Bài 7: Đoàn thuyền đánh cá trang 34 SGK Tiếng Việt lớp 5 tập 2 Kết nối tri thức

Khởi động

Trả lời câu hỏi khởi động trang 34 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức

Trao đổi với bạn những điều em biết về cuộc sống, công việc của người dân miền biển.

Phương pháp giải:

Em dựa vào hiểu biết của bản thân để trả lời câu hỏi.

Lời giải chi tiết:

Ngư dân hay người dân miền biển là người dùng lưới, cần câu cá, bẫy hoặc các dụng cụ khác để bắt và thu gom cá hoặc các loại sinh vật thủy sinh từ sông, hồ hoặc đại dương để làm thức ăn cho con người hoặc cho những mục đích khác.

Nội dung bài đọc

Bài đọc

ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ

(Trích)

Mặt trời xuống biển như hòn lửa

Sóng đã cài then, đêm sập cửa

Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi

Câu hát căng buồm cùng gió khơi.

Hát rằng: cá bạc Biển Đông lặng,

Cá thu Biển Đông như đoàn thoi

Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng

Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!

Ta hát bài ca gọi cá vào

Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao

Biển cho ta cá như lòng mẹ

Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.

Sao mờ, kéo lưới kịp trời sáng

Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng

Vảy bạc đuôi vàng loé rạng đông,

Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng.

Câu hát căng buồm với gió khơi

Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời

Mặt trời đội biển nhô màu mới,

Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.

                                                              (Huy Cận)

Từ ngữ

- Thoi: bộ phận của khung cửi hoặc máy dệt để luồn sợi khi dệt vải.

- Gõ thuyền (động tác của người đánh cá): gõ mạnh vào mạn thuyền, tạo nên tiếng động để lùa cá bơi về một hướng.

Câu 1

Trả lời câu hỏi 1 bài đọc trang 35 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức

Ở khổ thơ thứ nhất, đoàn thuyền đánh cá ra khơi trong khung cảnh thiên nhiên như thế nào? Cách miêu tả của nhà thơ có gì đặc biệt?

- Mặt trời

- Sóng

- *

Phương pháp giải:

Em đọc khổ thơ thứ nhất của bài thơ để tìm câu trả lời.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Đoàn thuyền đánh cá ra khơi vào lúc mặt trời đang khuất dần. Vào thời điểm ấy, khung cảnh thiên nhiên hiện ra đẹp như một bức tranh qua những câu thơ: “Mặt trời xuống biển như hòn lửa/ Sóng đã cài then, đêm sập cửa/ Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi”. Hình ảnh mặt trời lặn xuống biển là hình ảnh gợi liên tưởng thú vị, hình ảnh sóng – cài then, đêm – sập cửa cũng khiến người đọc hình dung ra “ngôi nhà thiên nhiên” – “ngôi nhà biển cả” đã đóng cửa then cài. Người ra khơi đánh cá vào thời điểm đó như đi trong ngôi nhà của mình, bởi biển cả đã vô cùng thân quen với họ.

Câu 2

Trả lời câu hỏi 2 bài đọc trang 35 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức

Tìm trong bài thơ những chi tiết thể hiện tình cảm, cảm xúc của những người đánh cá trên biển:

- Niềm vui trong lao động

- Tình yêu và lòng biết ơn đối với biển cả

Phương pháp giải:

Em đọc kĩ bài thơ để tìm câu trả lời.

Lời giải chi tiết:

- Niềm vui trong lao động:

+ Lúc lên đường ra khơi: Câu thơ “Câu hát căng buồm cùng gió khơi" gợi cảm giác như thể cánh buồm căng phồng lướt sóng là nhờ tiếng hát rộn vang của người đi biển.

+ Lúc buông lưới bắt cá: Tiếng hát của của người lao động vang lên như tiêu tan hết những nhọc nhằn: “Hát rằng: cá bạc Biển Đông lặng,/ Cá thu Biển Đông như đoàn thoi...”, “Ta hát bài ca gọi cá vào/ Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao...". 

+ Lúc trở về: Tiếng hát hào hứng vang lên lúc đoàn thuyền ra khơi nay lại vang lên náo nức khi trở về với thành quả bội thu: Câu hát căng buồm với gió khơi/ Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời/ Mặt trời đội biên nhô màu mới,/ Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.

- Tình yêu và lòng biết ơn đối với biển cả:

+ Câu thơ tả cảnh biển đẹp lúc chiều xuống và lúc bình minh: Mặt trời xuống biển như hòn lửa.

+ Lòng biết ơn đối với biển cả được thể hiện qua những câu thơ: Biển cho ta cá như lòng mẹ/ Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.

Câu 3

Trả lời câu hỏi 3 bài đọc trang 35 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức

Những hình ảnh ở khổ thơ cuối có ý nghĩa gì?

Phương pháp giải:

Em đọc kĩ khổ thơ cuối, suy nghĩ và trả lời câu hỏi.

Lời giải chi tiết:

Khổ thơ cuối kết lại bài thơ nhưng mở ra trong tâm trí người đọc hình ảnh rực rỡ, huy hoàng của triệu triệu mắt cá lấp lánh giữa muôn dặm biển khơi. Khổ thơ cuối là sự hoà quyện giữa vẻ đẹp của thiên nhiên và vẻ đẹp khoẻ khoắn, lạc quan, yêu đời của người lao động.

Câu 4

Trả lời câu hỏi 4 bài đọc trang 35 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức

Bài thơ giúp em cảm nhận được những vẻ đẹp nào của cuộc sống?

* Học thuộc lòng bài thơ.

Phương pháp giải:

Em suy nghĩ và trả lời câu hỏi.

Lời giải chi tiết:

- Bài thơ giúp em cảm nhận được vẻ đẹp của người lao động. Đó là tình yêu lao động, hăng say lao động và luôn lạc quan trong cuộc sống của những người dân miền biển. Bài thơ mở đầu bằng “Câu hát căng buồm cùng gió khơi” và kết lại cũng với khúc hát ấy. Bài thơ là một khúc ca về lao động với niềm vui phơi phới của con người giữa biển cả bao la.

- Bài thơ gợi lên vẻ đẹp hùng vĩ, huy hoàng, tráng lệ của biển cả nói riêng và của thiên nhiên đất nước nói chung. Bài thơ có nhiều hình ảnh đẹp của biển cả, thiên nhiên: “Mặt trời xuống biển như hòn lửa”; “Mặt trời đội biển nhô màu mới,/ Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.";...