200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Đất quê ta mênh mông (Bùi Minh Quốc) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Mẹ đào hầm từ thuở tóc còn xanh nay mẹ đã phơ phơ bạc đầu mẹ vẫn đào hầm dưới tầm đại bác

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

ĐẤT QUÊ TA MÊNH MÔNG

Mẹ đào hầm từ thuở tóc còn xanh

nay mẹ đã phơ phơ bạc đầu

mẹ vẫn đào hầm dưới tầm đại bác

bao đêm rồi tiếng cuốc vọng năm canh.

Đất nước mình hai mươi năm chiến tranh

tiếng cuốc năm canh nặng tình đất nước

hầm mẹ giăng như lũy như thành

che chở mỗi bước chân con bước…

Đất quê ta mênh mông

quân thù không xăm hết được

lòng mẹ rộng vô cùng

mẹ giấu cả sư đoàn dưới đất

nơi hầm tối là nơi sáng nhất

nơi con nhìn ra sức mạnh Việt Nam…

Có những đoàn quân từ lòng đất xông lên

quân thù bạt vía

xung quanh chúng đều là trận địa.

Đất quê ta mênh mông

lòng mẹ rộng vô cùng.

( Trích Đất quê ta mênh mông, Bùi Minh Quốc, Thơ chống Mỹ, Nhà xuất bản Giáo dục, 1985)

Câu 1

Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích.

Phương pháp giải

Đọc toàn bộ đoạn thơ và xác định mục đích chính của người viết là bộc lộ cảm xúc, kể chuyện hay miêu tả.

Lời giải chi tiết

Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm

Giải thích:

Đoạn thơ chủ yếu bộc lộ tình cảm của tác giả đối với người mẹ, quê hương, đất nước và những con người đã góp sức trong chiến tranh.

Mở rộng

PTBĐ biểu cảm là một nhu cầu của con người trong cuộc sống bởi trong thực tế sống luôn có những điều khiến ta rung động (cảm) và muốn bộc lộ (biểu) ra với một hay nhiều người khác. Phương thức biểu cảm là dùng ngôn ngữ để bộc lộ tình cảm, cảm xúc của mình về thế giới xung quanh.

Link tham khảo: Các phương thức biểu đạt trong văn bản

Câu 2

Chỉ ra hình ảnh, từ ngữ miêu tả người mẹ trong khổ thơ sau:

“Mẹ đào hầm từ thuở tóc còn xanh

nay mẹ đã phơ phơ bạc đầu

mẹ vẫn đào hầm dưới tầm đại bác

bao đêm rồi tiếng cuốc vọng năm canh.”

Xem lời giải

Phương pháp giải

Đọc khổ thơ và tìm những từ ngữ trực tiếp khắc họa ngoại hình, công việc, hoàn cảnh và sự bền bỉ của người mẹ.

Lời giải chi tiết

Những hình ảnh, từ ngữ miêu tả người mẹ: đào hầm, tóc xanh, phơ phơ đầu bạc, tiếng cuốc vọng năm canh.

Giải thích:

“Tóc còn xanh” và “phơ phơ bạc đầu” cho thấy thời gian dài mẹ đã gắn bó với công việc đào hầm. Các hình ảnh “đào hầm dưới tầm đại bác”, “tiếng cuốc vọng năm canh” khắc họa công việc gian khổ, nguy hiểm nhưng bền bỉ của mẹ trong những năm chiến tranh.

Mở rộng

- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

- Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ tương phản trong hai câu thơ sau:

“nơi hầm tối là nơi sáng nhất

nơi con nhìn ra sức mạnh Việt Nam.”

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định hai hình ảnh có ý nghĩa đối lập trong câu thơ, sau đó phân tích ý nghĩa của sự đối lập ấy đối với việc thể hiện nội dung và cảm xúc.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tương phản: nơi hầm tối – nơi sáng nhất

-Tác dụng:

+ Giúp câu thơ giàu hình ảnh, tăng sức biểu đạt, gợi cảm.

+ Nhấn mạnh những khó khăn, thử thách của cuộc chiến lại làm ngời sáng vẻ

đẹp, sức mạnh của con người Việt Nam.

+ Khơi dậy ý thức trách nhiệm với tổ quốc của mỗi con người.

Giải thích:

Hầm tối” gợi hoàn cảnh chiến tranh thiếu thốn, nguy hiểm; “sáng nhất” gợi ánh sáng của tinh thần. Chính trong hoàn cảnh khắc nghiệt ấy, lòng yêu nước, sự kiên cường và tinh thần chiến đấu của con người Việt Nam được bộc lộ mạnh mẽ. Vì vậy, sự tương phản làm cho ý thơ trở nên sâu xa và giàu sức gợi hơn.

Mở rộng

- Đối: là biện pháp tu từ, theo đó người viết (người nói) xếp đặt những từ ngữ hoặc câu có đặc điểm ngữ âm, ngữ nghĩa, ngữ pháp tương tự hoặc tương phản nhau ở những vị trí đối xứng trong câu hoặc trong văn bản để gợi ra một nội dung hoàn chỉnh, làm nổi bật một ý nghĩa nhất định

- Tác dụng: tạo nên vẻ đẹp cân xứng, hài hoà cho lời thơ, câu văn

Link tham khảo: Khái niệm biện pháp tu từ đối và tác dụng

Câu 4

Hình ảnh người mẹ đào hầm dưới tầm đại bác thể hiện vẻ đẹp của con người Việt Nam trong chiến tranh như thế nào?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Từ hành động “đào hầm dưới tầm đại bác”, liên hệ với hoàn cảnh chiến tranh để làm rõ phẩm chất và tình cảm của người mẹ, qua đó khái quát vẻ đẹp của con người Việt Nam.

Lời giải chi tiết

Hình ảnh người mẹ đào hầm dưới tầm đại bác thể hiện vẻ đẹp của con người Việt Nam trong chiến tranh: Dũng cảm, kiên cường, vượt qua mọi khó khăn thử thách, quyết tâm cống hiến hi sinh cho sự nghiệp chung. Đó chính là biểu hiện của tình yêu đất nước sâu sắc, mãnh liệt.

Giải thích:

“Dưới tầm đại bác” là hoàn cảnh đặc biệt nguy hiểm nhưng mẹ “vẫn đào hầm”, cho thấy sự bền bỉ và không khuất phục trước bom đạn. Công việc đào hầm còn gắn với việc “che chở mỗi bước chân con bước”, vì thế hành động của mẹ vừa thể hiện lòng yêu nước vừa thể hiện tình yêu thương, sự hi sinh âm thầm dành cho thế hệ sau.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 5

Qua hình ảnh người mẹ đào hầm dưới tầm đại bác tác giả muốn diễn đạt điều gì?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Từ hình ảnh người mẹ và hành động “đào hầm dưới tầm đại bác”, xác định những phẩm chất của mẹ và ý nghĩa của sự hi sinh ấy đối với cuộc kháng chiến, từ đó khái quát tình cảm, tư tưởng tác giả gửi gắm.

Lời giải chi tiết

- Qua hình ảnh người mẹ đào hầm dưới tầm đại bác tác giả muốn diễn đạt:

+ Sự kiên cường, nghị lực mạnh mẽ và lòng yêu nước tha thiết của người mẹ.

+ Những cống hiến thầm lặng của mẹ đã góp phần làm nên sức mạnh của dân

tộc Việt Nam trong cuộc chiến đấu.

Đoạn văn tham khảo:

Qua hình ảnh người mẹ đào hầm dưới tầm đại bác, tác giả đã khắc họa một cách đầy cảm động và chân thực vẻ đẹp của người mẹ Việt Nam trong kháng chiến. Hình tượng ấy trước hết gian truân nhưng ngời sáng sự kiên cường, nghị lực phi thường và lòng yêu nước thiết tha khi đối mặt với hiểm nguy, bom đạn. Không quản ngại gian khổ và cái chết cận kề, những nét cuốc của mẹ chính là biểu tượng cho ý chí bất khuất, quyết tâm bảo vệ quê hương và chở che cho thế hệ tương lai. Những cống hiến thầm lặng, bền bỉ của người mẹ nơi hậu phương đã góp phần tạo nên sức mạnh vĩ đại của cả dân tộc để đi đến ngày chiến thắng. Qua đó, tác giả không chỉ bày tỏ niềm kính phục, tri ân mà còn gửi gắm bài học về lòng biết ơn đối với những hy sinh vô giá của thế hệ đi trước.

Giải thích:

Mẹ “từ thuở tóc còn xanh” đến khi “phơ phơ bạc đầu” vẫn đào hầm dưới bom đạn, cho thấy sự hi sinh bền bỉ qua nhiều năm tháng. Những căn hầm mẹ đào vừa “che chở” cho người lính vừa góp phần tạo nên “sức mạnh Việt Nam”. Vì vậy, hình ảnh người mẹ không chỉ là biểu tượng của sự chịu thương chịu khó mà còn đại diện cho biết bao người dân Việt Nam âm thầm góp sức cho cuộc kháng chiến. Qua đó, tác giả bày tỏ lòng kính trọng, biết ơn và tự hào về thế hệ đi trước.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?