200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Chiếc lá đầu tiên (Hoàng Nhuận Cầm) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Em thấy không - tất cả đã qua rồi Trong hơi thở, và thời gian rất khẽ Tuổi thơ kia ra đi cao ngạo thế

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

CHIẾC LÁ ĐẦU TIÊN

Em thấy không - tất cả đã qua rồi

Trong hơi thở, và thời gian rất khẽ

Tuổi thơ kia ra đi cao ngạo thế

Hoa súng tím vào trong mắt lắm say mê

Chùm phượng hồng yêu dấu ấy rời tay

Tiếng ve trong veo xé đôi bờ nước

Con ve tiên tri vô tâm báo thức

Có lẽ một người cũng bắt đầu yêu

Muốn nói bao nhiêu, muốn khóc bấy nhiêu

Khúc hát đầu tiên xin hát về trường cũ

Một lớp học bâng khuâng màu xanh rủ

Sân trường đêm - rụng xuống trái bàng đêm

Nỗi nhớ đầu anh nhớ về em

Nỗi nhớ trong tim em nhớ về với mẹ

Nỗi nhớ chẳng bao giờ nhớ thế

Bạn có nhớ trường, nhớ lớp, nhớ tên tôi

"Có một nàng Bạch Tuyết các bạn ơi

Với lại bảy chú lùn rất quấy"

Mười đấy chứ, nhìn xem trong lớp ấy

(Ôi những trận cười trong sáng đó lao xao)

Những chuyện năm nao, những chuyện năm nào

Cứ xúc động, cứ xôn xao biết mấy

Mùa hoa nở, rồi mùa phượng cháy

Trên trán thầy, tóc chớ bạc thêm

Thôi hết thời bím tóc trắng ngủ quên

Hết thời cầm dao khắc lăng nhăng lên bàn ghế cũ

Quả đã ngọt trên mấy cành đu đủ

Hoa đã vàng, hoa mướp của ta ơi

Em đã yêu anh, anh đã xa rồi

Cây bàng hẹn hò chia tay vẫy mãi

Anh nhớ quá, mà chỉ lo ngoảnh lại

Không thấy trên sân trường, chiếc lá buổi đầu tiên

(Trích Chiếc lá đầu tiên, Hoàng Nhuận Cầm, Theo Tình bạn tình yêu thơ, NXB Giáo dục, 1987)

Câu 1

Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích.

Phương pháp giải

Đọc toàn bộ đoạn thơ và xác định mục đích chính của người viết là bộc lộ cảm xúc, kể chuyện hay miêu tả.

Lời giải chi tiết

Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm.

Giải thích:

Đoạn thơ chủ yếu bộc lộ nỗi nhớ, niềm xúc động và sự lưu luyến của nhân vật trữ tình trước những kỉ niệm tuổi học trò, mái trường, thầy cô, bạn bè và tình yêu đầu đời.

Mở rộng

PTBĐ biểu cảm là một nhu cầu của con người trong cuộc sống bởi trong thực tế sống luôn có những điều khiến ta rung động (cảm) và muốn bộc lộ (biểu) ra với một hay nhiều người khác. Phương thức biểu cảm là dùng ngôn ngữ để bộc lộ tình cảm, cảm xúc của mình về thế giới xung quanh.

Link tham khảo: Các phương thức biểu đạt trong văn bản

Câu 2

Xác định biện pháp tu từ được tác giả sử dụng trong bốn dòng thơ sau:

"Nỗi nhớ đầu anh nhớ về em

Nỗi nhớ trong tim em nhớ về với mẹ

Nỗi nhớ chẳng bao giờ nhớ thế

Bạn có nhớ trường, nhớ lớp, nhớ tên tôi?"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Tìm những từ ngữ, cấu trúc được lặp lại và kiểu câu đặc biệt trong đoạn thơ.

Lời giải chi tiết

Biện pháp tu từ sử dụng trong đoạn thơ trên:

Điệp từ (Nỗi nhớ....nhớ)

Câu hỏi tu từ (trong câu Bạn có nhớ trường, nhớ lớp, nhớ tên tôi?)

Giải thích:

Sự lặp lại dày đặc của “nhớ” và “nỗi nhớ” nhấn mạnh nỗi nhớ da diết, dồn dập về em, về mẹ, về trường lớp và những kỉ niệm xưa. Câu hỏi “Bạn có nhớ...” không nhằm tìm kiếm câu trả lời mà là lời gọi, lời gợi nhắc, qua đó bộc lộ sự lưu luyến và mong muốn được cùng người bạn chia sẻ những kỉ niệm tuổi học trò.

Mở rộng

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ

- Câu hỏi tu từ là câu hỏi không dùng để hỏi mà để khẳng định, phủ định, bộc lộ cảm xúc,…

- Câu hỏi tu từ được sử dụng nhằm đạt một số hiệu quả giao tiếp như tăng sắc thái biểu cảm, biểu đạt ý nghĩa một cách tế nhị, uyển chuyển.

- Đặc điểm của câu hỏi tu từ:

+ Hình thức như một câu nghi vấn, có dấu chấm hỏi kết thúc câu

+ Mục đích: nhằm khẳng định, nhấn mạnh nội dung, ý nghĩa

+ Thông tin truyền tải dễ hiểu, mang ý nghĩa tượng trưng

+ Cách dùng: theo lối nói ẩn dụ, thể hiện sắc thái biểu đạt

+ Có thể mang hàm ý phủ định

Link tham khảo: Câu hỏi tu từ là gì? Đặc điểm của câu hỏi tu từ

Câu 3

Xác định và nêu hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ trong câu: “Em thấy không, tất cả đã xa rồi/Trong tiếng thở của thời gian rất khẽ”.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định cách tác giả gắn đặc điểm của con người với “thời gian” để nhận diện biện pháp tu từ

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ: Nhân hóa.

- Hiệu quả nghệ thuật: Khiến thời gian trở nên hữu hình, có sự sống và cảm xúc như con người; gợi cảm giác thời gian trôi qua nhẹ nhàng nhưng không thể níu giữ, đồng thời nhấn mạnh sự xa cách của tuổi thơ và những kỉ niệm học trò.

Giải thích:

“Thời gian” vốn không có “tiếng thở”, nhưng được tác giả hình dung như một con người đang khẽ thở. Cách diễn đạt ấy làm cái trôi đi của thời gian trở nên tinh tế, gần gũi và thấm đẫm cảm xúc, qua đó khơi sâu nỗi tiếc nuối trước những năm tháng đã qua.

Mở rộng

Nhân hóa là gọi vật hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,… bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người làm cho thế giới loài vật, đồ vật, cây cối,… trở nên gần gũi với con người, đồng thời biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người.

Link tham khảo: Khái niệm nhân hóa

Câu 4

Nội dung đoạn thơ trên đã gợi cho anh/chị những xúc cảm gì?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Dựa vào những hình ảnh, kỉ niệm và cảm xúc nổi bật trong đoạn thơ để nêu cảm nhận.

Lời giải chi tiết

- Nỗi nhớ da diết, sự lưu luyến đối với mái trường, lớp học, thầy cô và bạn bè.

- Sự tiếc nuối, bâng khuâng trước những năm tháng tuổi học trò đã qua.

- Xúc động trước tình cảm trong sáng của tuổi học trò, trong đó có những rung động đầu đời.

- Trân trọng vẻ đẹp của tuổi trẻ và những kỉ niệm học đường.

Giải thích:

Hàng loạt hình ảnh như “chùm phượng hồng”, “tiếng ve”, “lớp học”, “sân trường”, “trán thầy”, cùng những kỉ niệm hồn nhiên của bạn bè đã tái hiện một thế giới học trò trong trẻo. Khi tất cả chỉ còn là hồi ức, nhân vật trữ tình càng cảm nhận rõ sự quý giá và không thể trở lại của những năm tháng ấy.

Mở rộng

Nội dung là hiện thực cuộc sống được miêu tả, phản ánh trong văn bản từ cách nhìn nhận, suy nghĩ và lựa chọn của tác giả. Bao gồm các yếu tố như: đề tài, chủ đề, tư tưởng, cảm hứng chủ đạo…

Link tham khảo: Nội dung và hình thức của văn bản văn học

Câu 5

Qua bài thơ trên, anh/ chị rút được thông điệp ý nghĩa gì đối với bản thân? Vì sao?

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Liên hệ nội dung văn bản.

- Rút ra thông điệp, ý nghĩa.

Lời giải chi tiết

- Hãy biết trân trọng từng khoảnh khắc quý giá của tuổi học trò, những kỷ niệm bên mái trường, thầy cô và bạn bè khi còn có thể.

+ Thời gian một đi không trở lại, tuổi trẻ và thời hoa niên hồn nhiên rồi cũng sẽ qua đi như quy luật tất yếu của cuộc sống. Nếu không biết nâng niu và sống trọn vẹn với những tháng ngày ấy, khi trưởng thành ngoảnh lại, chúng ta sẽ chỉ còn biết tiếc nuối những "chiếc lá buổi đầu tiên" đã mãi mãi rời cành.

Đoạn văn tham khảo:

Qua bài thơ Chiếc lá đầu tiên của Hoàng Nhuận Cầm, thông điệp ý nghĩa nhất mà em rút ra được cho bản thân chính là lòng trân trọng và nâng niu từng khoảnh khắc quý giá của tuổi học trò dưới mái trường. Sở dĩ em lựa chọn thông điệp này là bởi thời gian và tuổi trẻ mang một quy luật vô cùng nghiệt ngã: một đi không bao giờ trở lại. Những ký ức về lớp học, tiếng ve, chùm phượng vĩ, và đặc biệt là công ơn của thầy cô hay những tình cảm trong sáng đầu đời đều là những mảnh ghép thanh xuân đẹp đẽ nhất trong cuộc đời mỗi người. Hiểu được điều đó, bản thân em tự nhắc nhở mình cần phải sống hết mình, trân trọng những người bạn xung quanh, nỗ lực học tập để không phải tiếc nuối ngoảnh lại khi thời gian trôi qua, để thanh xuân luôn là một ký ức vẹn nguyên và hạnh phúc.

Giải thích:

Những hình ảnh về tiếng ve, hoa phượng, lớp học, sân trường, thầy cô, bạn bè và tình cảm đầu đời đều đã trở thành kí ức. Nỗi nhớ và sự tiếc nuối của nhân vật trữ tình cho thấy những điều tưởng như bình dị ấy chỉ thực sự được nhận ra là quý giá khi đã đi qua. Vì vậy, mỗi người cần biết trân trọng hiện tại, yêu thương những người bên cạnh và sống hết mình với tuổi trẻ.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?