200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Đất quê ta mênh mông | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Mẹ đào hầm từ thuở tóc còn xanh nay mẹ đã phơ phơ bạc đầu mẹ vẫn đào hầm dưới tầm đại bác

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

ĐẤT QUÊ TA MÊNH MÔNG

Mẹ đào hầm từ thuở tóc còn xanh

nay mẹ đã phơ phơ bạc đầu

mẹ vẫn đào hầm dưới tầm đại bác

bao đêm rồi tiếng cuốc vọng năm canh.

Đất nước mình hai mươi năm chiến tranh

tiếng cuốc năm canh nặng tình đất nước

hầm mẹ giăng như lũy như thành

che chở mỗi bước chân con bước…

Đất quê ta mênh mông

quân thù không xăm hết được

lòng mẹ rộng vô cùng

mẹ giấu cả sư đoàn dưới đất

nơi hầm tối là nơi sáng nhất

nơi con nhìn ra sức mạnh Việt Nam…

Có những đoàn quân từ lòng đất xông lên

quân thù bạt vía

xung quanh chúng đều là trận địa.

Đất quê ta mênh mông

lòng mẹ rộng vô cùng.

( Trích Đất quê ta mênh mông, Bùi Minh Quốc, Thơ chống Mỹ, Nhà xuất bản Giáo dục, 1985)

Câu 1

Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể thơ của văn bản.

Phương pháp giải

Quan sát số tiếng ở các dòng thơ và cách gieo vần, ngắt nhịp.

Lời giải chi tiết

Số chữ trong các dòng không bằng nhau là dấu hiệu xác định thể thơ tự do.

Giải thích:

Các dòng thơ có độ dài khác nhau.

Mở rộng

- Thơ tự do không có thể thức nhất định, không bị ràng buộc về số dòng, số chữ, vần,…

- Đặc điểm thơ tự do:

+ Khác với thơ văn xuôi, thơ tự do có phân dòng

+ Có thể là sự kết hợp của các đoạn làm theo nhiều thể khác nhau hoặc tự do hoàn toàn.

+ Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt

Link tham khảo: Thơ tự do

Câu 2

Xác định nhân vật trữ tình trong văn bản trên.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Tìm chủ thể đứng sau những cảm xúc, suy ngẫm và lời ngợi ca trong bài thơ; chú ý những cách xưng hô và điểm nhìn được thể hiện trong văn bản.

Lời giải chi tiết

Nhân vật trữ tình: Người con/ Tác giả

Giải thích:

Hình ảnh “mỗi bước chân con bước”, “nơi con nhìn ra sức mạnh Việt Nam” cho thấy điểm nhìn trữ tình gắn với “con”. Từ điểm nhìn ấy, nhân vật trữ tình cảm nhận sự hi sinh của mẹ, vẻ rộng lớn của quê hương và sức mạnh của dân tộc, qua đó bộc lộ niềm yêu thương, kính trọng và tự hào.

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 3

Nêu hiệu quả của biện pháp tu từ so sánh trong khổ thơ sau:

"Đất nước mình hai mươi năm chiến tranh

tiếng cuốc năm canh nặng tình đất nước

hầm mẹ giăng như luỹ như thành

che chở mỗi bước chân con bước."

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định sự vật được so sánh và hình ảnh dùng để so sánh, sau đó làm rõ đặc điểm được nhấn mạnh và tình cảm của tác giả.

Lời giải chi tiết

- Hình ảnh so sánh: hầm giăng - như thành như lũy

- Tác dụng:

+ Nhấn mạnh làm nổi bật hình ảnh người mẹ Việt Nam yêu nước, kiên cường, bất khuất và hết lòng vì cách mạng…

+ Thể hiện thái độ ngợi ca, trân trọng, biết ơn… đối với người mẹ.

+ Tăng sức gợi hình, gợi cảm, sinh động, hấp dẫn cho khổ thơ.

Giải thích:

Lũy”, “thành” vốn là những công trình có khả năng phòng thủ, bảo vệ con người trước kẻ thù. So sánh những căn hầm của mẹ với “lũy”, “thành” làm nổi bật giá trị của những công việc thầm lặng mà mẹ đã làm trong chiến tranh. Đồng thời, cách diễn đạt giàu hình ảnh giúp lời thơ thêm gợi cảm, thể hiện sự trân trọng đối với người mẹ Việt Nam.

Mở rộng

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 4

Hình ảnh người mẹ đào hầm dưới tầm đại bác thể hiện vẻ đẹp của con người Việt Nam trong chiến tranh như thế nào?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Dựa vào hoàn cảnh “dưới tầm đại bác” và hành động “đào hầm”, từ đó xác định những phẩm chất được thể hiện qua hình ảnh người mẹ.

Lời giải chi tiết

Hình ảnh người mẹ đào hầm dưới tầm đại bác thể hiện vẻ đẹp của con người Việt Nam trong chiến tranh: Dũng cảm, kiên cường, vượt qua mọi khó khăn thử thách, quyết tâm cống hiến hi sinh cho sự nghiệp chung. Đó chính là biểu hiện của tình yêu đất nước sâu sắc, mãnh liệt.

Giải thích:

“Dưới tầm đại bác” cho thấy mẹ phải làm việc trong hoàn cảnh vô cùng nguy hiểm, nhưng mẹ vẫn “đào hầm” và “vẫn đào hầm” qua năm tháng. Sự bền bỉ ấy cho thấy mẹ không khuất phục trước chiến tranh, đồng thời góp phần “che chở” cho những người chiến đấu. Qua hình ảnh người mẹ, vẻ đẹp của biết bao con người Việt Nam âm thầm hi sinh vì đất nước được làm nổi bật.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 5

Từ nội dung văn bản, hãy rút ra thông điệp có ý nghĩa nhất với anh/chị.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Từ hình ảnh người mẹ và những hi sinh trong chiến tranh, xác định bài học.

Lời giải chi tiết

Thông điệp về lòng yêu nước, sự hi sinh, lòng biết ơn, lối sống cống hiến…

Đoạn văn tham khảo:

Từ nội dung văn bản, thông điệp có ý nghĩa nhất đối với em chính là bài học về lòng biết ơn và ý thức cống hiến cho quê hương, đất nước. Cuộc sống hòa bình, tự do ngày hôm nay được đánh đổi bằng sự hy sinh thầm lặng, vô giá của thế hệ cha anh đi trước và những người mẹ Việt Nam anh hùng. Nhận thức được điều đó, thế hệ trẻ chúng ta không thể sống một cuộc đời ích kỷ, chỉ biết nhận lại mà không biết cho đi. Mỗi cá nhân cần phải biến lòng biết ơn thành hành động cụ thể thông qua việc nỗ lực học tập, rèn luyện đạo đức và sẵn sàng cống hiến sức trẻ cho cộng đồng. Sống có trách nhiệm và biết ơn chính là cách duy nhất để chúng ta tiếp nối xứng đáng truyền thống tốt đẹp của dân tộc và làm cho đất nước ngày càng giàu đẹp hơn.

Giải thích:

Người mẹ đã dành nhiều năm tháng, từ khi “tóc còn xanh” đến lúc “phơ phơ bạc đầu”, để đào hầm dưới bom đạn và che chở cho những người chiến đấu. Những hi sinh âm thầm ấy góp phần làm nên “sức mạnh Việt Nam”. Vì vậy, thế hệ hôm nay cần biết trân trọng những giá trị hòa bình được đánh đổi bằng hi sinh, đồng thời có ý thức tiếp nối lòng yêu nước của những người đi trước.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?