200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Khuôn mặt em (Văn Cao) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Giữa những ngày dài dằng dặc Chỉ còn khuôn mặt em Sáng trong và bình lặng

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

KHUÔN MẶT EM

Giữa những ngày dài dằng dặc

Chỉ còn khuôn mặt em

Sáng trong và bình lặng

Dù hai đứa chúng ta

Chưa lúc nào sung sướng

Những ngày đau khổ ấy

Khuôn mặt em

Như mảnh trăng những đêm rừng cháy

Trên đường đi

Anh đặt em trên đồng cỏ

Thấy đẹp mãi màu xanh cỏ dại

Trên đường đi

Anh đặt em trên dốc núi

Để tìm lại những đường mềm của núi

Trên đường đi

Khuôn mặt em làm giếng

Để anh tìm lấy đáy ngọc châu

Ôi khuôn mặt sáng trong và bình lặng

Tôi được đầu tiên và còn lại cuối cùng.

(Văn Cao, 100 bài thơ tình chọn lọc, Nxb Giáo dục, 1993, tr85)

Câu 1

Chỉ ra biểu tượng xuyên suốt trong bài thơ.

Phương pháp giải

Tìm hình ảnh được lặp lại nhiều lần và giữ vai trò trung tâm trong việc biểu đạt cảm xúc, ý nghĩa của bài thơ.

Lời giải chi tiết

Biểu tượng xuyên suốt tác phẩm: Khuôn mặt em.

Giải thích:

“Khuôn mặt em” xuất hiện nhiều lần và được đặt trong những liên tưởng như “mảnh trăng”, “đồng cỏ”, “dốc núi”, “giếng”, trở thành hình ảnh kết tinh vẻ đẹp trong sáng, bình lặng và ý nghĩa của tình yêu đối với nhân vật trữ tình.

Mở rộng

Biểu tượng là hình ảnh mang tính ngụ ý, vượt lên chức năng miêu tả, tạo hình đơn giản; chứa đựng nhiều tầng nghĩa phong phú; gợi cảm nhận, suy tư về những điều mang tính phổ quát.

Link tham khảo: Biểu tượng trong thơ

Câu 2

Xác định cảm hứng chủ đạo của bài thơ.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Dựa vào hình ảnh trung tâm, những từ ngữ bộc lộ cảm xúc và cách tác giả khắc họa đối tượng xuyên suốt bài thơ.

Lời giải chi tiết

Cảm hứng chủ đạo: yêu mến thiết tha, trân trọng và biết ơn những giá trị của tình yêu vĩnh cửu.

Giải thích:

Trong những ngày “đau khổ”, “khuôn mặt em” vẫn hiện lên “sáng trong và bình lặng”, trở thành điểm tựa tinh thần và theo nhân vật trữ tình suốt “đường đi”. Điều đó cho thấy tình yêu được nhân vật trữ tình nâng niu, trân trọng.

Mở rộng

- Cảm hứng chủ đạo là tình cảm, thái độ được thể hiện xuyên suốt tác phẩm đối với những vấn đề cuộc sống được nêu ra

- Cách xác định cảm hứng chủ đạo:

+ Thường được thể hiện qua các hình ảnh, từ ngữ và cảm xúc trong tác phẩm

+ Thường gắn liền với một tư tưởng hoặc thông điệp cụ thể mà tác giả muốn truyền tải.

Link tham khảo:

Cảm hứng chủ đạo trong tác phẩm và cách xác định

Cảm hứng chủ đạo trong thơ

Câu 3

Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong câu thơ sau:

“Khuôn mặt em

Như mảnh trăng những đêm rừng cháy”

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định hai đối tượng được so sánh, tìm nét tương đồng và từ đó làm rõ ý nghĩa của hình ảnh.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ so sánh: khuôn mặt em với mảnh trăng những đêm rừng cháy.

- Tác dụng:

+ Nhấn mạnh và làm nổi bật vẻ đẹp dịu hiền, thánh thiện của em, xua tan những ám ảnh khốc liệt của chiến tranh lửa đạn.

+ Khiến hình ảnh khuôn mặt em hiện lên sinh động, hấp dẫn, tăng tính gợi hình gợi cảm.

+ Qua đó thể hiện tài năng liên tưởng, tưởng tượng của tác giả và tấm lòng yêu mến, trân trọng vẻ đẹp trong sáng, bình dị của tình yêu.

Giải thích:

“Rừng cháy” gợi sự khốc liệt, dữ dội của chiến tranh, còn “mảnh trăng” lại gợi ánh sáng dịu nhẹ, bình yên. Sự tương phản ấy càng làm nổi bật vẻ đẹp trong sáng của “khuôn mặt em” và ý nghĩa nâng đỡ tinh thần của tình yêu.

Mở rộng

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 4

Anh/chị hiểu gì về hai câu thơ cuối:

"Ôi khuôn mặt sáng trong và bình lặng

Tôi được đầu tiên và còn lại cuối cùng."

Xem lời giải

Câu 5

Từ nội dung bài thơ, anh/chị hãy nêu suy nghĩ về khuôn mặt tình yêu thời kì hiện đại.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Từ vẻ đẹp tình yêu trong bài thơ, liên hệ với tình yêu trong đời sống hiện đại.

Lời giải chi tiết

- Khuôn mặt tình yêu thời xưa bình dị và sáng trong, biểu tượng cho vẻ đẹp truyền thống: đằm thắm, dịu dàng, thuỷ chung.

- Khuôn mặt tình yêu ngày nay có phần đa dạng hơn, với những suy nghĩ phóng túng và chú trọng đề cao cảm xúc cá nhân.

Đoạn văn tham khảo:

Nếu như khuôn mặt tình yêu thời xưa mang nét đẹp bình dị, sáng trong với sự đằm thắm, dịu dàng và thủy chung gắn liền với những chuẩn mực truyền thống, thì khuôn mặt tình yêu thời kỳ hiện đại lại khoác lên mình một diện mạo mới mẻ, tự do và đa dạng hơn. Trong xã hội hiện đại, tình yêu đề cao sự bình đẳng, tôn trọng cá tính riêng và sự độc lập của mỗi cá nhân. Con người hôm nay chủ động hơn trong việc bày tỏ cảm xúc, dám yêu, dám sống hết mình và dũng cảm theo đuổi hạnh phúc cá nhân mà không còn bị ràng buộc khắt khe bởi những định kiến cũ. Tình yêu thời đại mới không chỉ là lời hứa hẹn lâu dài mà còn là sự đồng điệu về tâm hồn, sự chia sẻ, đồng hành trên con đường phát triển bản thân. Tuy nhiên, cùng với sự phóng túng và tự do ấy, tình yêu hiện đại cũng đối mặt với nguy cơ sứt mẻ bởi cái tôi quá lớn hay tính chất chớp nhoáng, hời hợt của nhịp sống gấp gáp. Vì vậy, để tình yêu thời hiện đại thực sự bền vững và trọn vẹn, mỗi chúng ta vừa cần giữ gìn sự chân thành, lòng thủy chung cốt lõi, vừa biết lắng nghe, dung hòa giữa cảm xúc cá nhân và sự gắn kết lứa đôi.

Giải thích:

“Khuôn mặt em” trong bài thơ tuy “sáng trong và bình lặng” nhưng lại có sức sống bền bỉ, trở thành điểm tựa cho nhân vật trữ tình giữa những ngày đau khổ. Điều đó gợi nhắc rằng dù hình thức của tình yêu có thay đổi theo thời đại, một tình yêu đẹp vẫn cần sự chân thành, gắn bó và thủy chung.