nguyễn Du, NXB Văn học, 2018)

Chú thích:

Khi Mã Giám Sinh đưa Kiều đến nhà chứa của Tú Bà, Kiều đã quyết liệt chống lại âm mưu biến nàng thành kĩ nữ, nhưng cuối cùng nàng đã rơi vào bẫy của Tú Bà và buộc phải ra tiếp khách. Đoạn trích trên diễn tả tình cảnh trớ trêu mà Kiều đã gặp phải và nỗi niềm thương thân xót phận của Kiều.

Câu 1

Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên là gì?

Phương pháp giải

Đọc toàn bộ đoạn thơ và xác định mục đích chính của người viết là bộc lộ cảm xúc, kể chuyện hay miêu tả.

Lời giải chi tiết

Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên là biểu cảm.

Giải thích:

Đoạn thơ chủ yếu tái hiện những cảm xúc đau đớn, tủi hổ, cô đơn và tự thương của Thúy Kiều khi phải sống ở lầu xanh.

Mở rộng

PTBĐ biểu cảm là một nhu cầu của con người trong cuộc sống bởi trong thực tế sống luôn có những điều khiến ta rung động (cảm) và muốn bộc lộ (biểu) ra với một hay nhiều người khác. Phương thức biểu cảm là dùng ngôn ngữ để bộc lộ tình cảm, cảm xúc của mình về thế giới xung quanh.

Link tham khảo: Các phương thức biểu đạt trong văn bản

Câu 2

Nhân vật được tác giả đề cập trong đoạn trích trên là ai?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Dựa vào những từ ngữ, hình ảnh và tâm trạng được thể hiện trực tiếp trong đoạn thơ để xác định nhân vật.

Lời giải chi tiết

Thuý Kiều.

Giải thích:

Đoạn thơ miêu tả trực tiếp hoàn cảnh, tâm trạng và nỗi đau của Kiều khi bị đẩy vào lầu xanh. Nội dung chú thích cũng xác định đoạn trích diễn tả nỗi niềm thương thân, xót phận của Thúy Kiều.

Mở rộng

Nhân vật văn học là con người được nhà văn miêu tả trong tác phẩm bằng phương tiện văn học. Những con người này có thể được miêu tả kỹ hay sơ lược, sinh động hay không rõ nét, xuất hiện một hay nhiều lần, thường xuyên hay từng lúc, giữ vai trò quan trọng nhiều, ít hoặc không ảnh hưởng nhiều lắm đối với tác phẩm.

Link tham khảo: Khái niệm nhân vật văn học

Câu 3

Xác định đặc điểm của lời nhân vật trong đoạn trích?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xem xét lời thơ có phải là lời trao đổi với nhân vật khác hay là tiếng nói nhân vật tự bộc lộ suy nghĩ, cảm xúc của mình.

Lời giải chi tiết

Đặc điểm của lời nhân vật trong đoạn trích: Độc thoại nội tâm.

Giải thích:

Kiều liên tục tự hỏi và tự bộc lộ những suy nghĩ, cảm xúc của mình qua các câu như “Khi sao phong gấm rủ là, / Giờ sao tan tác như hoa giữa đường?” hay “Ai tri âm đó mặn mà với ai?”. Không có sự trao đổi trực tiếp với nhân vật khác, vì vậy đây là lời độc thoại nội tâm.

Mở rộng

Trong truyện (bao gồm cả truyện thơ), đặc biệt là trong truyện ngắn, tiểu thuyết hiện đại, độc thoại được sử dụng để tái hiện tiếng nói nội tâm hay trạng thái cảm xúc, suy nghĩ của nhân vật. Lúc này, độc thoại được gọi bằng một thuật ngữ xác định hơn là độc thoại nội tâm.

Link tham khảo: Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm

Câu 4

Nêu cách hiểu về hai câu thơ sau:

“Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu,

Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ?”

Xem lời giải

Phương pháp giải

Phân tích mối quan hệ giữa tâm trạng của Kiều và cảnh vật được nhắc đến trong hai câu thơ.

Lời giải chi tiết

Hai câu thơ đưa đến khái quát mang tính triết lý về mối quan hệ giữa cảnh và tình: có sự tương đồng giữa ngoại cảnh và tâm cảnh, cho thấy nỗi sầu từ lòng người như lan tỏa sang cả cảnh vật.

Giải thích:

Kiều đang sống trong cảnh ngộ đau đớn, cô đơn nên dù trước mắt có “gió”, “hoa”, “tuyết”, “trăng” thì nàng cũng không thể cảm nhận được vẻ đẹp hay niềm vui từ cảnh vật. Đây là biểu hiện rõ của bút pháp tả cảnh ngụ tình, trong đó cảnh được dùng để làm nổi bật tình.

Mở rộng

Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình là nghệ thuật mà trong đó tác giả đã mượn khung cảnh để gửi gắm tâm trạng nhân vật. Cảnh không chỉ đơn thuần là bức tranh thiên nhiên mà còn là bức tranh tâm trạng của con người. Cảnh là phương tiện miêu tả còn tâm trạng mới chính là mục đích miêu tả. Trong văn học xưa, phương pháp này được sử dụng khá nhiều và quen thuộc. Với tài năng của mình, nhà thơ Nguyễn Du đã cho thấy mình là một trong những bậc thầy của việc sử dụng nghệ thuật này. Và chính ông cũng đã từng khẳng định “Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ”

Câu 5

Đoạn trích trên là nỗi thương mình của Thúy Kiều khi phải sống trong cảnh lầu xanh. Theo anh/chị, nỗi thương mình của nhân vật có ý nghĩa như thế nào đối với văn học trung đại?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Từ câu thơ “Giật mình, mình lại thương mình xót xa”, xác định ý nghĩa của việc Kiều tự ý thức về hoàn cảnh, phẩm giá và quyền sống của bản thân, rồi khái quát giá trị đối với văn học trung đại.

Lời giải chi tiết

- Nỗi thương mình của Thúy Kiều đã góp vào văn học một ý nghĩa sâu sắc và mới mẻ xét về sự tự ý thức của con người cá nhân trong lịch sử văn học trung đại.

- Khi Kiều“Giật mình mình lại thương mình xót xa” là sự thức tỉnh về quyền sống của cá nhân mình. Con người không chỉ biết hy sinh, nhẫn nhục, cam chịu mà bước đầu đã có ý thức về phẩm giá, nhân cách, tức là ý thức về quyền sống của bản thân.

Đoạn văn tham khảo:

Văn học trung đại vốn nặng tính phi ngã và ước lệ, nỗi "thương mình" của Thúy Kiều mang một ý nghĩa vô cùng sâu sắc và mới mẻ khi đánh dấu sự thức tỉnh của con người cá nhân vị kỷ. Khi đối diện với bi kịch ở lầu xanh và thốt lên "Giật mình mình lại thương mình xót xa", nhân vật đã vượt qua giới hạn của sự cam chịu, nhẫn nhục thông thường để tự nhìn nhận lại số phận. Nỗi niềm ấy chứng minh rằng con người thời đại này không chỉ biết hy sinh cho những giáo điều phong kiến, mà bước đầu đã có ý thức mạnh mẽ về phẩm giá, nhân cách và quyền sống của bản thân. Qua tiếng khóc tự thương ấy, Nguyễn Du đã thổi vào dòng văn học trung đại một tinh thần nhân đạo cao cả, khẳng định giá trị tự ý thức và nhu cầu hạnh phúc chính đáng của con người.

Giải thích:

Trong hoàn cảnh bị chà đạp ở lầu xanh, Kiều vẫn biết đau đớn, xót xa trước sự thay đổi của bản thân: từ “phong gấm” đến “tan tác như hoa giữa đường”. Tiếng “thương mình” cho thấy nàng nhìn nhận số phận của mình như một cá nhân có giá trị và có nhu cầu sống, yêu thương, hạnh phúc. Qua đó, Nguyễn Du thể hiện tư tưởng nhân đạo sâu sắc, trân trọng con người và bênh vực những khát vọng chính đáng của họ.