Soạn bài Nhân vật lí tưởng trong kết thúc của tuyện cổ tích thần kì SGK Ngữ văn 9 tập 1 Chân trời sáng tạo

Kết thúc của truyện cổ tích thần kì phản ánh ước mơ của quần chúng nhân dân, những thứ mà họ không bao giờ có được. Ước mơ ấy thường được thể hiện: nhân vật kết hôn, lên ngôi, sống hạnh phúc, cảnh vật và cảnh vật, cuộc sống xung quanh cũng thay đổi, tươi sáng.

- Theo tác giả bài viết, kết thúc của truyện cổ tích thần kì phản ánh ước mơ của quần chúng nhân dân về một xã hội công bằng, những nhân vật lí tưởng sẽ được đổi đời, có cuộc sống hạnh phúc, nhận được sự đền đáp đúng đắn cho nỗ lực của họ.

- (Những) ước mơ ấy thường được thể hiện qua cách kết thúc của truyện cổ tích thần kì: nhân vật lí tưởng kết hôn, lên ngôi, sống hạnh phúc, từ xấu xí trở nên xinh đẹp,...

- Theo tác giả, cái kết của các truyện cổ tích thần kì phản ánh ước mơ, khát vọng của quần chúng nhân dân về cuộc sống cả ở khía cạnh vật chất và tinh thần: thoát khỏi đói nghèo; mong muốn một xã hội công bằng hơn; niềm tin vào lẽ phải và luật nhân – quả;...

- Những ước mơ ấy được thể hiện qua hình mẫu nhân vật lí tưởng theo nhiều cách khác nhau phản ánh trong phần kết thúc truyện:

+ Nhân vật có kết thúc hạnh phúc, kết hôn, sống cuộc đời viên mãn, cuộc sống xung quanh cũng tươi sáng, tốt đẹp hơn; những nhân vật anh hùng sẽ lên ngôi vua, hoàng hậu

+ Nhân vật có ngoại hình xấu xí, dị dạng sẽ được thay đổi, trở thành những cô gái đẹp tuyệt vời, chàng trai khôi ngô tuấn tú, khôi phục sự tương ứng hài hòa giữa tâm hồn trong sáng và vẻ bề ngoài xinh đẹp.

- Em đồng ý với ý kiến trên.

- Ví dụ như truyện cổ tích Sọ Dừa:

+ Đây là một bé trai không chân và không tay, duy nhất chỉ có mỗi một cái đầu nhìn như sọ dừa, nên cậu bé được đặt là Sọ Dừa. Khi Sọ Dừa lên 7-8 tuổi thì cuộc sống ngày càng khó khăn hơn.

+ Nhưng cậu lại là đứa con ngoan biết giúp đỡ gia đình. Khi mẹ nói Sọ Dừa rằng nhà càng lúc càng nghèo và không biết lấy gì để nuôi Sọ Dừa nữa, không biết rồi cuộc sống của hai mẹ con ta sẽ ra sao. Sọ Dừa liền nói với mẹ: “mẹ yên tâm con lớn rồi con sẽ đi ở đợ cho nhà phú hộ kiếm tiền nuôi mẹ”.

+ Hành trình làm cho nhà phú ông và lấy được vợ:Tuy Sọ Dừa mang hình hài xấu xí nhưng lại vô cùng nhanh nhẹn và hoạt bát, nên khi xin đi ở đợ cho nhà phú ông, ban đầu phú ông không nhận nhưng sau một hồi tính toán thiệt hơn, thấy Sọ Dừa nuôi cơm đỡ tốn nên nhận Sọ Dừa. Sọ Dừa hàng ngày đều đưa trâu đi ăn đồng xa, nhìn con nào con nấy đều béo tốt và khỏe mạnh, phú ông lấy làm mừng lắm, càng tin tưởng Sọ Dừa hơn. Nhà phú ông có ba cô con gái nhưng chỉ có cô út là dịu dàng, nết na, hay nhận việc mang cơm cho Sọ Dừa. Sọ Dừa nói với mẹ mình muốn lấy con gái phú ông, vì thương con mẹ Sọ Dừa cũng qua thưa chuyện. Phú ông lấy làm điều nực cười lắm nhưng không từ chối thẳng thừng mà thách Sọ Dừa mang thật nhiều sính lễ là vàng bạc châu báu thì phú ông mới gả con gái cho. Sọ Dừa vốn dĩ là tiên xuống trần gian để thử lòng con người, vì vậy Sọ Dừa biến được nhiều vàng bạc để làm sính lễ.Hai cô chị nhà phú ông thấy Sọ Dừa xấu xí, khác người thì đã lắc đầu bĩu môi không thèm nhìn, chỉ có mỗi cô út là gật đầu đồng ý. Sau khi lấy được vợ Sọ Dừa trở về hình hài là một chàng trai tuấn tú, thông minh.

=> Qua đây ta thấy được đạo đức, tài năng của kiểu nhân vật đội lốt người xấu xí là động lực giúp họ khôi phục sự tương ứng hài hòa giữa cái bên trong tốt đẹp với cái bên ngoài.

Ví dụ như truyện cổ tích Sọ Dừa, chàng Sọ Dừa từ hình dáng kì dị, xấu xí sau này với tấm lòng tốt bụng của cô Út, Sọ Dừa biến lại thành người, trở thành chàng trai tuấn tú, sống hạnh phúc cùng vợ và thi đỗ trạng nguyên,...

- Em hoàn toàn đồng ý với ý kiến trên.

- Một câu chuyện cổ tích thể hiện rõ quan điểm trên là “Hai cô gái và cục bướu”.

+ Xưa có một cô gái nghèo khó không may sinh ra có một cục bướu vô cùng xấu xí, càng ngày càng to dần trên mặt, tuy vậy cô không lấy thế làm buồn mà vẫn sống vui tươi, chan hòa với mọi người. Một hôm vì mải lấy nấm trong rừng, đường rừng tối mù mịt nên cô quyết định tạm nghỉ trong hốc cây sáng mai sẽ trở về. Nhưng đêm đó lũ yêu tinh trong rừng lại nhảy múa ca hát dưới ánh trăng và chúng rủ cô cùng tham gia. Với bản tính thân thiện, hòa đồng, cô không hề ghét bỏ ngoại hình lông lá dị hợm của chúng, vui vẻ đàn hát ăn tiệc cùng. Trời sáng dần, chúng mong cô sẽ quay lại, và làm phép giúp cục bướu trên mặt cô biến mất. Tiếng lành đồn xa, làng bên có tiểu thư phú hộ cũng có một cái bướu to trên mặt đã tìm đến hỏi xin cách chữa. Cô gái vui vẻ kể lại câu chuyện. Tối hôm đó cô tiểu thư làm theo lời dặn, nhưng khi nhìn thấy đám yêu tinh cô tỏ ra chán ghét, chê bai bọn chúng xấu xí, không muốn nhảy múa cùng chúng, tiếng hát lại the thé chói tai. Chúng đuổi cô ta, cô giận dữ bỏ đi, lũ quỷ trả lại cục bướu hôm qua chúng đã lấy, khiến khuôn mặt cô tiểu thư nay có hai cục bướu trên má.

+ Có thể thấy, chính nhờ tâm hồn trong sáng, thân thiện, đối xử tốt với bất kì ai kể cả những sinh vật xấu xí nhất, cô gái nghèo đã được chữa khỏi cục bướu trên mặt. Phẩm chất đáng quý của cô nay đã dung hòa, tương xứng với nhân dạng xinh đẹp. Cô chính là kiểu nhân vật điển hình cho nhận xét trên của nhóm tác giả.

- Tương đồng: tư tưởng ân đền, oán trả; ác giả ác báo, ở hiền gặp lành

- Khác biệt: Thúy Kiều nhận thức rõ được đau khổ, bất hạnh của bản thân, nàng còn tự mình báo ân báo oán,...