200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Việt Bắc (Tố Hữu) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

“- Mình về mình có nhớ ta Mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng.

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

VIỆT BẮC

- Mình về mình có nhớ ta

Mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng.

Mình về mình có nhớ không

Nhìn cây nhớ núi, nhìn sông nhớ nguồn?

- Tiếng ai tha thiết bên cồn

Bâng khuâng trong dạ, bồn chồn bước đi

Áo chàm đưa buổi phân li

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay…

(Việt Bắc, Tố Hữu)

Câu 1

Đoạn thơ trên tập trung làm nổi bật điều gì? Mười lăm năm ấy là khoảng thời gian nào? Tại sao gợi nhớ Mười lăm năm ấy ?

Phương pháp giải

Dựa vào nội dung lời hỏi - đáp và mốc thời gian được nhắc đến để xác định hoàn cảnh, ý nghĩa đoạn thơ.

Lời giải chi tiết

- Đoạn thơ trên tập trung làm nổi bật khung cảnh chia ly

- Con số mười lăm năm vừa mang nghĩa thực, vừa mang nghĩa hư ảo: đó là mười lăm năm cách mạng. mười lăm năm chiến khu Việt Bắc nhưng đồng thời cũng là mười lăm năm gắn bó thuỷ chung giữa cán bộ kháng chiến với nhân dân Việt Bắc

Giải thích:

Câu hỏi “Mình về mình có nhớ ta” đánh thức cả một quá khứ gắn bó. “Mười lăm năm” vì thế trở thành biểu tượng cho nghĩa tình cách mạng bền chặt giữa người đi và người ở.

Mở rộng

Nghĩa hàm ẩn là phần thông báo không được thể hiện trực tiếp bằng từ ngữ trong câu mà được suy ra từ câu chữ và ngữ cảnh. Đây là loại nghĩa mà người nói, người viết thật sự muốn đề cập đến

Link tham khảo: Khái niệm nghĩa hàm ẩn

Câu 2

Trong đoạn thơ ai là người lên tiếng trước?

Xem lời giải

Câu 3

Hình ảnh “Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay” diễn tả những cung bậc cảm xúc nào?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Dựa vào hành động “cầm tay” và trạng thái “biết nói gì” để làm rõ cảm xúc của người đi và người ở.

Lời giải chi tiết

Hình ảnh “Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay” diễn tả: nỗi nhớ nhung, lưu luyến, bịn rịn giữa kẻ ở và người đi

Giải thích:

Cái nắm tay thể hiện sự gắn bó mật thiết, còn “biết nói gì” cho thấy cảm xúc quá đỗi dâng đầy khiến con người khó diễn tả thành lời. Vì vậy, sự im lặng lại trở thành lời nói của tình cảm.

Mở rộng

- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc.

- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);...

- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 4

Biện pháp tu từ được sử dụng hiệu quả nhất trong đoạn thơ là gì? Tác dụng của biện pháp tu từ đó?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định những từ ngữ được lặp lại và hình ảnh có ý nghĩa thay thế trong đoạn thơ.

Lời giải chi tiết

Biện pháp tu từ được sử dụng hiệu quả nhất trong đoạn thơ là:

- Điệp từ “nhớ”: diễn tả nỗi nhớ tràn đầy, tha thiết

- Hoán dụ “áo chàm”: Chỉ người Việt Bắc, diễn tả tình cảm quân dân gắn bó, tha thiết.

Giải thích:

“Nhớ” là từ khóa xuyên suốt lời người ở lại, còn “áo chàm” không chỉ gợi một trang phục mà gợi cả cộng đồng người Việt Bắc. Nhờ đó, tình cảm trong cuộc chia tay được biểu hiện vừa cụ thể, gần gũi, vừa rõ nét, giàu sức gợi.

Mở rộng

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ

- Hoán dụ là biện pháp tu từ dùng từ ngữ vốn chỉ sự vật, hiện tượng này để gọi tên sự vật, hiện tượng khác có mối quan hệ tương cận (gần nhau) nhằm tăng khả năng gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

- Có 4 loại hoán dụ:

+ Lấy một bộ phận thay thế cho toàn thể

+ Lấy vật chứa thay cho vật bị chứa

+ Lấy dấu hiệu thay cho vật mang dấu hiệu

+ Lấy cái cụ thể thay cho cái trừu tượng

Một số link tham khảo:

Hoán dụ là gì? Tác dụng của hoán dụ

Phân biệt ẩn dụ và hoán dụ

Bài tập trắc nghiệm Hoán dụ

Câu 5

Sáng tạo của Tố Hữu trong việc sử dụng hình thức của đoạn thơ

Xem lời giải

Phương pháp giải

Dựa vào hình thức đối đáp và cách sử dụng đại từ xưng hô để chỉ ra nét sáng tạo.

Lời giải chi tiết

Sáng tạo của Tố Hữu trong việc sử dụng hình thức của đoạn thơ là:

- Hình thức đối đáp của ca dao dân ca với cặp đại từ” mình – ta”.

- Tố Hữu vận dụng sáng tạo vào việc thể hiện những tính cảm cách mạng lớn lao.

Đoạn văn tham khảo:

Trong bài thơ Việt Bắc, Tố Hữu đã có sự sáng tạo vô cùng độc đáo khi tiếp thu và biến chuyển linh hoạt hình thức nghệ thuật truyền thống. Tác giả đã vận dụng hình thức đối đáp quen thuộc của ca dao, dân ca cùng cặp đại từ xưng hô "mình - ta" vô cùng tha thiết, vốn gắn liền với tình yêu đôi lứa trong dân gian. Tuy nhiên, điểm sáng tạo đột phá ở đây là Tố Hữu không dùng cấu trúc này để diễn tả tình cảm cá nhân hẹp hòi, mà đã nâng tầm thành tiếng nói của tình cảm cách mạng lớn lao, nghĩa tình gắn bó keo sơn giữa cán bộ kháng chiến với nhân dân Việt Bắc. Sự kết hợp giữa hình thức đậm đà tính dân tộc và nội dung mang hơi thở thời đại không chỉ giúp vần thơ trở nên gần gũi, dạt dào cảm xúc mà còn làm cho những lý tưởng cách mạng cao đẹp dễ dàng đi sâu vào lòng người.

Giải thích:

Cặp đại từ “mình - ta” vốn thường dùng để diễn tả tình cảm thân mật, đặc biệt là tình yêu đôi lứa. Tố Hữu chuyển hóa hình thức ấy để nói về tình nghĩa cách mạng, khiến mối quan hệ giữa cán bộ và nhân dân trở nên gần gũi, sâu nặng như tình cảm ruột thịt.