Đọc hiểu Trông ra bờ ruộng (Hữu Thỉnh) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Hình ảnh, kí ức của chủ thể trữ tình được khơi nguồn từ hành động “trông ra bờ ruộng”

Giải thích: Ngay từ nhan đề và câu thơ đầu tiên, hành động nhìn ngắm khoảng không gian “bờ ruộng năm nào” đã mở ra cánh cửa của ký ức. Cảnh sắc thiên nhiên và không gian xưa cũ ấy là tác nhân đánh thức những hình ảnh thân thương về người mẹ tảo tần trong tâm trí nhà thơ.

- Biện pháp tu từ: Đối lập (đối ngữ): “đầu hạ” >< “cuối thu”.

- Tác dụng:

+ Diễn tả hành trình lao động đầy nhọc nhằn, bền bỉ của người nông dân nói chung và của người mẹ nói riêng.

+ Tạo ra kết cấu cân xứng, hài hòa cho câu thơ, làm nổi bật sự vận động của thời gian vừa cụ thể vừa mang tính chu kỳ.

+ Thể hiện tình cảm trân trọng, nâng niu của nhà thơ trước sự nhọc nhằn và cả vẻ đẹp của lao động.

Câu thơ cuối “Đồng quang bóng mẹ nắng nôi một mình” khép lại bài thơ bằng một hình ảnh vừa thực vừa ảo, thấm đẫm nỗi niềm xót xa và yêu thương. “Đồng quang” là cánh đồng sau mùa gặt, trơ trọi, rộng lớn, chỉ còn lại rơm rạ; “nắng nôi” gợi cái nóng bao trùm, không gian như chiếc nôi khổng lồ ôm trọn bóng mẹ nhỏ bé, đơn độc. Giữa khoảng không gian mênh mông ấy, hình ảnh người mẹ hiện lên cô đơn, lam lũ, gợi lẽ sống âm thầm, bền bỉ suốt một đời tần tảo nơi đồng ruộng. Câu thơ không chỉ là nỗi thương mẹ của người con mà còn là sự chiêm nghiệm sâu sắc về thân phận con người trước thiên nhiên, thời gian. Bằng bút pháp tả thực kết hợp với cảm xúc lắng sâu, Hữu Thỉnh đã chạm đến trái tim người đọc bằng tình mẫu tử thiêng liêng, giản dị mà da diết.

Đoạn văn tham khảo:

Hình ảnh để lại ấn tượng sâu sắc nhất trong tôi là khổ thơ: “Mẹ tôi gạt cỏ bước lên / Cỏ dày, cây lúa phải chen nhọc nhằn”. Chi tiết “gạt cỏ bước lên” vừa gợi tả một động tác lao động cụ thể, vừa mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Đó là hành động của người nông dân trên cánh đồng, nhưng đồng thời cũng là hình ảnh ẩn dụ về sự “bước lên” đầy gian truân, vượt qua những những khó khăn, vất vả của cuộc sống. Câu thơ “Cỏ dày, cây lúa phải chen nhọc nhằn” khiến người đọc liên tưởng đến thân phận của người nông dân nghèo, phải “chen” chúc, vật lộn để tồn tại. Không chỉ dừng lại ở đó, hình ảnh này còn khắc họa đức tính cần cù, chịu thương chịu khó và tình yêu thương vô bờ của mẹ dành cho những cây lúa, cho đồng ruộng. Bằng ngôn từ giản dị, Hữu Thỉnh đã chạm đến tận cùng nỗi nhọc nhằn và vẻ đẹp lam lũ của người mẹ, khiến tôi vô cùng trân trọng và xúc động.