200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Quê hương mặt trời vàng (Thu Bồn) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Quê hương tôi bé nhỏ đẹp xinh có đá trong mưa lửa trong nắng

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

QUÊ HƯƠNG MẶT TRỜI VÀNG

Quê hương tôi bé nhỏ đẹp xinh

có đá trong mưa

lửa trong nắng

dòng sông cạn mà đồng lại sâu

có mẹ âu Cơ đẻ ra trăm trứng

chim lạc bay về trên mặt trống Đông Sơn

có Loa Thành mở ra kho truyền thuyết

những điều ấy trẻ em đều biết

đất nước tôi nghèo

thắt đáy lưng ong

dài như đòn gánh

hai đầu vựa lúa phì nhiêu

người miền Nam hào phóng

người miền Bắc cần cù

đất nước tôi có biển Đông

vừa đủ mặn mồ hôi bốn ngàn năm lao động

đất nước tôi có núi cao

vừa đủ trèo lên để ngắm hết lãnh thổ mình

có những nụ cười xinh

sáng từ trong nước mắt

(Trích Quê hương mặt trời vàng, Thu Bồn, Thơ Việt Nam 1945-1985, NXB Văn học, 1985, tr.295)

Câu 1

Xác định thể thơ của đoạn trích.

Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về thể thơ.

- Quan sát số câu, số chữ trong bài thơ.

Lời giải chi tiết

Bài thơ được viết theo thể thơ tự do.

Giải thích:

Các dòng thơ có độ dài khác nhau.

Mở rộng

- Thơ tự do không có thể thức nhất định, không bị ràng buộc về số dòng, số chữ, vần,…

- Đặc điểm thơ tự do:

+ Khác với thơ văn xuôi, thơ tự do có phân dòng

+ Có thể là sự kết hợp của các đoạn làm theo nhiều thể khác nhau hoặc tự do hoàn toàn.

+ Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt

Link tham khảo: Thơ tự do

Câu 2

Chỉ ra ít nhất 2 biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn trích.

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Chỉ ra các biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn trích.

- Nêu dấu hiệu nhận biết biện pháp tu từ.

Lời giải chi tiết

Học sinh liệt kê được ít nhất hai biện pháp tu từ: so sánh, liệt kê, ẩn dụ, điệp cấu trúc …

+ So sánh: “thắt đáy lưng ong/ như đòn gánh”

+ Điệp cấu trúc: “Có…”

Giải thích:

“như đòn gánh” là dấu hiệu trực tiếp của phép so sánh; từ “có” được lặp lại ở đầu nhiều câu tạo nên điệp cấu trúc. Hàng loạt hình ảnh, địa danh, biểu tượng cũng được nối tiếp nhau, tạo thành phép liệt kê. Các biện pháp này góp phần khắc họa phong phú vẻ đẹp của quê hương, đất nước.

Mở rộng

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ

Câu 3

Đoạn thơ dưới đây cho anh/chị nhận thấy những vẻ đẹp nào của đất nước Việt Nam?

"có mẹ âu Cơ đẻ ra trăm trứng

chim lạc bay về trên mặt trống Đông Sơn

có Loa Thành mở ra kho truyền thuyết

những điều ấy trẻ em đều biết

đất nước tôi nghèo

thắt đáy lưng ong

dài như đòn gánh

hai đầu vựa lúa phì nhiêu"

Xem lời giải

Câu 4

Từ cách hiểu của anh/chị về hai dòng thơ kết thúc đoạn trích, hãy rút ra bài học về thái độ sống cho bản thân:

"có những nụ cười xinh

sáng từ trong nước mắt"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Giải thích ý nghĩa hình ảnh “nụ cười” và “nước mắt”, từ đó rút ra thái độ sống được gợi lên từ hai câu thơ.

Lời giải chi tiết

- Luôn sống vui vẻ, lạc quan.

- Trước khó khăn không gục ngã mà kiên cường đứng lên vượt qua mọi thử thách.

- …

Giải thích:

“Nước mắt” tượng trưng cho những đau khổ, gian khó, còn “nụ cười xinh” tượng trưng cho niềm vui, niềm tin và hi vọng. Hình ảnh “nụ cười” “sáng từ trong nước mắt” cho thấy trong nghịch cảnh, con người vẫn có thể tìm thấy sức mạnh để vượt lên và giữ gìn niềm tin vào cuộc sống.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

Câu 5

"Khi viết 'đất nước tôi nghèo / thắt đáy lưng ong / dài như đòn gánh / hai đầu vựa lúa phì nhiêu', tác giả đã thể hiện niềm tự hào về một đất nước tuy còn nghèo khó nhưng giàu tiềm năng và tài nguyên." Anh/chị đồng tình hay không đồng tình với ý kiến trên? Vì sao?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định quan điểm của tác giả qua các hình ảnh “nghèo”, “thắt đáy lưng ong”, “hai đầu vựa lúa phì nhiêu”, từ đó đánh giá ý kiến và dùng dẫn chứng trong đoạn thơ để lí giải.

Lời giải chi tiết

- Đồng tình. Vì:

+ "Đất nước tôi nghèo" là sự thừa nhận thực tế khó khăn.

+ "Thắt đáy lưng ong / dài như đòn gánh" gợi hình ảnh đất nước thanh mảnh, trải dài, có phần khiêm tốn.

+ "Hai đầu vựa lúa phì nhiêu" chỉ hai vựa lúa lớn (đồng bằng Bắc Bộ và Nam Bộ) — đó chính là tiềm năng nông nghiệp to lớn. Giữa cái "nghèo" và "phì nhiêu" là sự đối lập đầy tự hào: tuy nghèo nhưng đất đai màu mỡ, con người chăm chỉ, đất nước có thế mạnh riêng. Tác giả không bi quan mà nhìn thấy vẻ đẹp trong khó khăn, cái nhìn lạc quan, thấm đẫm tình yêu quê hương.

Đoạn văn tham khảo:

Tôi đồng tình với ý kiến trên. Bởi lẽ, khi viết “đất nước tôi nghèo / thắt đáy lưng ong / dài như đòn gánh / hai đầu vựa lúa phì nhiêu”, tác giả đã vừa thẳng thắn thừa nhận thực tế đất nước còn nhiều khó khăn, vừa bộc lộ niềm tự hào về những tiềm năng quý giá của quê hương. Hình ảnh “thắt đáy lưng ong”, “dài như đòn gánh” gợi dáng hình đất nước nhỏ bé, thanh mảnh nhưng giàu sức chịu đựng và bền bỉ. Đặc biệt, hình ảnh “hai đầu vựa lúa phì nhiêu” đã nhấn mạnh sự trù phú của thiên nhiên, gợi liên tưởng đến hai đồng bằng lớn màu mỡ của đất nước. Sự đối lập giữa cái “nghèo” và cái “phì nhiêu” không nhằm than thở hay bi quan mà cho thấy niềm tin lạc quan vào sức sống, tiềm năng phát triển của dân tộc. Qua đó, ta cảm nhận được tình yêu quê hương sâu sắc và niềm tự hào chân thành của tác giả đối với đất nước mình.

Giải thích:

Tác giả không che giấu thực tế “đất nước tôi nghèo”, nhưng ngay sau đó lại nhấn mạnh “hai đầu vựa lúa phì nhiêu”. Điều này cho thấy cái nghèo chỉ là một thực tế ở một giai đoạn, không phải toàn bộ diện mạo đất nước. Đất nước vẫn có đất đai màu mỡ, tài nguyên và những điều kiện để phát triển. Vì vậy, những câu thơ thể hiện cái nhìn chân thực nhưng giàu niềm tin, qua đó bộc lộ tình yêu và niềm tự hào của tác giả.