200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Bài hát đắp đường (Xuân Quỳnh) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

(Xuân Quỳnh) Vớt đất lên ta đắp con đường Mưa hãy khoan mưa - nắng lên hỡi nắng Nào gió đi - gió ơi, đừng lặng

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

BÀI HÁT ĐẮP ĐƯỜNG

(Xuân Quỳnh)

Vớt đất lên ta đắp con đường

Mưa hãy khoan mưa - nắng lên hỡi nắng

Nào gió đi - gió ơi, đừng lặng

Cho khô đường ta - khô lối về làng

Ta trồng hai bên những cỏ dày cỏ lác

Ta trồng hai bên những cây hạt cườm cườm

Cây cỏ ơi mau biếc mau biếc màu bén rễ

Đừng đề đường ta sóng nước xói mòn

Nước đồng chiêm - ôi cái nước đồng chiêm

Đã bao năm gặm mòn da thịt mẹ

Đau xót bàn chân phèn chua xát kẽ

Thương đất cha ông không có được con đường!

Sóng đồng chiêm - ôi cái sóng đồng chiêm

Ai bảo sóng đồng không đáng sợ

Hoảng hốt bao lần trên thuyền em nhỏ

Cánh tay gầy bám chặt chiếc xào cong

[...]

Đường đã đắp đây - ai chưa về quê cũ

Nghe tiếng máy xe nỗi nhớ cũng nên gần

Mẹ, mẹ ơi khi xỏ dép vào chân

Hẳn mẹ nhớ ngày đẫm mình bùn nước

Em ước mơ gì khi em đặt bước

Trên con đường biếc cỏ màu xuân

Hỡi bà con đẩy xe lên hợp tác

Có nghe đường thôi thúc những bàn chân

(Hoa dọc chiến hào, NXB Văn Học, 1968)

Câu 1

Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể thơ của văn bản.

Phương pháp giải

Quan sát số tiếng ở các dòng thơ và cách tổ chức vần, nhịp.

Lời giải chi tiết

- Thể thơ: Tự do.

- Dấu hiệu: Số chữ trong các dòng thơ không bằng nhau.

Giải thích:

Các dòng thơ có độ dài khác nhau.

Mở rộng

- Thơ tự do không có thể thức nhất định, không bị ràng buộc về số dòng, số chữ, vần,…

- Đặc điểm thơ tự do:

+ Khác với thơ văn xuôi, thơ tự do có phân dòng

+ Có thể là sự kết hợp của các đoạn làm theo nhiều thể khác nhau hoặc tự do hoàn toàn.

+ Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt

Link tham khảo: Thơ tự do

Câu 2

Liệt kê những những mong ước của nhân vật trữ tình trong khổ thơ thứ nhất.

Xem lời giải

Câu 3

Trình bày hiệu quả của biện pháp tu từ nhân hóa trong những dòng thơ:

"Nước đồng chiêm - ôi cái nước đồng chiêm

Đã bao năm gặm mòn da thịt mẹ"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định từ ngữ vốn chỉ hoạt động của con người được dùng cho sự vật, sau đó phân tích tác dụng đối với hình ảnh, nội dung và cảm xúc.

Lời giải chi tiết

- Nhân hóa: Nước đồng chiêm - gặm mòn da thịt mẹ

- Tác dụng:

+ Nhấn mạnh sự khắc nghiệt của thiên nhiên và nỗi vất vả của mẹ. Biện pháp tu từ nhân hóa trong hình ảnh “nước đồng chiêm” được tác giả thổi hồn, biến dòng nước vô tri thành một thực thể sống động, mang sức mạnh khắc nghiệt. Hình ảnh "gặm mòn da thịt mẹ" như một vết thương dài trên cơ thể người mẹ, gợi lên nỗi đau triền miên mà thiên nhiên khắc nghiệt đã giáng xuống con người. Qua đó, tác giả bày tỏ sự xót xa, đồng cảm với những nhọc nhằn, hy sinh của người mẹ và những con người nơi đồng chiêm ngập nước. Dòng thơ không chỉ phản ánh hiện thực gian khó mà còn khơi dậy niềm trân quý giá trị của lao động và cuộc sống.

+ Biện pháp nhân hóa làm tăng sức gợi hình và gợi cảm cho lời thơ.

Giải thích:

“Gặm mòn” vốn là hành động của con người hoặc loài vật nhưng được dùng để miêu tả tác động của nước đồng chiêm lên “da thịt mẹ”. Cách nhân hóa khiến dòng nước hiện lên như một sức mạnh có khả năng bào mòn, gây tổn thương, qua đó làm nổi bật những năm tháng người mẹ phải chịu cảnh bùn nước, phèn chua và sự vất vả của cuộc sống đồng chiêm. Hình ảnh vì thế vừa giàu sức gợi hình vừa bộc lộ rõ tình thương của tác giả.

Mở rộng

Nhân hóa là gọi vật hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,… bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người làm cho thế giới loài vật, đồ vật, cây cối,… trở nên gần gũi với con người, đồng thời biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người.

Link tham khảo: Khái niệm nhân hóa

Câu 4

Nêu ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh “con đường” trong bài thơ.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Dựa vào hình ảnh “con đường” trong toàn bài, đặc biệt là các chi tiết “đắp đường”, “lối về làng”, “con đường biếc cỏ màu xuân”, để xác định ý nghĩa thực và ý nghĩa biểu tượng.

Lời giải chi tiết

Hình ảnh “con đường” trước hết là con đường được người dân chung sức đắp nên để khắc phục sự cách trở của vùng đồng chiêm. Ở ý nghĩa biểu tượng, con đường thể hiện khát vọng vượt qua khó khăn, gắn kết cộng đồng và hướng tới một cuộc sống tốt đẹp hơn.

Giải thích:

Trong thực tế, con đường giúp việc đi lại thuận lợi, nối làng quê với cuộc sống bên ngoài. Vì thế, “đường đã đắp đây” không chỉ giải quyết sự cách trở do bùn nước mà còn mở ra cơ hội cho con người trở về quê cũ, đi lại và lao động thuận tiện hơn. Hình ảnh “bà con đẩy xe lên hợp tác” cho thấy con đường được tạo nên từ sự chung sức, còn “con đường biếc cỏ màu xuân” gợi một tương lai mới mẻ, đầy sức sống và hi vọng.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 5

Từ nội dung của bài thơ, anh/chị hãy bày tỏ suy nghĩ về vai trò của tinh thần đoàn kết trong việc tạo dựng tương lai.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Từ hình ảnh người dân cùng nhau đắp đường trong bài thơ, xác định vai trò của sự chung sức, đồng lòng; sau đó liên hệ với việc xây dựng cuộc sống và tương lai của cá nhân, cộng đồng.

Lời giải chi tiết

Tinh thần đoàn kết là nguồn sức mạnh giúp con người vượt qua khó khăn, biến những việc tưởng như khó thực hiện thành hiện thực và tạo nền tảng cho sự phát triển của cộng đồng. Khi mọi người cùng chung mục tiêu, mỗi đóng góp cá nhân sẽ tạo thành sức mạnh chung, từ đó mở ra những thay đổi tích cực cho tương lai.

Đoạn văn tham khảo:

Tinh thần đoàn kết là sức mạnh đưa cộng đồng vượt qua khó khăn và kiến tạo tương lai tươi sáng. Trong “Bài hát đắp đường” của Xuân Quỳnh, hình ảnh mọi người chung tay đắp đường cho thấy chỉ khi đồng lòng, việc lớn mới thành hiện thực; những bước chân cùng nhau không chỉ san lấp đất đá mà còn gắn kết tâm hồn, khơi dậy niềm tin và ý chí vươn lên. Đoàn kết còn chuyển hóa nỗ lực cá nhân thành thành quả chung, xây dựng cả vật chất lẫn giá trị tinh thần cho làng xóm. Nhờ đó mỗi người cảm thấy có trách nhiệm và tự hào với cộng đồng, từ đó tạo ra động lực bền vững cho sự phát triển. Vì vậy, muốn xây dựng tương lai sáng lạn, con người cần giữ gìn và phát huy tinh thần đoàn kết trong mọi hành động.

Giải thích:

Trong bài thơ, con đường được hình thành từ công sức của nhiều người: “Vớt đất lên ta đắp con đường”, “Hỡi bà con đẩy xe lên hợp tác”. Một người khó có thể tự mình giải quyết sự cách trở của cả vùng đồng chiêm, nhưng khi mọi người cùng chung sức, con đường đã được tạo nên và cuộc sống trở nên thuận lợi hơn. Qua đó, bài thơ cho thấy đoàn kết tạo ra thành quả vật chất và gắn kết con người, khơi dậy trách nhiệm trong từng cá nhân.