200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Những gì còn lại (Nguyễn Hữu Thắng) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Những gì còn lại sau mưa Là cơn hồng thủy bất ngờ bủa vây Mẹ cha chắt bóp bao ngày

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

NHỮNG GÌ CÒN LẠI

Những gì còn lại sau mưa

Là cơn hồng thủy bất ngờ bủa vây

Mẹ cha chắt bóp bao ngày

Một đêm lũ cuốn trắng tay, trắng đầu

Chỉ còn nước bạc, bùn nâu

Chỉ còn bao nỗi lo âu chất chồng

Chỉ còn mẹ với mùa đông

Ngực trần không yếm, bếp không khói chiều

Bàn thờ kê chiếc bàn xiêu

Gió mưa chưa tạnh, còn nhiều bão giông

Những gì còn lại trong tâm

“Còn da lông mọc”, còn mầm cây lên

Còn đây hơi ấm trăm miền

Còn đây” máu chảy ruột mềm” thương nhau

Những gì còn lại… mai sau

Nghĩa tình, đạo lý nhắc nhau ghi lòng

Nguyễn Hữu Thắng

(Nguồn https://www.facebook.com)

Câu 1

Xác định thể thơ của văn bản.

Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức đã học về các thể thơ.

- Căn cứ vào số câu, số chữ, vần, nhịp, niêm luật,...

Lời giải chi tiết

Thể thơ: lục bát

Giải thích:

Các câu thơ được tổ chức thành những cặp câu 6 tiếng và 8 tiếng.

Mở rộng

Thơ lục bát (6 – 8) là thể thơ có từ lâu đời của dân tộc Việt Nam. Một cặp câu lục bát gồm một dòng 6 tiếng (dòng lục) và một dòng 8 tiếng (dòng bát)

Link tham khảo: Thơ lục bát và đặc điểm của thơ lục bát

Câu 2

Chỉ ra và nêu tác dụng 1 biện pháp tu từ trong 4 dòng thơ sau:

"Chỉ còn nước bạc, bùn nâu

Chỉ còn bao nỗi lo âu chất chồng

Chỉ còn mẹ với mùa đông

Ngực trần không yếm, bếp không khói chiều"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Tìm những từ ngữ được lặp lại hoặc những cách diễn đạt có cấu trúc tương đồng trong đoạn thơ.

Lời giải chi tiết

- Điệp từ ( không), điệp ngữ ( chỉ còn), điệp cú pháp (Ngực trần không yếm, bếp không khói chiều), phép liệt kê (nước bạc, bùn nâu, lo âu…)

- Tác dụng: Nhấn mạnh nỗi đau do thiên tai gây ra mà con người phải gánh chịu; thể hiện niềm thông cảm, xót xa của tác giả dành cho người dân vùng lũ.

Giải thích:

Việc lặp đi lặp lại “chỉ còn” tạo cảm giác những gì quý giá đã lần lượt bị cuốn trôi, chỉ còn lại bùn nước, lo âu và cảnh nghèo khó. Vì thế, nỗi mất mát và đau thương được khắc sâu hơn.

Mở rộng

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ

Câu 3

Theo Anh( chị), những từ ngữ đậm chất dân gian trong các dòng thơ sau có ý nghĩa gì?

"Những gì còn lại trong tâm

“Còn da lông mọc”, còn mầm cây lên

Còn đây hơi ấm trăm miền

Còn đây ” máu chảy ruột mềm” thương nhau"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Giải thích nghĩa của các thành ngữ trong mối quan hệ với nội dung đoạn thơ.

Lời giải chi tiết

- Những từ ngữ đậm chất dân gian: “Còn da lông mọc”;” máu chảy ruột mềm” ;

- Ý nghĩa:

+ Thể hiện niềm tin của tác giả vào sức mạnh của con người trước hoạn nạn, khó khăn;

+ Làm cho đoạn thơ đậm chất dân gian, dễ hiểu, dễ nhớ.

Giải thích:

Sau khi khắc họa cảnh mất mát do lũ lụt, tác giả chuyển sang khẳng định những giá trị không bị thiên tai cuốn trôi: sự sống, niềm tin và tình người. Những thành ngữ dân gian khiến lời thơ gần gũi, giàu sức gợi và làm nổi bật đạo lý tương thân tương ái của dân tộc.

Mở rộng

Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 4

Nêu nội dung của đoạn thơ.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Khái quát hiện thực được phản ánh và tư tưởng, tình cảm nổi bật của tác giả.

Lời giải chi tiết

- Đoạn thơ thể hiện hai nội dung chính:

+ Khắc họa sự tàn phá khốc liệt của lũ lụt làm trắng tay, mất mát tài sản, đẩy người dân vào cảnh nghèo khổ, thiếu thốn và bao nỗi lo âu chất chồng.

+ Khẳng định dù thiên tai cướp đi vật chất nhưng không thể dập tắt hy vọng, tinh thần đùm bọc, "lá lành đùm lá rách" và đạo lý tình người bền chặt của dân tộc Việt Nam.

Giải thích:

Mạch thơ chuyển từ “những gì còn lại” sau lũ về vật chất sang “những gì còn lại trong tâm” và “mai sau”. Qua đó, tác giả muốn nhấn mạnh rằng vật chất có thể mất đi nhưng niềm tin, tình người vẫn là những giá trị bền vững.

Mở rộng

Nội dung là hiện thực cuộc sống được miêu tả, phản ánh trong văn bản từ cách nhìn nhận, suy nghĩ và lựa chọn của tác giả. Bao gồm các yếu tố như: đề tài, chủ đề, tư tưởng, cảm hứng chủ đạo…

Link tham khảo: Nội dung và hình thức của văn bản văn học

Câu 5

Thông điệp tâm đắc nhất của anh,chị trong văn bản là gì? Nêu lí do.

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Liên hệ nội dung văn bản.

- Rút ra thông điệp ý nghĩa.

Lời giải chi tiết

- Tình yêu thương giữa con người với con người là tình cảm đẹp nhất trong cuộc sống;

- Sống phải có niềm tin.

Đoạn văn tham khảo:

Thông điệp tâm đắc nhất mà em rút ra từ bài thơ là sức mạnh kỳ diệu của tình yêu thương và sự đồng cảm giữa con người với con người trong gian khó. Sau cơn thiên tai dữ dội, dù vật chất, nhà cửa bị lũ cuốn trôi "trắng tay, trắng đầu", nhưng điều quý giá còn lại chính là nghĩa tình, là "máu chảy ruột mềm" thương nhau. Lí do em tâm đắc với thông điệp này là vì thiên tai, nghịch cảnh có thể cướp đi tài sản, nhưng không bao giờ xô đổ được tình người. Chính sự sẻ chia, đùm bọc lẫn nhau mới là điểm tựa vững chắc nhất giúp mỗi cá nhân vượt qua đau thương và giúp cộng đồng sớm hồi sinh. Tình yêu thương không chỉ làm dịu bớt những nỗi đau trước mắt mà còn gieo mầm hy vọng, nhắc nhở chúng ta sống có trách nhiệm, biết yêu thương và trân trọng những giá trị đạo lý tốt đẹp của dân tộc.

Giải thích:

Lũ lụt có thể cuốn trôi tài sản, khiến con người “trắng tay, trắng đầu”, nhưng không thể cuốn trôi “hơi ấm trăm miền”, “máu chảy ruột mềm”, nghĩa tình và đạo lý. Sự yêu thương, đùm bọc giúp con người có thêm niềm tin để vượt qua mất mát và dựng lại cuộc sống.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?