200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Tự sự (Nguyễn Quang Vũ) | Luyện đề đọc hiểu Văn lớp 12

Dù đục, dù trong con sông vẫn chảy Dù cao, dù thấp cây là vẫn xanh Dù người phàm tục hay kẻ tu hành Đều phải sống từ những điều rất nhỏ.

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

TỰ SỰ

Dù đục, dù trong con sông vẫn chảy

Dù cao, dù thấp cây là vẫn xanh

Dù người phàm tục hay kẻ tu hành

Đều phải sống từ những điều rất nhỏ.

Ta hay chê rằng cuộc đời méo mó

Sao ta không tròn ngay tự trong tâm?

Đất ấp ôm cho muôn hạt nảy mầm

Những chồi non tự vươn lên tìm ánh sáng.

Nếu tất cả đường đời đều trơn láng

Chắc gì ta đã nhận ra ta

Ai trong đời cũng có thể tiến xa

Nếu có khả năng tự mình đứng dậy.

Hạnh phúc cũng như bầu trời này vậy

Đâu chỉ dành cho một riêng ai.

(Nguyễn Quang Vũ, Hoa học trò, số 6, 1994)

Câu 1

Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản trên.

Phương pháp giải

Đọc toàn bộ đoạn thơ và xác định mục đích chính của người viết là bộc lộ cảm xúc, kể chuyện hay miêu tả.

Lời giải chi tiết

Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản trên là biểu cảm.

Giải thích:

Văn bản chủ yếu bộc lộ những suy ngẫm, quan niệm của tác giả về cách sống, cách đối diện với khó khăn và tìm kiếm hạnh phúc trong cuộc đời

Mở rộng

PTBĐ biểu cảm là một nhu cầu của con người trong cuộc sống bởi trong thực tế sống luôn có những điều khiến ta rung động (cảm) và muốn bộc lộ (biểu) ra với một hay nhiều người khác. Phương thức biểu cảm là dùng ngôn ngữ để bộc lộ tình cảm, cảm xúc của mình về thế giới xung quanh.

Link tham khảo: Các phương thức biểu đạt trong văn bản

Câu 2

Anh/chị hiểu thế nào về ý nghĩa 2 câu thơ sau:

“Đất ấp ôm cho mọi hạt nảy mầm

Những chồi non tự vươn lên tìm ánh sáng”

Xem lời giải

Phương pháp giải

Phân tích hình ảnh “đất”, “hạt”, “chồi non”, “ánh sáng” ở nghĩa thực, sau đó liên hệ với mạch suy ngẫm về cuộc đời trong văn bản để xác định ý nghĩa biểu tượng.

Lời giải chi tiết

"Đất" theo nghĩa đen là nguồn sống, nguồn dinh dưỡng cho muôn hạt nảy mầm. "Đất" còn mang nghĩa ẩn dụ chỉ cuộc đời rộng lớn, luôn tạo cơ hội cho mọi người. Hạnh phúc ở quanh ta nhưng không tự nhiên đến. Nếu muốn có cuộc sống tốt đẹp, muốn có hạnh phúc, tự mỗi người phải có suy nghĩ và hành động tích cực, phải nỗ lực vươn lên giống như "Những chồi non tự vươn lên tìm ánh sáng".

Giải thích:

Trong thực tế, đất là môi trường nuôi dưỡng để hạt nảy mầm, nhưng chồi non phải tự vươn lên mới có thể tìm thấy ánh sáng. Ở nghĩa biểu tượng, “đất” gợi cuộc đời với những điều kiện và cơ hội, còn “chồi non” gợi mỗi con người. Qua đó, tác giả nhấn mạnh rằng hoàn cảnh có thể tạo nền tảng, nhưng sự trưởng thành và thành công vẫn cần đến nỗ lực của chính mỗi người.

Mở rộng

Nghĩa hàm ẩn là phần thông báo không được thể hiện trực tiếp bằng từ ngữ trong câu mà được suy ra từ câu chữ và ngữ cảnh. Đây là loại nghĩa mà người nói, người viết thật sự muốn đề cập đến

Link tham khảo: Khái niệm nghĩa hàm ẩn

Câu 3

Theo anh chị vì sao tác giả viết:

“Nếu tất cả đường đời đều trơn láng

Chắc gì ta đã nhận được ra ta”

Xem lời giải

Phương pháp giải

Giải thích hình ảnh “đường đời trơn láng”, sau đó làm rõ mối quan hệ giữa khó khăn, thử thách với quá trình con người khám phá và hoàn thiện bản thân.

Lời giải chi tiết

- “Đường đời trơn láng” tức là cuộc sống quá bằng phẳng, yên ổn, không có trở ngại, khó khăn. Con người không được đặt vào hoàn cảnh có vấn đề, có thách thức; không phải nỗ lực hết mình để vượt qua trở ngại, để chinh phục thử thách mới đến được đích. Khi đó con người không có cơ hội để thể hiện mình nên cũng không khám phá và khẳng định được hết những gì mình có; không đánh giá hết ưu điểm cũng như nhược điểm của bản thân. Con người có trải qua thử thách mới hiểu rõ chính mình và trưởng thành hơn.

- Tác giả viết như vậy là để minh chứng đường đời chẳng dễ dàng gì. Bởi nếu dễ dàng thì ta sẽ chẳng bao giờ nhận ra giá trị của bản thân, chẳng bao giờ có được những bài học kinh nghiệm quý giá.

Giải thích:

“Đường đời trơn láng” là cách nói về một cuộc sống không có khó khăn, trở ngại. Khi gặp thử thách, con người buộc phải suy nghĩ, lựa chọn và nỗ lực vượt qua; qua đó, những phẩm chất và khả năng tiềm ẩn mới được bộc lộ. Vì vậy, khó khăn cũng là cơ hội để con người hiểu mình và trưởng thành.

Câu 4

Tìm các biện pháp tu từ được sử dụng trong khổ thơ đầu của văn bản. Nêu ngắn gọn tác dụng của các biện pháp tu từ đó.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Đọc khổ thơ, chú ý những từ ngữ được lặp lại, những cặp từ có quan hệ tương phản và các sự vật, đặc điểm được nêu liên tiếp; từ đó xác định biện pháp tu từ và tác dụng trong việc thể hiện nội dung.

Lời giải chi tiết

- Các biện pháp tu từ được sử dụng trong khổ thơ đầu của văn bản: Điệp ngữ, liệt kê, đối (đục-trong, cao- thấp, phàm tục - tu hành, vẫn chảy, vẫn xanh…)

-Tác dụng của các biện pháp tu từ: Từ những điều tất yếu trong cuộc sống, nhà thơ khẳng định: cho dù điều kiện trái ngược nhau nhưng mọi sự vật vẫn đi theo quy luật của nó. Mặt khác giúp câu thơ có nhịp điệu, sinh động hơn.

Giải thích:

Các cặp “đục - trong”, “cao - thấp”, “phàm tục - tu hành” tạo thế đối lập, cho thấy những hoàn cảnh và con người khác nhau. Điệp cấu trúc “Dù... dù...” cùng từ “vẫn” nhấn mạnh tính tất yếu, không thay đổi của quy luật sống. Việc liệt kê nhiều trạng thái làm cho lời thơ có sức khái quát, từ đó dẫn đến lời khẳng định “Đều phải sống từ những điều rất nhỏ”.

Mở rộng

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ

- Liệt kê là biện pháp tu từ mà người nói, người viết kể ra nhiều sự vật, sự việc, hoạt động, tính chất, trạng thái,... trong cùng một câu, một đoạn để tạo nên ấn tượng mạnh, hiệu quả cao trong miêu tả, kể chuyện hoặc biểu lộ tình cảm, cảm xúc.

Link tham khảo: Biện pháp tu từ Liệt kê

- Đối: là biện pháp tu từ, theo đó người viết (người nói) xếp đặt những từ ngữ hoặc câu có đặc điểm ngữ âm, ngữ nghĩa, ngữ pháp tương tự hoặc tương phản nhau ở những vị trí đối xứng trong câu hoặc trong văn bản để gợi ra một nội dung hoàn chỉnh, làm nổi bật một ý nghĩa nhất định

- Tác dụng: tạo nên vẻ đẹp cân xứng, hài hoà cho lời thơ, câu văn

Link tham khảo: Khái niệm biện pháp tu từ đối và tác dụng

Câu 5

Thông điệp nào của văn bản trên có ý nghĩa nhất đối với anh/chị?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định một thông điệp nổi bật nhất từ nội dung văn bản, sau đó giải thích ý nghĩa của thông điệp

Lời giải chi tiết

- Dù là ai, làm gì, có địa vị xã hội thế nào cũng phải sống từ những điều rất nhỏ; biết nâng niu, trân trọng những cái nhỏ bé trong cuộc sống mới có được hạnh phúc lớn lao.

- Con người có trải qua thử thách mới hiểu rõ chính mình và trưởng thành hơn.

- Muốn có được hạnh phúc phải tự mình nỗ lực vươn lên.

- Cuộc sống không phải lúc nào cũng như ta mong muốn, biết đòi hỏi nhưng cũng phải biết chấp nhận, biết nhìn đời bằng con mắt lạc quan, biết cho đi thì mới được nhận lại…

Đoạn văn tham khảo:

Thông điệp có ý nghĩa nhất với tôi là muốn có được hạnh phúc và trưởng thành, mỗi người cần biết nỗ lực từ những điều nhỏ bé và không ngại đối mặt với thử thách. Cuộc sống không phải lúc nào cũng bằng phẳng, nhưng những khó khăn giúp con người nhận ra khả năng, bản lĩnh và giá trị của bản thân. Vì vậy, thay vì than phiền trước nghịch cảnh, mỗi người cần giữ thái độ tích cực, kiên trì hành động và từng bước hoàn thiện mình. Hạnh phúc không phải điều chỉ dành cho một số người mà có thể đến với bất cứ ai biết sống tích cực và nỗ lực tạo dựng cuộc sống của mình.

Giải thích:

Văn bản khẳng định “Đều phải sống từ những điều rất nhỏ”, đồng thời cho rằng “Nếu tất cả đường đời đều trơn láng” thì con người chưa chắc “nhận ra ta”. Điều đó cho thấy hạnh phúc và sự trưởng thành không tự nhiên có được mà được tạo nên từ những việc làm cụ thể, sự cố gắng và khả năng đứng dậy trước khó khăn. Thông điệp giúp mỗi người có thái độ tích cực hơn khi đối diện với những trở ngại trong cuộc sống.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?