200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Biển (Xuân Quỳnh) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Trong lòng người và trong mọi bài thơ

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

BIỂN

Trong lòng người và trong mọi bài thơ

Biển khơi dậy những khát khao mới mẻ

Nỗi chờ mong thẳm sâu trong mắt mẹ

Màu yêu thương từ những tháng năm xa

Biển có từ trong mỗi chúng ta

Qua những chuyện thần kỳ xưa bà kể

Đêm nhắm mắt mơ nhiều con cá lạ

Đại dương xanh ngay ở góc ao nhà

Những tàu, thuyền bị đắm từ xưa

Những thành phố nghìn năm vùi dưới đáy

Và bờ biển không làm sao nhìn thấy

Chân trời xa... mãi mãi chân trời xa

Biển có từ trong mỗi chúng ta

Hạt muối đến chia đều vị mặn

Dẫu ở rừng sâu núi cao che tầm mắt

Dẫu ở đồng bằng châu thổ bao la

Đêm nhìn sao trên dải Ngân hà

Biết mực nước xuống lên ngoài biển

Tháng Tám về nghe mùa gió chuyển

Thương biển còn dông bão chưa qua!

Suốt cuộc đời biển gọi ước mơ

Nỗi khát vọng những phương trời chưa đến

Đứng trước biển quên những điều nhỏ hẹp

Lại thấy lòng trong sạch thêm ra

Biết bao nhiêu năm tháng đi qua

Dẫu biển đã trải nhiều chiến trận

Chưa bao giờ biển mang thương tích

Mảnh đạn bom biển giấu tận lòng sâu

Cây san hô ẩn hiện muôn màu

Con cá mang sắc cầu vồng bơi lượn

Biển đều giấu dưới lòng sâu của biển

Nỗi vui buồn nào ai biết đâu!

Nghe rầm rầm như triệu bước chen nhau

Khi biển động đại dương gầm thét

Chính là lúc biển chỉ còn có biển

Rồi mặt nước muôn đời vẫn khép

Và muôn đời lặng lẽ một màu xanh

Biển chỉ quen theo quy luật của mình

Biển vẫn ấm những ngày trở rét

Biển vẫn mát những ngày nắng khét

Dẫu vui buồn biển vẫn mênh mông

Vẫn là nơi gặp gỡ triệu dòng sông.

(Xuân Quỳnh, in trong tập Không bao giờ là cuối, NXB Hội Nhà Văn, 2015)

Câu 1

Xác định thể thơ của bài thơ.

Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về thể thơ.

- Quan sát số câu, số chữ trong bài thơ.

Lời giải chi tiết

Bài thơ được viết theo thể thơ tự do.

Giải thích:

Các dòng thơ có số tiếng không đều nhau, cách ngắt nhịp linh hoạt.

Mở rộng

- Thơ tự do không có thể thức nhất định, không bị ràng buộc về số dòng, số chữ, vần,…

- Đặc điểm thơ tự do:

+ Khác với thơ văn xuôi, thơ tự do có phân dòng

+ Có thể là sự kết hợp của các đoạn làm theo nhiều thể khác nhau hoặc tự do hoàn toàn.

+ Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt

Link tham khảo: Thơ tự do

Câu 2

Giọng điệu chính của bài thơ là gì?

Xem lời giải

Câu 3

Chỉ ra kết cấu tương phản đối lập trong bài thơ và nêu hiệu quả?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Tìm những từ ngữ, hình ảnh có quan hệ tương phản về ý nghĩa, sau đó xem xét sự đối lập ấy góp phần làm nổi bật đặc điểm nào của hình tượng biển.

Lời giải chi tiết

- Bài thơ sử dụng kết cấu đối lập và tương phản một cách hiệu quả: “nhỏ hẹp” đối với “mênh mông”, “chiến trận/ bom đạn” đối với “không mang thương tích”, “gầm thét” đối với “lặng lẽ”.

- Những cặp đối lập này không loại trừ nhau mà cùng tồn tại để làm nổi bật quy luật vận động biện chứng của đời sống: cuộc đời là sự thống nhất giữa bão tố và bình yên, và bản lĩnh con người nằm ở chỗ giữ được sự cân bằng giữa những biến động đó.

Giải thích:

Biển vừa có lúc “gầm thét” dữ dội nhưng sau đó vẫn “lặng lẽ một màu xanh”; từng trải qua “chiến trận” nhưng vẫn không mang thương tích. Những trạng thái đối lập giúp hình tượng biển hiện lên không đơn nhất mà vừa dữ dội vừa bình lặng, vừa chịu thử thách vừa bền bỉ tồn tại. Qua đó, tác giả nhấn mạnh sức sống và nội lực của biển cũng như gợi liên tưởng đến bản lĩnh con người.

Mở rộng

- Đối: là biện pháp tu từ, theo đó người viết (người nói) xếp đặt những từ ngữ hoặc câu có đặc điểm ngữ âm, ngữ nghĩa, ngữ pháp tương tự hoặc tương phản nhau ở những vị trí đối xứng trong câu hoặc trong văn bản để gợi ra một nội dung hoàn chỉnh, làm nổi bật một ý nghĩa nhất định

- Tác dụng: tạo nên vẻ đẹp cân xứng, hài hoà cho lời thơ, câu văn

Link tham khảo: Khái niệm biện pháp tu từ đối và tác dụng

Câu 4

Nêu cảm hứng chủ đạo của bài thơ.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Khái quát những cảm xúc, suy ngẫm được triển khai xuyên suốt qua hình tượng biển, từ đó xác định tình cảm và tư tưởng bao trùm của bài thơ.

Lời giải chi tiết

- Cảm hứng chủ đạo của bài thơ:

+ Cội nguồn của ký ức và tâm hồn dân tộc.

+ Sự bao dung cùng sức sống tiềm tàng mãnh liệt.

+ Khát vọng vươn tới những chân trời mới.

Giải thích:

Biển hiện diện trong ký ức, tâm hồn và những ước mơ của con người; biển “gọi ước mơ”, giúp con người “quên những điều nhỏ hẹp”. Dù trải qua chiến trận, bão tố, biển vẫn “mênh mông” và “muôn đời lặng lẽ một màu xanh”. Vì vậy, hình tượng biển vừa khơi dậy tình yêu, niềm tự hào vừa gửi gắm khát vọng vươn lên và sức sống bền bỉ.

Mở rộng

- Cảm hứng chủ đạo là tình cảm, thái độ được thể hiện xuyên suốt tác phẩm đối với những vấn đề cuộc sống được nêu ra

- Cách xác định cảm hứng chủ đạo:

+ Thường được thể hiện qua các hình ảnh, từ ngữ và cảm xúc trong tác phẩm

+ Thường gắn liền với một tư tưởng hoặc thông điệp cụ thể mà tác giả muốn truyền tải.

Link tham khảo:

Cảm hứng chủ đạo trong tác phẩm và cách xác định

Cảm hứng chủ đạo trong thơ

Câu 5

Qua bài thơ trên, anh/chị thấy bản lĩnh sống có vai trò như thế nào đối với hành trình tồn tại của mỗi con người?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Từ hình tượng biển và những đặc điểm được tác giả nhấn mạnh, rút ra ý nghĩa của bản lĩnh sống đối với con người.

Lời giải chi tiết

- Bản lĩnh sống có vai trò quan trọng trong quá trình tồn tại của mỗi con người.

- Bản lĩnh sống là khả năng đứng vững trước khó khăn, không gục ngã trước thử thách và vẫn giữ được giá trị tốt đẹp của mình.

- Con người có bản lĩnh sẽ biết chấp nhận gian nan như một phần tất yếu của đời sống, từ đó trưởng thành hơn và sống vững vàng hơn.

- Bản lĩnh còn giúp ta mở rộng tầm nhìn, vượt qua những điều nhỏ hẹp, hướng tới những ước mơ lớn lao và ý nghĩa.

Đoạn văn tham khảo:

Qua bài thơ Biển của Xuân Quỳnh, em nhận thấy bản lĩnh sống có vai trò quan trọng trong hành trình tồn tại của mỗi con người. Biển đã trải qua nhiều chiến trận, những lúc dông bão và dữ dội nhưng vẫn giữ được màu xanh mênh mông của mình. Cũng như biển, con người cần biết đứng vững trước khó khăn, không gục ngã trước thử thách và giữ gìn những giá trị tốt đẹp. Bản lĩnh còn giúp mỗi người vượt qua những điều nhỏ hẹp, mở rộng tầm nhìn và hướng tới những ước mơ có ý nghĩa. Vì vậy, mỗi người cần rèn luyện ý chí, sự kiên định và niềm tin để có thể bình tĩnh trước biến động, không ngừng trưởng thành và vươn lên trong cuộc sống.

Giải thích:

Biển trong bài thơ đã trải qua “nhiều chiến trận”, có lúc “gầm thét” nhưng vẫn giữ được “một màu xanh” và “mênh mông”. Hình ảnh ấy gợi liên tưởng đến con người: cuộc sống không tránh khỏi bão tố, nhưng bản lĩnh giúp con người vượt qua nghịch cảnh mà không đánh mất chính mình. Nhờ đó, con người trưởng thành, vươn lên và sống có ý nghĩa hơn.