200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Lục bát cho quê (Bình Nguyên) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Cuối con sông cái là quê Cuối con đường đất là về nhà ta Nhà ta bên gốc cây đa Bà ta bán nước đi xa lâu rồi

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

LỤC BÁT CHO QUÊ

Cuối con sông cái là quê

Cuối con đường đất là về nhà ta

Nhà ta bên gốc cây đa

Bà ta bán nước đi xa lâu rồi

Gốc đa cái chỗ bà ngồi

Mẹ ra bán nước như hồi bà ta

Một trời hoa gạo tháng ba

Đỏ như mắt nhớ người xa chưa về

Chị ta vẫn cái nón mê

Bàn chân lội giữa bộn bề nắng mưa

Vườn nhà rào giậu phên thưa

Ta về xào xạc ngày xưa vẫn còn

Xóm làng bên núi bên non

Lời thưa tiếng gọi cứ tròn nết quê

Ríu ran chùm nắng sang hè

Tiếng ai như gọi ta về gốc đa…

(Bình Nguyên, Trăng hẹn một lần thu, Nxb Văn học, 2018, tr.62-63)

Câu 1

Nêu hiệu quả của việc sử dụng thể thơ lục bát trong văn bản.

Phương pháp giải

Xác định đặc điểm hình thức của thể thơ lục bát, sau đó nêu hiệu quả về nhịp điệu, âm hưởng và việc thể hiện nội dung, cảm xúc của bài thơ.

Lời giải chi tiết

- Thể thơ được sử dụng trong văn bản là thể thơ lục bát.

- Việc sử dụng thể thơ lục bát đem lại hiệu quả nghệ thuật đặc sắc cho văn bản.

- Về nội dung:

+ Góp phần khắc họa rõ về chủ đề quê hương yên bình của nhà thơ.

+ Bộc lộ rõ nét tâm trạng nhớ về một vùng quê yên bình, thư giãn cùng với tình cảm da diết, nhẹ nhàng của nhân vật trữ tình.

- Về hình thức nghệ thuật:

+ Tạo nhịp điệu thơ nhẹ nhàng giọng thơ êm ái đem đến sự yên bình và tính nhạc cho văn bản.

Giải thích:

Cách gieo vần li tạo âm hưởng êm ái, gần với lời ru và lời ca dân gian. Đây là âm hưởng phù hợp với những hình ảnh thân thuộc như gốc đa, hoa gạo, nón mê, vườn nhà, xóm làng, qua đó làm nổi bật vẻ đẹp bình dị của quê hương và nỗi nhớ nhẹ nhàng, sâu lắng của nhân vật trữ tình.

Mở rộng

Thơ lục bát (6 – 8) là thể thơ có từ lâu đời của dân tộc Việt Nam. Một cặp câu lục bát gồm một dòng 6 tiếng (dòng lục) và một dòng 8 tiếng (dòng bát)

Link tham khảo: Thơ lục bát và đặc điểm của thơ lục bát

Câu 2

Chỉ ra mạch cảm xúc của nhân vật trữ tình trong bài thơ.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Theo dõi sự vận động của cảm xúc qua từng khổ thơ.

Lời giải chi tiết

- Mạch cảm xúc của nhân vật trữ tình là nỗi nhớ về quê hương với biết bao kỉ niệm quý giá.

- Theo dọc hành trình tìm về tuổi thơ, từ những hoài niệm xa xưa đến khát khao được trở về với kí ức vẹn nguyên, tác giả khao khát được trở về quê hương.

Giải thích:

Ngay từ đầu, hình ảnh “con sông cái”, “con đường đất”, “gốc cây đa” đã mở ra hành trình trở về trong kí ức. Càng nhớ, nhân vật trữ tình càng gặp lại những hình ảnh thân thương của người bà, người mẹ, người chị và cảnh vật quê nhà. Đến cuối bài, “tiếng ai như gọi ta về gốc đa” khiến nỗi nhớ chuyển thành sự thôi thúc trở về với quê hương.

Mở rộng

- Thơ trữ tình thể hiện cảm xúc của nhà thơ trước một đối tượng nào đó.

=> Cảm xúc là yếu tố đầu tiên, quan trọng nhất của thơ trữ tình.

- Cảm xúc vận động theo một trình tự và phát triển thành mạch. Mạch cảm xúc có nhiều cung bậc và sắc thái, chi phối các yếu tố nội dung và hình thức của một bài thơ trữ tình.

Link tham khảo: Mạch cảm xúc trong thơ

Câu 3

Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong những câu thơ:

"Mặt trời hoa gạo tháng ba

Đỏ như mắt nhớ người xa chưa về"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định đối tượng được so sánh và hình ảnh dùng để so sánh, sau đó phân tích đặc điểm được làm nổi bật, cảm xúc được biểu đạt và hiệu quả nghệ thuật của phép so sánh.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ so sánh “hoa gạo đỏ như mắt nhớ người xưa”

- Tác dụng:

+ Nhằm làm nổi bật màu đỏ gây thương nhớ của hoa gạo tháng ba, màu đỏ của đôi mắt nhớ nhung, mòn mỏi của người xa quê.

+ Qua đó, ta thấy được tình cảm của tác giả luôn nhớ về những kỉ niệm, những điều đã qua, nhớ về con người nơi quê hương mình, gợi nhắc cho mỗi chúng ta về tình yêu quê hương đất nước mình.

+ Câu thơ trở nên giàu hình ảnh, sinh động, hấp dẫn.

Giải thích:

Hoa gạo vốn có màu đỏ nổi bật, nhưng khi được đặt bên hình ảnh “mắt nhớ người xa chưa về”, sắc đỏ ấy nhuốm màu tâm trạng. Hình ảnh đôi mắt chờ mong khiến hoa gạo trở thành biểu tượng của nỗi nhớ, sự chờ đợi và tình cảm sâu nặng đối với người thân, quê hương. Vì thế, cảnh vật và tâm trạng hòa quyện vào nhau, làm câu thơ thêm ám ảnh, giàu sức gợi.

Mở rộng

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 4

Những câu thơ sau gợi cho anh/chị suy nghĩ gì?

"Xóm làng bên núi bên non

Lời thưa tiếng gọi cứ tròn nết quê"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Giải thích những hình ảnh, từ ngữ nổi bật trong câu thơ, từ đó nêu vẻ đẹp của quê hương và suy nghĩ, tình cảm mà hình ảnh ấy gợi ra.

Lời giải chi tiết

- Những câu thơ đã liên tưởng đến một vùng quê yên bình, nằm giữa những ngọn núi và sự giản dị, tình làng nghĩa xóm thắm thiết, nồng hậu, gần gũi, không gian đậm chất dân quê với âm thanh là lời thưa tiếng gọi quen thuộc, thứ tiếng nói đặc trưng“vẫn tròn nết quê”

- Từ đó, giúp bản thân mỗi chúng ta ý thức được cần phải giữ gìn những giá trị văn hoá đậm chất quê hương rất đỗi giản dị mà thân thương, tình lãng nghĩa xóm, ngôn ngữ thôn quê , một tình yêu sâu sắc với quê hương luôn tự hào về cội nguồn của mình.

Giải thích:

Hình ảnh “xóm làng bên núi bên non” gợi không gian làng quê gần gũi với thiên nhiên. “Lời thưa tiếng gọi” lại gợi cách giao tiếp lễ phép, thân tình của người dân quê; còn “tròn nết quê” nhấn mạnh vẻ đẹp chân chất, mộc mạc đã trở thành nét văn hóa. Những điều tưởng nhỏ bé ấy tạo nên bản sắc riêng của quê hương nên cần được trân trọng và gìn giữ.

Câu 5

Từ tâm trạng của nhân vật trữ tình ta bộc lộ trong bài thơ, anh/chị hãy bày tỏ suy nghĩ về nơi tìm về của con người (trình bày khoảng 5-7 dòng).

Xem lời giải

Phương pháp giải

Từ nỗi nhớ và khát vọng trở về của nhân vật trữ tình, xác định ý nghĩa của “nơi tìm về”, sau đó trình bày suy nghĩ về vai trò của quê hương, gia đình và cội nguồn đối với mỗi người.

Lời giải chi tiết

- Mang đến một cảm xúc bồi hồi khi nhắc về quê hương và những kỷ niệm đã trải qua, nơi mà chúng ta đã lớn lên là nơi mà chúng ta muốn trở về khi mệt mỏi buồn phiền. Tìm về chốn xưa cũ nơi chứa những ký ức bình yên và ấm áp hơn bao giờ hết.

- Đem đến một tâm hồn nhớ nhung cùng với những mảnh ký ức hạnh phúc bên cạnh những người mà chúng ta yêu thương, hạnh phúc khi ở bên cảm thấy gần gũi ấm áp.

Đoạn văn tham khảo:

Qua bài thơ trên, ta thấy nơi tìm về của con người là quê hương, chốn có những kỷ niệm đầu đời, tiếng cười và cả những nỗi buồn đã dìu dặt qua năm tháng. Khi mệt mỏi hay lạc lõng, ta khao khát trở lại những con đường cũ, góc nhà xưa để được ôm lấy sự yên bình và sự bao dung vô điều kiện của người thân. Quê hương nuôi lớn tâm hồn, níu giữ những ký ức ấm áp khiến lòng ta an ổn hơn giữa bão tố cuộc đời. Ở đó có những gương mặt thân quen, mùi cơm mẹ nấu và những buổi chiều ngược nắng, tất cả làm vơi đi nỗi cô đơn và cho ta sức mạnh để bước tiếp. Vì thế, tìm về không chỉ là về nơi chốn mà còn là về với chính mình, với nguồn cội và những giá trị thiêng liêng không thể phai.

Giải thích:

Trong bài thơ, nhân vật trữ tình trở về qua những hình ảnh dòng sông, con đường, gốc đa, người bà, người mẹ, xóm làng. Những hình ảnh ấy cho thấy quê hương là nơi lưu giữ kí ức, tình thân và cảm giác bình yên. Bởi vậy, “tìm về” cũng là tìm về với cội nguồn và những giá trị làm nên bản thân mỗi người.