Top 45 Bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích một tác phẩm thơ thất ngôn tứ tuyệt hay nhất

Dàn ý

I. Mở bài

- Giới thiệu sơ lược về tác giả, tác phẩm hoàn cảnh sáng tác (nếu có).

- Cảm nhận chung: Đánh giá khái quát về nội dung và vẻ đẹp của thể thơ cổ điển trong bài thơ.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa:

- Câu Khai (Mở đầu): Giới thiệu không gian, thời gian hoặc sự việc khơi nguồn cảm hứng.

- Câu Thừa (Nâng cao): Triển khai, làm rõ hơn ý đã mở ra ở câu đầu, tạo sự kết nối chặt chẽ.

- Câu Chuyển (Bước ngoặt): Đây là câu quan trọng nhất, tạo ra sự thay đổi về cảm xúc, hình ảnh hoặc hướng nhìn, gây bất ngờ cho người đọc.

- Câu Hợp (Kết thúc): Thu lại toàn bộ ý nghĩa, đọng lại cảm xúc chủ đạo hoặc một triết lý sâu xa.

2. Đánh giá về nghệ thuật:

- Cách gieo vần (thường là vần bằng ở cuối câu 1, 2, 4).

- Ngôn ngữ hàm súc (tổng cộng chỉ 28 chữ nhưng sức gợi lớn).

- Sử dụng các thi liệu ước lệ, tượng trưng hoặc bút pháp tả cảnh ngụ tình.

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị: Sức sống của bài thơ và tài năng của tác giả trong việc gói gọn cảm xúc lớn trong hình thức nhỏ.

- Tác động đối với người đọc: Suy nghĩ hoặc bài học tâm hồn rút ra từ tác phẩm.

Bài siêu ngắn Mẫu 1

Lý Bạch là một trong những nhà thơ nổi tiếng của Trung Quốc. Thơ ông thể hiện một tâm hồn tự do, hào phóng. Một trong những bài thơ nổi bật của ông là “Xa ngắm thác núi Lư” (Vọng Lư sơn bộc bố):

“Nhật chiếu Hương Lô sinh tử yên,
Dao khan bộc bố quải tiền xuyên.
Phi lưu trực há tam thiên xích,
Nghi thị Ngân Hà lạc cửu thiên”

Mở đầu bài thơ, Lý Bạch đã khắc họa một thế giới tuyệt đẹp vời của khung cảnh thiên nhiên núi Lư. Ánh mặt trời tươi sáng rọi chiếu xuống núi Hương Lô, tỏa sáng trên khung cảnh núi non kỳ vĩ. Không chỉ vậy, nhà thơ còn điểm xuyết màu sắc vô cùng rực rỡ, lộng lẫy với làn khói tía bốc lên từ ngọn thác. Từ “sinh” được sử dụng gợi ra thiên nhiên tràn đầy sức sống. Dòng thác hiện lên với những chuyển động đầy tinh tế. Dòng thác lớn từ trên đỉnh núi cao đổ xuống được nhà thơ hình dung như là nó được treo lơ lửng giữa không trung, dựa vào vách núi Hương Lô kỳ vĩ. Ở đây, “tam thiên xích”là con số mang tính ước lệ gợi một khoảng cách rất cao và xa. Câu thơ cuối gợi liên tưởng về hình ảnh thác nước tựa như một dải ngân hà rộng lớn giữa bầu trời, đầy màu sắc.

Bài thơ được viết theo thể thất ngôn tứ tuyệt, ngắn gọn nhưng hàm súc. Hình ảnh mang tính tượng trưng, ước lệ. Bài thơ “Xa ngắm thác núi Lư” đã gợi ra vẻ đẹp độc đáo của thác nước chảy từ đỉnh Hương Lô thuộc dãy núi Lư, đồng thời gửi gắm tình yêu thiên nhiên, quê hương của tác giả. 

Bài siêu ngắn Mẫu 2

Bài thơ Nam quốc sơn Hà là lời khẳng định đanh thép chủ quyền lãnh thổ của quốc gia dân tộc cũng như nêu cao ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền đó trước mọi kẻ thù.

Trong quan niệm của xã hội xưa thì toàn bộ diện tích lãnh thổ, của cải vật chất, con người của một đất nước đều thuộc về nhà vua. Người có quyền quyết định tất cả mọi thứ, thậm chí cả quyền sinh sát. Cách dùng từ “hoàng đế nước Nam” muốn chỉ người đứng đầu của một quốc gia - thể hiện sự ngang hàng với phương Bắc. Câu thơ thứ hai tiếp tục là một lời khẳng định. Hình ảnh “thiên thư” có nghĩa là sách trời. Lãnh thổ, địa phận của đất nước đã được ghi tại sách trời. Điều này khẳng định chủ quyền lãnh thổ của dân tộc ta là một chân lý không thể chối cãi và thay đổi được. Với lời khẳng định đó, hai câu thơ sau tiếp tục khẳng định quyết tâm bảo vệ chủ quyền lãnh thổ dân tộc. Câu hỏi tu từ “Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm?” giống như một lời răn đe, cảnh cáo cho những kẻ xâm lược đi xâm lược lãnh thổ là đang làm trái ý trời. Và từ đó, câu thơ cuối cùng vang lên đầy đanh thép. Những kẻ đi xâm lược, cướp nước của dân tộc khác sẽ không có được kết thúc tốt đẹp. Giọng thơ dõng dạc, hùng hồn, đanh thép nhằm thể hiện quyết tâm bảo vệ nền độc lập dân tộc.

Có thể khẳng định, “Nam quốc sơn hà” được coi là bản Tuyên ngôn Độc lập đầu tiên của dân tộc Việt Nam. Bài thơ đã thể hiện được tinh thần yêu nước, cũng như ý chí quyết tâm bảo vệ của nhân dân ta trước mọi kẻ thù xâm lược.

Bài siêu ngắn Mẫu 3

Lai Tân là một trong những bài thơ thuộc tập thơ Nhật kí trong tù - tập thơ vô cùng nổi tiếng của Hồ Chí Minh.

Lai Tân là nơi mà Bác đã trải qua trên con đường từ Thiên Giang đến Liễu Châu thuộc Quảng Tây (Trung Quốc). Trong hoàn cảnh tù đày, Hồ Chí Minh đã chứng kiến biết bao sự thật về xã hội Trung Quốc dưới thời Tưởng Giới Thạch. Bác không nêu tên gọi cụ thể mà chỉ điểm danh từng chức vụ gắn với trọng trách xã hội trong bộ máy công quyền, họ phải làm gương cho dân chúng trong việc thực thi pháp luật. Cách điểm danh và kể việc rành mạch tưởng như ai lo phận nấy, theo đuổi một cách mẫn cán. Ba nhân vật xuất hiện trong bài thơ là ban trưởng, cảnh trưởng và huyện trưởng. Những tưởng những bậc quan phụ mẫu của dân phải chăm lo công việc quốc gia. Nhưng không, ban trưởng nhà giam thì ngày ngày đánh bạc, cảnh trường thì tìm cách bóc lột các tù nhân, còn huyện trưởng thì chìm đắm trong thuốc phiện. Đó là những hành vi sai trái, cho thấy một bộ mặt xã hội vô cùng thối nát, xấu xa. Ở đây, Bác đã sử dụng phép liệt kê tăng tiến, từ chức quan nhỏ cho đến lớn, để khẳng định rằng bộ máy chính quyền thối nát từ trên xuống dưới, chức càng cao càng hủ bại. Cái thối nát đến cực đại trở thành sự thường, thành nề nếp quy củ hẳn hoi, họ rất khéo léo che đậy nên cuộc sống vẫn yên ổn. Tiếng cười phê phán châm biếm có chiều sâu trí tuệ là ở đó.

Bài thơ Lai Tân mang một tiếng cười trào phúng độc đáo, thú vị. Hồ Chí Minh đã khắc họa vô cùng chân thực, sinh động hiện thực bộ máy chính quyền của Trung Quốc lúc bấy giờ.

Bài tham khảo Mẫu 1

Thượng tướng Trần Quang Khải là một vị tướng văn võ song toàn, từng có công rất lớn trong hai cuộc chiến chống quân Mông- Nguyên. Sau chiến thắng vang dội ở Chương Dương, Hàm Tử, chiến thắng giải phóng kinh đô năm 1285, ông được cử đi đón Thái thượng hoàng Trần Thánh Tông và vua Trần Nhân Tông về kinh. Trên đường đi, ông đã sáng tác bài thơ “Tụng giá hoàn kinh sư”. Đây là khúc khải hoàn đầu tiên của dân tộc ta trong công cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm.

Hai câu đầu của bài thơ thể hiện chiến thắng hào hùng vang dội của dân tộc ta trong cuộc kháng chiến chống giặc Nguyên – Mông xâm lược.

“Đoạt sáo Chương Dương độ
Cầm Hồ Hàm Tử quan”

(Chương Dương cướp giáo giặc,
Hàm Tử bắt quân thù)

Như chúng ta đã biết, trong cuộc kháng chiến chống Nguyên – Mông thời vua Trần, nhân dân ta đã giành nhiều chiến thắng trong nhiều chiến dịch, nổi tiếng nhất là chiến thắng trên sông Bạch Đằng. Nhưng tại sao Trần Quang Khải chỉ nói đến chiến thắng ở Chương Dương và Hàm Tử mà không hề nhắc đến trận Bạch Đằng? Phải chăng đây là hai chiến thắng tiêu biểu, có tính quyết định dứt khoát để giành thắng lợi cuối cùng? Phải chăng nhờ hai chiến thắng này, nhà vua và cả triều đình sau thời gian sơ tán, được trở về kinh đô, trở về nhà trong niềm vui sướng? Trong thực tế lịch sử, chiến thắng Hàm Tử diễn ra trước, chiến thắng Chương Dương sau. Tại sao tác giả lại nói ngược lại, nêu Chương dương trước, sau đó là Hàm Tử? Tìm hiểu lịch sử, ta thấy rằng, người chỉ huy trận Hàm Tử là tướng Trần Nhật Duật, Trần Quang Khải chỉ tham gia hỗ trợ. Còn ở trận Chương Dương, Trần Quang Khải thống lĩnh ba quân, trực tiếp chỉ huy và giành thắng lợi giòn giã, để rồi ngay sau đó được cử hộ giá nhà vua về kinh. Niềm vui chiến thắng, đi liền với niềm vui được “phò giá” dồn dập nối tiếp cộng hưởng cho nhau. Có lẽ vì thế mà trong phút ngẫu hứng, vị tướng đã nhắc ngay đến chiến thắng Chương Dương, rồi mới hồi tưởng Hàm Tử. Trong cả hai chiến dịch, quân ta đã chiến đấu rất dũng cảm, khí thế, quyết đoán. Song, tác giả chỉ đúc lại trong hai câu thơ ngắn gọn với hai động từ mạnh đó là “đoạt” và “cầm”. “Đoạt” nghĩa là “lấy hẳn được về cho mình qua đấu tranh với người khác”. Như vậy, dùng từ “đoạt sáo”, nhà thơ vừa ghi nhận chiến công vừa ngợi ca hành động chính nghĩa, dũng cảm của quân ta. Ở Chương Dương, ta giành được gươm giáo, vũ khí của giặc thì ở Hàm Tử, ta bắt sống được tướng giặc ngay tại trận. Trong chiến trận chắc chắn có thương vong, tổn hại lực lượng của cả bên ta lẫn bên địch. Nhưng lời thơ không đề cập đến, vì mục đích chiến đấu của dân tộc ta không phải là giết kẻ thù mà là giành lại nền độc lập, bắt kẻ thù phải trả lại đất nước cho ta. Giọng thơ khỏe khoắn, hùng tráng, âm điệu tươi vui, rộn ràng làm ta có cảm giác vị tướng ấy đang ngẩng cao đầu, vừa đi vừa cất tiếng ngâm thơ. Có thể nói, hai câu thơ trên đã tái hiện không khí chiến thắng oanh liệt, tình cảm phấn chấn, tự hào của nhà thơ trên đường hộ tống nhà vua về kinh.

Dời xuống hai câu sau, âm điệu thơ như lắng lại. Nhà thơ dường như đang suy nghĩ về tương lai đất nước:

“Thái bình tu trí lực,
Vạn cổ thử giang san.”

(Thái bình nên gắng sức,
Non nước ấy ngàn thu.)

Đây là lời tự nhủ của vị thượng tướng về tương lai của đất nước, cũng là lời nhắn nhủ toàn thể quân dân ta bấy giờ. Tiếng nói, khát vọng của một người đã trở thành động lực, quyết tâm của toàn dân tộc. Trần Quang Khải tự nhắc mình nêu cao tinh thần trách nhiệm, cố gắng “tu trí lực”, bởi tu dưỡng trí tuệ, rèn luyện sức lực là hai yếu tố tiên quyết của một con người và một dân tộc nếu muốn làm nên chiến thắng, muốn xây dựng hòa bình. Đồng thời, ông động viên quân dân gắng sức, đồng lòng phát huy thành quả chiến thắng để xây dựng đất nước thanh bình, bền vững dài lâu chứ không được ngủ quên trên chiến thắng. Câu thơ cuối vừa chỉ ra cái chặng đường đi tiếp của đất nước vừa bày tỏ lòng mong muốn, niềm khát khao mãnh liệt về một tương lai tươi sáng muôn đời của dân tộc. Nghĩa của thơ biểu ý, nhưng nhạc của thơ lại mang tính biểu cảm. Lời răn dạy hài hòa với niềm tin, niềm hi vọng của quân dân ta.

Hai câu thơ sau là khát vọng hòa bình sau khi giành được chiến thắng vang dội và sự mong muốn xây dựng nền hòa bình cho đất nước lâu dài. Đây là lời tự nhủ của vị thượng tướng, đồng thời cũng là lời nhắn nhủ với quân dân: chúng ta không được phép ngủ quên trên chiến thắng. Điều đó thể hiện trí tuệ, biết lường trước được mọi việc, tầm nhìn xa trông rộng của một vị lãnh đạo tài ba biết lo cho dân cho nước. Để cho non nước được nghìn thu, hòa bình bền vững, thì khát vọng hòa bình không chỉ là khát vọng của riêng của người lãnh đạo mà còn là khát vọng chung của cả dân tộc.

Bằng cách nói chân thành, với câu chữ giản dị, mộc mạc, “Tụng giá hoàn kinh sư” đã thể hiện hào khí chiến thắng vang dội và khát vọng thái bình thịnh trị của dân tộc ta trong thời đại nhà Trần.

Bài tham khảo Mẫu 2

Hồ Xuân Hương là một nữ thi sĩ tiêu biểu của nền văn học Việt Nam thời kì trung đại. Bài thơ Bánh trôi nước của bà vô cùng nổi tiếng, gửi gắm nhiều bài học ý nghĩa.

“Thân em vừa trắng, lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son”

Bài thơ có hai nét nghĩa. Thứ nhất, nghĩa tả thực miêu tả bánh trôi nước từ hình dáng cho đến cách làm. Thứ hai, nghĩa biểu tượng nói về thân phận, cuộc đời của người phụ nữ trong xã hội phong kiến.

Về nghĩa tả thực, Hồ Xuân Hương đã thật khéo léo, tài tình khi miêu tả chiếc bánh trôi cũng như cách làm ra một chiếc bánh trôi. Hình ảnh chiếc bánh trôi hiện lên với màu sắc (vừa trắng), hình dáng (vừa tròn). Cùng với đó là cách thức làm bánh luộc bánh trong nước, khi nào bánh nổi lên mặt nước có nghĩa là đã chín. Bên trong nhân bánh thường được làm bằng đường phên. Viên bánh rắn hay nát phụ thuộc vào tay người nặn có khéo léo.

Về nghĩa biểu tượng, ở câu thơ đầu, tác giả sử dụng mô típ quen thuộc trong văn học dân gian “thân em”. Hai chữ “thân em” gắn liền với thân phận của người phụ nữ được thể hiện trong ca dao xưa:

“Thân em như trái bần trôi
Gió dập sóng dồi biết tấp vào đâu.”

Hoặc là:

“Thân em như cánh hoa hồng,
Lấy phải thằng chồng như đống cỏ khô!”

Trong ca dao hay bài thơ của Hồ Xuân Hương, việc mở đầu bằng cụm từ “thân em” đều xuất phát từ niềm thương cảm, xót xa cho số phận của người phụ nữ trong xã hội xưa. Mang vẻ đẹp về hình thức, ý thức được vẻ đẹp đó, nhưng số phận của họ lại hết truân chuyên, vất vả:

“Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn”

Người phụ nữ trong xã hội phong kiến không được tự quyết định số phận, hạnh phúc của mình. Thành ngữ “bảy nổi ba chìm” đã làm rõ hơn về số phận vất vả, gặp nhiều gian truân của họ. Điều đó khiến chúng ta càng thêm thương xót, đồng cảm hơn cho người phụ nữ trong xã hội xưa. Mặc dù cuộc sống không được suôn sẻ, luôn gặp phải những sóng gió nhưng những người phụ nữ ấy lại mang trong mình những phẩm chất hết sức tốt đẹp:

“Mà em vẫn giữ tấm lòng son”

Những người phụ nữ luôn mang trong mình tấm lòng trong trắng, tốt đẹp. Dù gặp cảnh ngộ nào, họ cũng vẫn giữ được tấm lòng son sắt, thủy chung. Chữ son như một điểm sáng, nhãn tự trong bài, làm bừng sáng nét đẹp về nhân cách, phẩm chất của người phụ nữ Việt Nam.

Bài thơ sử dụng thể thơ thất ngôn tứ tuyệt, ngôn ngữ cô đọng, hàm súc kết hợp linh hoạt các mô típ của văn học dân gian khiến cho bài thơ vừa giản dị, gần gũi vừa mang dáng dấp uyên bác, tài hoa.

Qua bài thơ, Hồ Xuân Hương cũng thể hiện sự đồng cảm sâu sắc với thân phận bất hạnh của người phụ nữ trong xã hội phong kiến xưa. Bài thơ giàu giá trị nhân văn, thể hiện tư tưởng tiến bộ của Hồ Xuân Hương.

Bài tham khảo Mẫu 3

Hạ Tri Chương là một nhà thơ nổi tiếng của thời nhà Đường của Trung Quốc. Một trong những tác phẩm tiêu biểu của ông là bài “Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê”. Bài thơ được viết với tâm trạng đau xót khi về quê cũ mà lại bị người ở quê coi là “khách xa xứ” do đã lâu không về quê. Đồng thời nhà thơ cũng bộc lộ tình yêu quê hương tha thiết, sâu đậm:

“Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Nhi đồng tương kiến, bất tương thức,
Tiếu vấn, khách tòng hà xứ lai?”

Bài thơ được Hạ Tri Chương sáng tác nhân lúc về thăm quê cũ ở Vĩnh Hưng, Việt Châu (nay thuộc huyện Tiêu Sơn, tỉnh Chiết Giang của Trung Quốc). Trước hết, ngay từ nhan đề bài thơ đã có sự độc đáo: “Hồi hương ngẫu thư” - Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê. Ở đây, cụm từ “ngẫu nhiên viết” cho thấy không hoàn toàn chủ định viết mà nhân buổi trở về quê hương, đối mặt với sự đổi thay mà viết thành bài thơ bộc lộ tâm tư tình cảm của mình. Qua đó, tác giả bộc lộ tình yêu quê hương tha thiết.

Hai câu thơ đầu, Hạ Tri Chương đã khắc hoạ sự thay đổi của nhân vật trữ tình khi trở về quê hương. Một nghịch cảnh xảy ra đối với nhân vật trữ tình đó là khi rời khỏi quê hương vẫn còn trẻ, nhưng khi trở về thì đã có tuổi - đã già rồi. Qua đó người đọc thấy được khoảng thời gian xa quê của nhân vật trữ tình là rất dài. Đồng thời thể hiện sự day dứt, nuối tiếc khi đến gần đến cuối cuộc đời mới có thể trở về quê. Suốt nhiều năm bôn ba nơi đất khách quê hương, tuổi tác có thể làm thay đổi vẻ bên ngoài (mái tóc đã bạc trắng) nhưng những gì thuộc về gốc gác quê hương (giọng nói, tấm lòng) vẫn không thể thay đổi. Đó chính là tình cảm thủy chung son sắc của nhà thơ dành cho quê hương. Tác giả đã sử dụng phép đối giữa “thiếu tiểu” - “lão đại” (trẻ - già) và “li gia” - “đại hồi” (đi - về) và phép đối giữa giọng quê không đổi (cái không đổi) - tóc đã điểm bạc (cái đã thay đổi). Từ đó ý muốn nhấn mạnh vào sự thay đổi qua thời gian cũng như khẳng định tấm lòng son sắc với quê hương. Như vậy, hai câu đầu đã khái quát được quãng thời gian đằng đẵng xa quê của nhà thơ. Đồng thời bộc lộ nỗi niềm xót xa, nhớ mong của nhân vật trữ tình.

Tiếp đến, nhà thơ khắc họa sự thay đổi của quê hương sau nhiều năm nhân vật trữ tình trở về quê. Nhiều năm sau trở về quê hương, đáng lẽ ra nhân vật trữ tình phải nhận được sự chào đón của những người dân quê. Nhưng thực tế hoàn toàn ngược lại. Câu hỏi hồn nhiên của đứa trẻ: “Khách tòng hà xứ lai? (Khách ở nơi nào đến?) đã cho thấy điều đó. Thời gian qua đi, giờ đây những bạn bè, người thân cũ không còn tin tức nữa. Khi trở về chỉ có những đứa trẻ ra đón với một câu hỏi vừa ngây thơ vừa chân thật. Từ “khách” đã chỉ ra một thực tế xót xa, một người con của quê hương, sau bao nhiêu năm mới trở về đã trở thành con người xa lạ. Dường như, con người ấy đã trở nên lạc lõng ngay chính trên mảnh đất gắn bó máu thịt của mình. Ở hai câu cuối đã xây dựng tình cảnh của nhân vật trữ tình đầy hóm hỉnh mà cũng thật xót xa.

Tóm lại, bài thơ “Hồi hương ngẫu thư” đã thể hiện tình yêu sâu sắc của một người con xa quê lâu ngày nay được trở về quê.

Bài tham khảo Mẫu 4

Cảnh khuya là một trong những bài thơ hay của chủ tịch Hồ Chí Minh. Bài thơ đã miêu tả cảnh ánh trăng ở chiến khu Việt Bắc cũng như thể hiện tình yêu thiên nhiên, lòng yêu nước của nhà thơ:

“Tiếng suối trong như tiếng hát xa
Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa.
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ,
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.”

Bài thơ được Bác Hồ sáng tác khi còn ở chiến khu Việt Bắc, trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1946 - 1954). Cuối năm 1947, quân Pháp ồ ạt tấn công lên căn cứ Việt Bắc nhằm tiêu diệt cơ quan đầu não và lãnh đạo của quân ta. Nhưng với sự đồng lòng cùng sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, chiến dịch Việt Bắc đã làm thất bại kế hoạch của quân địch.

Mở đầu bài thơ, Hồ Chí Minh đã khắc họa vẻ đẹp của thiên nhiên. Khi màn đêm buông xuống, ánh trăng càng sáng và lan tỏa khắp mọi không gian. Nhà thơ cảm nhận được tiếng suối chảy róc rách. Cách so sánh “tiếng suối như tiếng hát xa” gợi ra sự vang vọng của tiếng suối. Tiếp đến là vẻ đẹp của ánh trăng. Hình ảnh trăng vốn là một đề tài quen thuộc.

Lý Bạch từng khắc họa ánh trăng trong “Tĩnh dạ tứ” để gợi nhớ về cố hương với tấm lòng nhớ quê da diết:

“Sàng tiền minh nguyệt quang,
Nghi thị địa thượng sương.
Cử đầu vọng minh nguyệt,
Đê đầu tư cố hương.”

(Đầu giường ánh trăng rọi,
Ngỡ mặt đất phủ sương.
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng,
Cúi đầu nhớ cố hương.)

Còn “Cảnh khuya”, ánh trăng được Bác diễn tả qua hình ảnh: “Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa”. Câu thơ đêm đến hai cách hiểu. Thứ nhất, ánh trăng chiếu xuống mặt đất xuyên qua từng tán cây, chiếu xuống cả những bông hoa rừng. Không gian núi rừng Việt Bắc đều ngập trong ánh trăng. Thứ hai là ánh trăng sáng chiếu xuyên qua từng tán cây cổ thụ, khi phản chiếu xuống mặt đất tạo ra hình thù như những bông hoa. Cả hai cách hiểu đều gợi ra vẻ đẹp thơ mộng của bức tranh thiên nhiên nơi núi rừng Việt Bắc.

Trước vẻ đẹp của thiên nhiên, Bác đã gửi gắm tâm tư, tình cảm. Con người hiện lên với trạng thái là “chưa ngủ”. Có lẽ chưa ngủ vì khung cảnh thiên nhiên quá đỗi thơ mộng. Điều ấy khiến cho nhà thơ qua say mê trước vẻ đẹp đó mà quên rằng đêm đã về khuya. Hay “chưa ngủ” là vì lo cho nhân dân, cho sự nghiệp cách mạng của đất nước. Bác đã khéo léo sử dụng biện pháp tu từ điệp ngữ - cụm từ “chưa ngủ” được lặp lại tới hai lần, qua đó nhấn mạnh tâm trạng lo âu, sự trăn trở của nhà thơ đối với cuộc sống nhân dân, sự nghiệp cách mạng của đất nước trong hoàn cảnh đất nước ta đang bị xâm lược bởi thực dân Pháp.

Với giọng thơ lạc quan và yêu đời, bài thơ “Cảnh khuya” đã thể hiện được tình yêu thiên nhiên cũng như quê hương, đất nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Bài tham khảo Mẫu 5

Nguyên tiêu là bài thơ chữ Hán của Hồ Chí Minh được viết trong thời gian kháng chiến chống Pháp tại chiến khu Việt Bắc. Sau chiến thắng Việt Bắc, Thu Đông 1947 sang Xuân Hè 1948 quân ta lại thắng lớn trên đường số 4. Niềm vui thắng lợi tràn ngập tiền tuyến, hậu phương. Trong không khí sôi động và phấn chấn ấy bài thơ Nguyền tiêu của Bác Hồ xuất hiện trên báo Cứu quốc như một đoá hoa xuân ngọt ngào rực rỡ sắc hương.

Mở đầu bài thơ là cảnh tuyệt vời trong đêm nguyên tiêu. Trên bầu trời vầng trăng tròn vành vạnh:

Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên

(Rằm xuân lồng lộng trăng soi)

Trăng rằm tháng giêng mang vẻ đẹp tươi xinh khác thường vì có hơi thở của mùa xuân. Đêm rằm, trăng sáng ánh trăng lồng lộng dát vàng trên nền trời, phủ khắp chốn trần gian, ánh trăng tràn mọi nẻo… Ánh trăng làm cho cảnh vật mang vẻ đẹp hữu tình lung linh sinh sắc. Đất nước, quê hương bao la một màu xanh bát ngát, màu xanh lấp lánh của xuân giang, dòng sông như được tiếp thêm sức sống mới dưới khí trời mát dịu. Dòng sông trở nên đẹp hơn, hữu tình hơn, dòng sông xanh xuân thủy và tiếp nối với màu xanh của xuân thiên.

Mùa xuân là mùa của chồi non, sự sống. Xuân phơi phới có ở khắp mọi nơi, xuân của dòng sông, dòng nước, không gian cao rộng của bầu trời. Khí xuân tràn ngập sự sống, ba từ xuân làm nổi bật cái thần của cảnh vật, sông nước và bầu trời:

Xuân giang, xuân thuỷ tiếp xuân thiên

(Sông xuân nước lẫn màu trời thêm xuân)

Xuân trong câu thơ chữ Hán của Bác là mùa xuân, là tuổi trẻ và vẻ đẹp xinh tươi. Nó còn gợi tả màu xanh của sông nước, đất trời vào xuân. Khi vào xuân, con người tạo vật như bừng tỉnh, rạo rực trong cuộc sống mới.

Trong câu thơ của Bác xuân còn gợi tả màu xanh của sông nước, trời đất vào xuân, sức sống mãnh liệt, trẻ trung căng tràn nhựa sống. Niềm vui sướng tự hào phơi phới của Bác đang ngây ngất say sưa giữa một đêm xuân đẹp, một đêm xuân lịch sử – đất nước đang anh dũng kháng chiến.

Với Bác, yêu trăng, yêu xuân chính là yêu cuộc đời. Trái tim mênh mông của người chan hoà với thiên nhiên, sông núi, hoa lá cỏ cây thật hữu tình. Có trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa, trăng vào cửa sổ đòi thơ trong niềm vui thắng trận. Và xem sách chim rừng vào cửa đậu – phê văn hoa núi ghé nghiêng soi. Thiên nhiên trong thơ Bác thật phong phú và chan chứa chất thơ.

Đến hai câu thơ cuối, ta thấy cảm nhận về dòng sông, về khói sóng, và con thuyền được nâng lên một mức:

Yên ba thâm xứ đàm quân sự

Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền

Nhớ ánh trăng ngày nào khi Bác còn bị giam dưới ngục lạnh nơi đất khách quê người (1942-1943) thì đêm nay – đêm rằm tháng giêng (1948) lại bắt gặp ánh trăng nơi chiến khu Việt Bắc. Con thuyền xuôi mái giữa dòng sông trăng, tựa mạn thuyền người chiến sĩ cộng sản Hồ Chí Minh đang đàm quân sự. Ánh trăng đêm này là ánh trăng ước hẹn, báo trước những mùa trăng trong năm được nhân dân đón đợi với bao tình cảm nồng hậu. Trăng đêm nay không phải là ánh trăng bình thường trước sân nhà, đầu ngõ. Bác thưởng trăng trên khói sóng, người đang thưởng trăng nguyên tiêu không chỉ mang cốt cách như các bậc tao nhân mặc khách ngày xưa mà còn là con người hành động, người chiến sĩ cộng sản đánh giặc. Vị lãnh tụ đang bàn bạc việc quân trên con thuyền nhẹ lướt giữa sông nước trời xuân đây là trường hợp thưởng trăng rất đặc biệt, yên ba là khói sóng, thi liệu cổ của Đường thi. Vậy là câu thơ có nét cổ điển và có nét hiện đại, chất hiện đại đó chính chất thép, chất chiến đấu của người chiến sĩ cộng sản: Nay ở trong thơ nên có thép – Nhà thơ củng phải biết xung phong.

Sau quãng thời gian bàn bạc việc quân, đêm đã về khuya, nửa đêm (dạ bán). Con thuyền kháng chiến trở thành con thuyền trăng trên vời sông nước mênh mông:

Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền

(Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền)

Con thuyền đang trôi nhẹ ẩn hiện sau màn sương khói. Trên chiếc thuyền hình ảnh thi sĩ – chiến sĩ hiện lên thật đẹp đẽ với bàn bạc việc quân trong đêm trăng, tình yêu thiên nhiên, yêu đất nước, quyết chiến đấu giành lại độc lập tự do cho dân tộc.

Nguyên tiêu là bài thơ thất ngôn tứ tuyệt, mang phong vị Đường thi. Bài thơ có nét thơ cổ thể: con thuyền, trăng, sóng, xuân, nước xuân, trời xuân, khói sóng… điệu thơ thanh nhẹ. Trong khung cảnh ấy chất chiến sĩ là trung tâm. Bài thơ như một đoá hoa xuân, tinh hoa kết tụ tâm hồn trí tuệ, đạo đức Hồ Chí Minh. 

Văn là người, thơ là tấm lòng. Bài thơ này thể hiện tình yêu thiên nhiên đất nước, đồng thời bộc lộ tình yêu nước sâu sắc. Côt cách thi sĩ hoà quyện chất chiến sĩ chất chứa đầy ắp trên chiếc thuyền kháng chiến đang tiến nhanh về bến bờ độc lập tự do.

Bài tham khảo Mẫu 6

Bài thơ Cảnh khuya của Hồ Chí Minh là một trong những tác phẩm thất ngôn tứ tuyệt tiêu biểu, thể hiện rõ sự hòa quyện giữa tâm hồn thi sĩ và tinh thần chiến sĩ. Dù được sáng tác trong hoàn cảnh kháng chiến gian khổ ở chiến khu Việt Bắc, bài thơ vẫn toát lên vẻ đẹp lãng mạn, tinh tế của thiên nhiên và chiều sâu tâm trạng của người chiến sĩ cách mạng.

Hai câu thơ đầu mở ra một bức tranh thiên nhiên đêm khuya đầy chất thơ: “Tiếng suối trong như tiếng hát xa / Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa”. Nghệ thuật so sánh “tiếng suối” với “tiếng hát xa” đã tạo nên âm thanh trong trẻo, ngân vang, gợi cảm giác êm dịu, thanh bình. Âm thanh ấy không ồn ào mà nhẹ nhàng, như hòa vào không gian tĩnh lặng của núi rừng. Câu thơ thứ hai tiếp tục khắc họa vẻ đẹp của ánh trăng qua hình ảnh “trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa”. Điệp từ “lồng” kết hợp với các hình ảnh thiên nhiên đã tạo nên một bức tranh vừa có chiều sâu vừa có sự giao hòa ánh sáng – bóng tối. Cảnh vật hiện lên lung linh, huyền ảo, thể hiện một tâm hồn nhạy cảm, tinh tế trước thiên nhiên.

Tuy nhiên, bài thơ không chỉ dừng lại ở việc miêu tả cảnh mà còn bộc lộ rõ tâm trạng của nhân vật trữ tình. Hai câu thơ sau: “Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ / Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà” đã chuyển mạch từ tả cảnh sang tả tình một cách tự nhiên. Trước cảnh đẹp “như vẽ”, lẽ ra con người phải say mê, thư thái, nhưng ở đây, nhân vật trữ tình lại “chưa ngủ”. Điệp ngữ “chưa ngủ” được lặp lại hai lần, nhấn mạnh trạng thái thao thức kéo dài. Nguyên nhân của sự thao thức ấy không phải vì cảnh đẹp mà chính là “lo nỗi nước nhà”. Điều đó cho thấy một tấm lòng luôn hướng về dân tộc, về vận mệnh đất nước. Dù trong hoàn cảnh gian khổ, đối mặt với nhiều khó khăn, người chiến sĩ cách mạng vẫn đặt trách nhiệm với quốc gia lên trên hết.

Sự kết hợp giữa cảnh và tình trong bài thơ là một nét đặc sắc nghệ thuật. Thiên nhiên không chỉ là đối tượng miêu tả mà còn là phương tiện để bộc lộ tâm trạng. Cảnh càng đẹp, càng thanh bình thì nỗi lo của con người càng trở nên sâu sắc. Điều đó tạo nên một sự đối lập nhẹ nhàng nhưng giàu ý nghĩa, làm nổi bật chiều sâu tư tưởng của tác phẩm. Bên cạnh đó, ngôn ngữ thơ giản dị, trong sáng, giàu hình ảnh và nhạc điệu đã góp phần tạo nên sức hấp dẫn riêng. Chỉ với bốn câu thơ ngắn gọn, Hồ Chí Minh đã thể hiện được cả một bức tranh thiên nhiên và một tấm lòng lớn.

Cảnh khuya không chỉ là một bài thơ tả cảnh mà còn là bài thơ của tình yêu nước, của trách nhiệm và lí tưởng. Qua đó, người đọc cảm nhận được vẻ đẹp tâm hồn cao cả của Hồ Chí Minh – một con người vừa có tâm hồn nghệ sĩ tinh tế, vừa có bản lĩnh của một người chiến sĩ kiên cường. Bài thơ vì thế không chỉ có giá trị nghệ thuật mà còn mang ý nghĩa tư tưởng sâu sắc, để lại ấn tượng bền lâu trong lòng người đọc.

Bài tham khảo Mẫu 7

Bài thơ Tức cảnh Pác Bó là một trong những tác phẩm thất ngôn tứ tuyệt tiêu biểu của Hồ Chí Minh, được sáng tác trong thời gian Người sống và hoạt động cách mạng tại Pác Bó (Cao Bằng) vào năm 1941. Đây là giai đoạn vô cùng khó khăn của cách mạng Việt Nam, khi lực lượng còn yếu và điều kiện vật chất thiếu thốn. Tuy nhiên, qua bài thơ, người đọc không thấy sự bi quan hay than thở, mà ngược lại là tinh thần lạc quan, phong thái ung dung và niềm tin vững chắc vào lí tưởng cách mạng.

“Sáng ra bờ suối, tối vào hang,
 Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng.
 Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng,
 Cuộc đời cách mạng thật là sang.”

Hai câu thơ đầu đã tái hiện một cách chân thực cuộc sống sinh hoạt của Bác nơi núi rừng Việt Bắc. Không gian sống “bờ suối”, “hang đá” là những nơi hoang sơ, đơn sơ, cho thấy điều kiện sinh hoạt vô cùng thiếu thốn. Bữa ăn hằng ngày chỉ có “cháo bẹ rau măng” – những món ăn đạm bạc, giản dị của người dân vùng cao. Thế nhưng, cách diễn đạt “vẫn sẵn sàng” lại mang sắc thái rất đặc biệt. Nó thể hiện thái độ chủ động, sẵn sàng thích nghi với hoàn cảnh, đồng thời cho thấy tinh thần lạc quan, yêu đời của người chiến sĩ cách mạng. Trong cái nhìn của Bác, khó khăn không phải là trở ngại mà là một phần tất yếu của cuộc sống, là điều có thể chấp nhận và vượt qua.

Hai câu thơ sau tiếp tục làm nổi bật vẻ đẹp nhân cách của Hồ Chí Minh. Hình ảnh “bàn đá chông chênh” gợi lên điều kiện làm việc không ổn định, thiếu thốn, nhưng trong hoàn cảnh ấy, Bác vẫn miệt mài “dịch sử Đảng”. Đây là một công việc quan trọng, đòi hỏi sự tập trung cao độ và tinh thần trách nhiệm lớn lao. Từ “chông chênh” không chỉ tả thực cái bàn đá mà còn gợi lên những khó khăn, thử thách của cách mạng lúc bấy giờ. Tuy nhiên, chính trong hoàn cảnh ấy, phẩm chất kiên cường và ý chí bền bỉ của người chiến sĩ lại càng được khẳng định.

Câu thơ cuối “Cuộc đời cách mạng thật là sang” là điểm nhấn đặc biệt của bài thơ. Từ “sang” được sử dụng một cách độc đáo, mang ý nghĩa hoàn toàn khác với cách hiểu thông thường. Nếu “sang” thường gắn với sự giàu có vật chất, thì ở đây, nó lại chỉ sự giàu có về tinh thần. Đó là niềm hạnh phúc khi được sống vì lí tưởng, được cống hiến cho sự nghiệp giải phóng dân tộc. Câu thơ vừa mang sắc thái hóm hỉnh, vừa thể hiện một triết lí sống sâu sắc: giá trị của con người không nằm ở điều kiện vật chất mà ở lí tưởng và mục đích sống.

Về nghệ thuật, bài thơ có ngôn ngữ giản dị, tự nhiên nhưng giàu sức gợi, giọng điệu vừa nhẹ nhàng vừa sâu sắc. Cách kết hợp giữa yếu tố hiện thực và trữ tình đã tạo nên sức hấp dẫn riêng. Qua đó, Hồ Chí Minh đã khắc họa thành công hình ảnh một con người vĩ đại mà gần gũi, giản dị mà cao cả. Tức cảnh Pác Bó không chỉ là bức tranh sinh hoạt mà còn là bài ca về tinh thần lạc quan, ý chí vượt khó và niềm tin vào tương lai của cách mạng.

Bài tham khảo Mẫu 8

Bài thơ Tuyệt cú của Đỗ Phủ là một trong những tác phẩm thất ngôn tứ tuyệt tiêu biểu, thể hiện rõ tài năng nghệ thuật và tâm hồn nhạy cảm của nhà thơ. Đỗ Phủ sống trong thời kì loạn lạc của nhà Đường, cuộc đời nhiều biến động, vì vậy thơ ông thường mang nặng nỗi lo đời, thương dân. Tuy nhiên, trong bài thơ này, ông lại hướng ngòi bút vào thiên nhiên, tạo nên một bức tranh tươi sáng, hài hòa, qua đó gửi gắm những cảm xúc tinh tế.

“Hai con hoàng oanh hót liễu xanh,
 Một hàng cò trắng bay trời xanh.
 Cửa sổ nhìn ra non tuyết phủ,
 Trước cửa sông dài đón thuyền sang.”

Hai câu thơ đầu mở ra một bức tranh thiên nhiên tràn đầy sức sống với sự kết hợp hài hòa giữa màu sắc và âm thanh. Màu vàng của chim hoàng oanh nổi bật trên nền xanh của cành liễu, tạo nên sự tương phản nhẹ nhàng mà đẹp mắt. Hình ảnh “một hàng cò trắng bay trời xanh” tiếp tục bổ sung sắc trắng và xanh, làm cho bức tranh thêm phong phú. Không chỉ có màu sắc, âm thanh tiếng chim hót cũng góp phần làm cho cảnh vật trở nên sinh động, tràn đầy sức sống. Nghệ thuật đối được sử dụng khéo léo trong hai câu thơ đầu đã tạo nên sự cân xứng, hài hòa, thể hiện trình độ nghệ thuật điêu luyện của nhà thơ.

Hai câu thơ sau mở rộng không gian theo chiều sâu và chiều xa. Hình ảnh “non tuyết phủ” gợi lên vẻ đẹp hùng vĩ, tinh khiết của thiên nhiên vùng núi, trong khi “sông dài đón thuyền sang” lại mang đến cảm giác chuyển động và sự giao lưu. Con thuyền xuất hiện như một điểm nhấn, vừa làm cho bức tranh có thêm sức sống, vừa gợi lên mối liên hệ giữa con người và thiên nhiên. Không gian từ gần đến xa, từ thấp đến cao được mở ra một cách tự nhiên, tạo nên cảm giác khoáng đạt, rộng lớn.

Ẩn sau bức tranh thiên nhiên ấy là tâm trạng của nhà thơ. Sau những năm tháng chiến tranh loạn lạc, cảnh vật yên bình hiện lên như một niềm mơ ước về cuộc sống ổn định, thanh thản. Bài thơ vì thế không chỉ dừng lại ở việc tả cảnh mà còn mang ý nghĩa biểu cảm sâu sắc. Ngôn ngữ cô đọng, hình ảnh giàu sức gợi, kết cấu chặt chẽ đã làm nên giá trị nghệ thuật đặc sắc. Tuyệt cú không chỉ là một bức tranh thiên nhiên đẹp mà còn là sự thể hiện tâm hồn và khát vọng của một thi nhân lớn.

Bài tham khảo Mẫu 9

Trong nền văn học Việt Nam hiện đại, Hồ Chí Minh không chỉ là vị lãnh tụ kiệt xuất mà còn là một nhà thơ lớn với phong cách nghệ thuật độc đáo: giản dị mà sâu sắc, hàm súc mà giàu ý nghĩa. Bài thơ Tức cảnh Pác Bó là một minh chứng tiêu biểu cho phong cách ấy. Được sáng tác trong những ngày đầu Người trở về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng tại Pác Bó (Cao Bằng), bài thơ không chỉ phản ánh cuộc sống gian khổ mà còn thể hiện tinh thần lạc quan, phong thái ung dung và lí tưởng cao đẹp của người chiến sĩ cách mạng.

“Sáng ra bờ suối, tối vào hang,
 Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng.
 Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng,
 Cuộc đời cách mạng thật là sang.”

Hai câu thơ đầu mở ra một bức tranh sinh hoạt giản dị nhưng giàu ý nghĩa. Không gian sống “bờ suối”, “hang đá” gợi lên sự hoang sơ, thiếu thốn. Đây không phải là nơi ở tiện nghi mà là môi trường khắc nghiệt của núi rừng Việt Bắc. Bữa ăn “cháo bẹ rau măng” càng làm nổi bật cuộc sống đạm bạc, nghèo nàn về vật chất. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là cách biểu đạt “vẫn sẵn sàng”. Cụm từ này không chỉ đơn thuần là miêu tả trạng thái mà còn thể hiện thái độ sống: luôn chủ động, luôn sẵn sàng thích nghi với hoàn cảnh. Trong gian khổ, Bác không hề than vãn mà còn thể hiện sự bình thản, thậm chí có phần ung dung.

Hai câu thơ sau nâng tầm ý nghĩa của bài thơ từ tả thực sang biểu cảm và triết lí. Hình ảnh “bàn đá chông chênh” mang tính tả thực rõ nét, gợi lên điều kiện làm việc thiếu thốn, không ổn định. Từ “chông chênh” không chỉ tả cái bàn mà còn gợi lên hoàn cảnh bấp bênh của cách mạng lúc bấy giờ. Tuy nhiên, trong hoàn cảnh ấy, Bác vẫn “dịch sử Đảng” – một công việc mang tính chiến lược, thể hiện tầm nhìn xa và trách nhiệm lớn lao đối với dân tộc. Điều này cho thấy dù trong hoàn cảnh nào, Người vẫn đặt nhiệm vụ cách mạng lên hàng đầu.

Câu thơ cuối “Cuộc đời cách mạng thật là sang” là điểm nhấn đặc biệt, thể hiện rõ phong cách tư duy của Hồ Chí Minh. “Sang” ở đây không mang nghĩa vật chất mà là giá trị tinh thần. Đó là cái “sang” của lí tưởng, của niềm tin, của sự cống hiến. Trong khi người đời thường gắn “sang” với giàu có, thì Bác lại định nghĩa “sang” bằng một cách hoàn toàn khác: được sống vì dân, vì nước chính là điều cao quý nhất. Cách dùng từ giản dị mà sâu sắc này đã tạo nên một triết lí sống mang tính nhân văn cao.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thất ngôn tứ tuyệt với kết cấu chặt chẽ, ngôn ngữ giản dị, tự nhiên nhưng hàm súc. Giọng điệu vừa hóm hỉnh, vừa sâu lắng. Sự kết hợp giữa yếu tố hiện thực và trữ tình đã làm nên sức hấp dẫn riêng. Mỗi câu thơ như một nét vẽ, ghép lại thành bức chân dung tinh thần của một con người vĩ đại.

Tức cảnh Pác Bó không chỉ là một bài thơ tả cảnh mà còn là bản tuyên ngôn về lối sống, về lí tưởng. Qua đó, Hồ Chí Minh đã để lại cho người đọc bài học sâu sắc về tinh thần vượt khó, về cách nhìn nhận giá trị cuộc sống. Bài thơ vì thế không chỉ có giá trị nghệ thuật mà còn mang ý nghĩa giáo dục lâu dài.

Bài tham khảo Mẫu 10

Trong tập Nhật kí trong tù, Ngắm trăng (Vọng nguyệt) là một bài thơ thất ngôn tứ tuyệt tiêu biểu, kết tinh vẻ đẹp tâm hồn và bản lĩnh của Hồ Chí Minh. Bài thơ được sáng tác trong hoàn cảnh tù đày khắc nghiệt tại Trung Quốc, khi Người bị giam giữ trong những nhà lao thiếu thốn và tăm tối. Tuy nhiên, vượt lên trên tất cả, bài thơ vẫn toát lên một tinh thần lạc quan, một tâm hồn yêu thiên nhiên tha thiết và một phong thái ung dung của người chiến sĩ cách mạng.

“Trong tù không rượu cũng không hoa,
 Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ.
 Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ,
 Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ.”

Hai câu thơ đầu đã đặt ra một hoàn cảnh vô cùng đặc biệt. “Trong tù không rượu cũng không hoa” – một câu thơ như lời kể chân thực về điều kiện sống khắc nghiệt của người tù. Trong thi ca cổ điển phương Đông, rượu và hoa là hai yếu tố không thể thiếu khi thưởng trăng, bởi chúng tạo nên không gian thi vị, nâng đỡ cảm xúc thi nhân. Thế nhưng ở đây, tất cả đều vắng bóng. Sự thiếu thốn ấy không chỉ là vật chất mà còn là sự tước đoạt những thú vui tinh thần. Tuy nhiên, ngay sau đó, câu thơ thứ hai đã tạo nên một sự chuyển biến đầy bất ngờ: “Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ”. Câu thơ như một lời tự vấn, vừa mang tính khách quan, vừa thể hiện sự rung động chủ quan. Trước vẻ đẹp của thiên nhiên, con người không thể làm ngơ, dù đang ở trong hoàn cảnh nào.

Chính ở điểm này, ta thấy được vẻ đẹp tâm hồn của Hồ Chí Minh. Dù bị giam cầm về thể xác, nhưng tâm hồn Người vẫn hoàn toàn tự do, vẫn hướng về cái đẹp, vẫn rung cảm trước thiên nhiên. Điều đó cho thấy sức mạnh tinh thần to lớn, một bản lĩnh không gì có thể khuất phục.

Hai câu thơ sau là đỉnh cao nghệ thuật của bài thơ. “Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ / Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ” đã tạo nên một kết cấu đối xứng vô cùng độc đáo. Hình ảnh con người và thiên nhiên không còn tách biệt mà trở thành hai chủ thể giao hòa. Người ngắm trăng – đó là hành động chủ động của con người, thể hiện sự hướng ra ngoài, tìm đến cái đẹp. Nhưng ngay sau đó, trăng cũng “nhòm khe cửa ngắm nhà thơ”. Phép nhân hóa đã khiến vầng trăng trở nên sống động, có hồn, như một người bạn tri kỉ.

Sự đối xứng này không chỉ mang giá trị nghệ thuật mà còn chứa đựng ý nghĩa sâu sắc. Nó cho thấy mối quan hệ bình đẳng, giao cảm giữa con người và thiên nhiên. Dù có song sắt nhà tù, dù có ranh giới vật chất, nhưng không gì có thể ngăn cản được sự kết nối giữa tâm hồn thi sĩ và vẻ đẹp của vũ trụ. Trăng vượt qua song sắt để đến với con người, cũng như tâm hồn con người vượt qua giam cầm để vươn tới tự do.

Ở đây, ta thấy rõ phong thái ung dung của Hồ Chí Minh. Người không bị hoàn cảnh chi phối, không bị nỗi khổ làm lu mờ cảm xúc. Ngược lại, chính trong hoàn cảnh ấy, vẻ đẹp tâm hồn càng được bộc lộ rõ nét. Đó là tâm hồn của một thi sĩ, luôn nhạy cảm với cái đẹp; đồng thời cũng là bản lĩnh của một chiến sĩ, luôn vững vàng trước thử thách.

Về phương diện nghệ thuật, bài thơ sử dụng ngôn ngữ giản dị nhưng hàm súc. Chỉ với bốn câu thơ ngắn gọn, Hồ Chí Minh đã dựng lên một không gian vừa thực vừa giàu tính biểu tượng. Hình ảnh thơ gần gũi nhưng mang ý nghĩa sâu xa. Đặc biệt, bút pháp đối và nhân hóa được sử dụng rất tinh tế, tạo nên sức hấp dẫn riêng cho bài thơ.

Có thể nói, Ngắm trăng là một bài thơ nhỏ nhưng chứa đựng ý nghĩa lớn. Nó không chỉ phản ánh hoàn cảnh sống của tác giả mà còn thể hiện vẻ đẹp tâm hồn và lí tưởng sống của Người. Qua đó, ta càng thêm trân trọng một con người vĩ đại – một thi sĩ với trái tim yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống, và một chiến sĩ với ý chí kiên cường, bất khuất.

Bài tham khảo Mẫu 11

Trong nền thơ ca cổ điển Trung Quốc, Lý Bạch được xem là đại diện tiêu biểu của khuynh hướng lãng mạn, với phong cách thơ phóng khoáng, giàu trí tưởng tượng và cảm hứng mạnh mẽ. Bài thơ Xa ngắm thác núi Lư là một trong những tác phẩm nổi bật, thể hiện rõ tài năng nghệ thuật và tâm hồn thi sĩ của ông. Qua bốn câu thơ ngắn gọn, Lý Bạch đã vẽ nên một bức tranh thiên nhiên hùng vĩ, tráng lệ, đồng thời bộc lộ cái tôi nghệ sĩ đầy bay bổng.

“Nhật chiếu Hương Lô sinh tử yên,
 Dao khan bộc bố quải tiền xuyên.
 Phi lưu trực hạ tam thiên xích,
 Nghi thị Ngân Hà lạc cửu thiên.”

Hai câu thơ đầu mở ra một không gian thiên nhiên vừa thực vừa ảo. Ánh nắng mặt trời chiếu xuống đỉnh Hương Lô, làm bốc lên những làn khói tím, tạo nên một cảnh tượng huyền ảo như chốn tiên cảnh. Hình ảnh “sinh tử yên” không chỉ tả thực hiện tượng tự nhiên mà còn gợi lên vẻ đẹp mơ màng, huyền diệu. Câu thơ thứ hai tiếp tục khắc họa hình ảnh thác nước từ xa, như một dải lụa trắng “treo” trước dòng sông. Từ “quải” (treo) là một sáng tạo độc đáo, khiến dòng thác không còn đơn thuần là nước chảy mà trở thành một vật thể có hình khối, có sức gợi hình mạnh mẽ.

Hai câu thơ sau là đỉnh cao của cảm hứng lãng mạn. “Phi lưu trực hạ tam thiên xích” đã sử dụng bút pháp phóng đại để miêu tả độ cao và sức mạnh của thác nước. Dòng thác không chỉ chảy mà “phi lưu” – bay xuống, tạo cảm giác mạnh mẽ, dữ dội. Tuy nhiên, điểm đặc sắc nhất nằm ở câu thơ cuối: “Nghi thị Ngân Hà lạc cửu thiên”. Hình ảnh so sánh thác nước với dải Ngân Hà rơi từ chín tầng mây đã nâng tầm cảnh vật lên tầm vũ trụ. Đây không còn là một cảnh thiên nhiên bình thường mà trở thành một kì quan tráng lệ, mang tính vĩnh cửu.

Bài thơ không chỉ có giá trị tả cảnh mà còn thể hiện cái tôi nghệ sĩ mạnh mẽ. Đứng trước thiên nhiên hùng vĩ, Lý Bạch không hề nhỏ bé mà ngược lại, hòa mình vào đó, cảm nhận và tái hiện bằng trí tưởng tượng bay bổng. Đây chính là nét đặc trưng của thơ lãng mạn.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng ngôn ngữ cô đọng, hình ảnh giàu sức gợi. Bút pháp phóng đại, so sánh được vận dụng linh hoạt, tạo nên hiệu quả thẩm mĩ cao. Kết cấu chặt chẽ, mỗi câu thơ đều góp phần hoàn thiện bức tranh tổng thể.

Xa ngắm thác núi Lư không chỉ là một bài thơ tả cảnh mà còn là biểu hiện của một tâm hồn lớn. Qua đó, người đọc không chỉ cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên mà còn hiểu thêm về phong cách và cá tính nghệ thuật của Lý Bạch – một thi sĩ lãng mạn bậc nhất trong lịch sử văn học Trung Quốc

Bài tham khảo Mẫu 12

Hạ Tri Chương là một nhà thơ nổi tiếng thời Đường, được biết đến với những vần thơ giản dị mà sâu sắc, giàu cảm xúc nhân văn. Một trong những tác phẩm tiêu biểu của ông là bài Hồi hương ngẫu thư (Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê). Bài thơ được sáng tác khi tác giả trở về quê cũ sau nhiều năm xa cách, qua đó thể hiện nỗi xót xa, bâng khuâng khi chính mình trở nên xa lạ trên mảnh đất quê hương, đồng thời bộc lộ tình yêu quê hương sâu nặng, bền bỉ theo thời gian.

“Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
 Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
 Nhi đồng tương kiến, bất tương thức,
 Tiếu vấn: khách tòng hà xứ lai?”

Ngay từ nhan đề Hồi hương ngẫu thư, người đọc đã cảm nhận được nét độc đáo. Cụm từ “ngẫu thư” (ngẫu nhiên viết) cho thấy bài thơ không phải là sự chuẩn bị từ trước, mà là cảm xúc bật ra một cách tự nhiên khi tác giả đối diện với thực tại sau ngày trở về. Chính sự “ngẫu nhiên” ấy lại làm tăng tính chân thực của cảm xúc, khiến bài thơ trở nên gần gũi, giàu sức lay động.

Hai câu thơ đầu khái quát quãng đời xa quê dài đằng đẵng của tác giả:
 “Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
 Hương âm vô cải, mấn mao tồi.”

Cặp từ đối “thiếu tiểu” – “lão đại” (trẻ – già), “li gia” – “hồi” (đi – về) đã tạo nên sự tương phản rõ nét, làm nổi bật nghịch cảnh của con người: khi rời quê còn trẻ, khi trở về đã già. Qua đó, người đọc nhận ra quãng thời gian xa quê là rất dài, đủ để làm thay đổi cả một đời người. Sự đổi thay ấy còn được nhấn mạnh qua hình ảnh “mấn mao tồi” (tóc đã bạc). Tuy nhiên, giữa bao biến đổi của thời gian, vẫn có một điều không đổi: “hương âm vô cải” – giọng nói quê hương vẫn còn nguyên vẹn. Chi tiết này mang ý nghĩa sâu sắc, cho thấy dù thời gian có làm thay đổi diện mạo bên ngoài, nhưng tình cảm gắn bó với quê hương, cội nguồn vẫn luôn bền chặt. Đó chính là tấm lòng thủy chung son sắt của người con xa xứ.

Nếu hai câu đầu nói về sự thay đổi của con người, thì hai câu sau lại khắc họa sự thay đổi của quê hương và hoàn cảnh trớ trêu mà tác giả gặp phải:
 “Nhi đồng tương kiến, bất tương thức,
 Tiếu vấn: khách tòng hà xứ lai?”

Hình ảnh “nhi đồng” (trẻ nhỏ) mang tính biểu tượng cho thế hệ mới – những con người sinh ra và lớn lên khi tác giả đã rời quê từ lâu. Khi gặp tác giả, chúng “bất tương thức” – không nhận ra. Câu hỏi hồn nhiên “khách tòng hà xứ lai?” (khách từ đâu đến?) lại chứa đựng một nỗi đau sâu sắc. Từ “khách” ở đây là điểm nhấn đầy ám ảnh. Một người con của quê hương, sau bao năm xa cách, khi trở về lại bị coi như một người xa lạ. Đó không chỉ là sự xa cách về thời gian mà còn là sự đứt gãy trong mối liên hệ giữa con người và quê hương.

Điều đặc biệt là tình huống này vừa mang nét hóm hỉnh, vừa thấm đẫm nỗi xót xa. Sự hồn nhiên của trẻ nhỏ không có ý làm tổn thương, nhưng lại vô tình chạm đến nỗi cô đơn sâu kín của người trở về. Tác giả không trực tiếp bộc lộ cảm xúc của mình, nhưng chính tình huống ấy đã nói lên tất cả: nỗi buồn, sự lạc lõng và cảm giác mất mát khi không còn thuộc về nơi mình từng gắn bó.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thất ngôn tứ tuyệt với kết cấu chặt chẽ, ngôn ngữ giản dị mà hàm súc. Nghệ thuật đối được vận dụng linh hoạt, góp phần làm nổi bật sự tương phản giữa quá khứ và hiện tại, giữa cái đổi thay và cái bền vững. Đặc biệt, cách xây dựng tình huống ở hai câu cuối vừa tự nhiên vừa giàu sức gợi, tạo nên chiều sâu cảm xúc cho bài thơ.

Tóm lại, Hồi hương ngẫu thư không chỉ là câu chuyện riêng của Hạ Tri Chương mà còn là tiếng lòng chung của những người xa quê. Qua bài thơ, tác giả đã thể hiện tình yêu quê hương sâu sắc, đồng thời gợi lên nỗi niềm xót xa trước sự đổi thay của thời gian và cuộc đời. Đây là một tác phẩm ngắn gọn nhưng giàu giá trị nhân văn, để lại nhiều suy ngẫm trong lòng người đọc.

Bài tham khảo Mẫu 13

Bài thơ Nam quốc sơn hà của Lý Thường Kiệt từ lâu đã được xem là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc Việt Nam. Tác phẩm không chỉ là lời khẳng định đanh thép về chủ quyền lãnh thổ mà còn thể hiện ý chí kiên cường, quyết tâm bảo vệ đất nước trước mọi kẻ thù xâm lược.

“Nam quốc sơn hà Nam đế cư,
 Tiệt nhiên định phận tại thiên thư.
 Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm,
 Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.”

Theo nhiều truyền thuyết, bài thơ ra đời trong cuộc kháng chiến chống quân Tống năm 1077. Khi quân Tống do Quách Quỳ chỉ huy xâm lược nước ta, Lý Thường Kiệt đã lập phòng tuyến bên sông Như Nguyệt để chống giặc. Trong một đêm, quân sĩ nghe vang lên bài thơ này từ đền thờ Trương Hống và Trương Hát, khiến tinh thần chiến đấu dâng cao. Dù nguồn gốc còn mang màu sắc huyền thoại, nhưng chính điều đó càng làm tăng thêm sức mạnh thiêng liêng và ý nghĩa tinh thần của bài thơ.

Hai câu thơ đầu là lời khẳng định mạnh mẽ, dứt khoát về chủ quyền lãnh thổ:
 “Nam quốc sơn hà Nam đế cư,
 Tiệt nhiên định phận tại thiên thư.”

Câu thơ thứ nhất xác định rõ ràng rằng sông núi nước Nam là nơi “Nam đế” – vua nước Nam – cai trị. Cách dùng từ “Nam đế” mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Trong bối cảnh lịch sử, các triều đại phương Bắc luôn tự xem mình là “thiên triều”, còn các nước xung quanh là chư hầu. Việc khẳng định “Nam đế” không chỉ là xác nhận chủ quyền mà còn đặt nước ta ngang hàng với phương Bắc, thể hiện lòng tự tôn dân tộc mạnh mẽ.

Câu thơ thứ hai tiếp tục củng cố luận điểm bằng một lí lẽ mang tính tuyệt đối: “định phận tại thiên thư”. “Thiên thư” – sách trời – tượng trưng cho chân lý tối cao, không thể thay đổi. Chủ quyền lãnh thổ của nước Nam không phải là điều ngẫu nhiên hay do con người đặt ra, mà là điều đã được trời định. Cách lập luận này vừa mang tính chính trị, vừa mang tính tâm linh, khiến lời khẳng định trở nên thiêng liêng và không thể phủ nhận.

Nếu hai câu đầu là lời khẳng định, thì hai câu sau là lời cảnh cáo và tuyên bố:
 “Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm,
 Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.”

Câu hỏi tu từ “Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm?” vang lên như một lời chất vấn đầy uy lực. “Nghịch lỗ” là cách gọi khinh bỉ dành cho kẻ xâm lược, cho thấy thái độ coi thường và lên án mạnh mẽ. Câu hỏi không nhằm tìm câu trả lời, mà là để khẳng định: hành động xâm lược là trái đạo lí, trái ý trời, chắc chắn sẽ bị trừng phạt.

Câu thơ cuối như một lời phán quyết đanh thép: kẻ xâm lược nhất định sẽ “thủ bại hư” – chuốc lấy thất bại. Giọng điệu dứt khoát, mạnh mẽ, không chút do dự, thể hiện niềm tin tuyệt đối vào chiến thắng. Đây không chỉ là lời tiên đoán mà còn là lời khích lệ tinh thần quân sĩ, góp phần tạo nên sức mạnh đoàn kết trong cuộc chiến đấu bảo vệ đất nước.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thất ngôn tứ tuyệt với kết cấu chặt chẽ, lập luận rõ ràng. Ngôn ngữ ngắn gọn nhưng hàm súc, mỗi câu đều mang sức nặng tư tưởng. Giọng điệu hùng hồn, dõng dạc như một bản hịch, một lời tuyên bố trước toàn dân và kẻ thù. Đặc biệt, sự kết hợp giữa lí lẽ và cảm xúc đã tạo nên sức thuyết phục mạnh mẽ, khiến bài thơ vừa có giá trị chính trị vừa có giá trị văn học sâu sắc.

Có thể nói, Nam quốc sơn hà không chỉ là một bài thơ mà còn là biểu tượng của tinh thần dân tộc. Tác phẩm đã khẳng định chân lý: đất nước Việt Nam là một quốc gia độc lập, có chủ quyền không thể xâm phạm. Đồng thời, bài thơ cũng thể hiện ý chí quyết tâm bảo vệ độc lập, tự do của nhân dân ta. Trải qua hàng nghìn năm, những vần thơ ấy vẫn vang vọng như lời nhắc nhở về lòng yêu nước và tinh thần bất khuất của dân tộc Việt Nam.

Bài tham khảo Mẫu 14

Trong nền thơ ca trung đại Việt Nam, Hồ Xuân Hương được mệnh danh là “Bà chúa thơ Nôm” với phong cách độc đáo, giàu tính trào phúng nhưng cũng đầy chiều sâu nhân văn. Bài thơ Bánh trôi nước là một trong những tác phẩm tiêu biểu, thể hiện rõ tiếng nói cảm thương, trân trọng và đề cao vẻ đẹp của người phụ nữ trong xã hội phong kiến.

“Thân em vừa trắng lại vừa tròn,
 Bảy nổi ba chìm với nước non.
 Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn,
 Mà em vẫn giữ tấm lòng son.”

Ngay từ câu thơ đầu, hình ảnh “bánh trôi nước” đã hiện lên với đặc điểm “trắng”, “tròn” – những nét đặc trưng của món ăn dân gian quen thuộc. Tuy nhiên, đây không chỉ là sự miêu tả đơn thuần mà còn mang ý nghĩa biểu tượng. Cụm từ “thân em” gợi nhắc đến lối mở đầu quen thuộc trong ca dao, thường được dùng để nói về thân phận người phụ nữ. Qua đó, tác giả đã khéo léo liên hệ hình ảnh chiếc bánh với hình ảnh người phụ nữ trong xã hội xưa. Vẻ ngoài “trắng”, “tròn” không chỉ nói đến hình thức mà còn gợi lên vẻ đẹp dịu dàng, trong sáng của họ.

Câu thơ thứ hai “Bảy nổi ba chìm với nước non” đã khái quát một cách sâu sắc số phận của người phụ nữ. Thành ngữ “bảy nổi ba chìm” gợi lên cuộc đời lênh đênh, trôi nổi, đầy bất trắc. Trong xã hội phong kiến, người phụ nữ không có quyền tự quyết định cuộc đời mình mà phải phụ thuộc vào gia đình, chồng con và những quy định hà khắc. Họ giống như chiếc bánh trôi, bị dòng nước cuốn đi, không biết sẽ trôi dạt về đâu. Cụm từ “với nước non” không chỉ mở rộng không gian mà còn làm nổi bật sự nhỏ bé, mong manh của con người trước cuộc đời rộng lớn.

Hai câu thơ sau là điểm nhấn tư tưởng của bài thơ. “Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn” thể hiện sự phụ thuộc của số phận người phụ nữ vào “tay kẻ nặn” – những thế lực xã hội phong kiến. Họ không có quyền quyết định mình sẽ “rắn” hay “nát”, hạnh phúc hay khổ đau. Tuy nhiên, điều đáng quý nhất lại nằm ở câu thơ cuối: “Mà em vẫn giữ tấm lòng son”. “Lòng son” là biểu tượng cho phẩm chất cao đẹp: sự thủy chung, son sắt, lòng tự trọng và nhân phẩm. Dù hoàn cảnh có vùi dập, người phụ nữ vẫn giữ được giá trị cốt lõi của mình.

Điều đặc biệt ở bài thơ là giọng điệu vừa nhẹ nhàng vừa kiên định. Không có sự than vãn bi lụy, mà thay vào đó là một sự khẳng định mạnh mẽ về giá trị bản thân. Đây chính là nét tiến bộ trong tư tưởng của Hồ Xuân Hương. Bà không chỉ cảm thông mà còn đề cao, trân trọng người phụ nữ, góp phần cất lên tiếng nói phản kháng đối với xã hội phong kiến.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng ngôn ngữ giản dị, gần gũi với đời sống dân gian nhưng giàu tính biểu tượng. Hình ảnh “bánh trôi nước” được xây dựng thành một ẩn dụ hoàn chỉnh, vừa cụ thể vừa khái quát. Kết cấu chặt chẽ, mỗi câu thơ đều góp phần làm nổi bật chủ đề. Đặc biệt, cách kết thúc bằng hình ảnh “lòng son” đã tạo nên dư âm sâu sắc, để lại ấn tượng mạnh mẽ trong lòng người đọc.

Bánh trôi nước không chỉ là một bài thơ tả vật mà còn là một bài thơ trữ tình giàu ý nghĩa nhân văn. Qua đó, Hồ Xuân Hương đã thể hiện tiếng nói bênh vực người phụ nữ, đồng thời khẳng định giá trị và phẩm chất cao đẹp của họ. Tác phẩm vì thế vẫn giữ nguyên sức sống và giá trị trong lòng người đọc qua nhiều thế hệ.

Bài tham khảo Mẫu 15

Trong văn học thời Trần, Trần Nhân Tông không chỉ là một vị vua anh minh mà còn là một thi nhân với tâm hồn thanh cao, gắn bó sâu sắc với thiên nhiên và cuộc sống. Bài thơ Thiên Trường vãn vọng là một tác phẩm thất ngôn tứ tuyệt tiêu biểu, thể hiện vẻ đẹp thanh bình của làng quê và tâm hồn an nhiên của tác giả sau những năm tháng chiến tranh.

“Thôn hậu thôn tiền đạm tựa yên,
 Bán vô bán hữu tịch dương biên.
 Mục đồng địch lí quy ngưu tận,
 Bạch lộ song song phi hạ điền.”

Hai câu thơ đầu mở ra một bức tranh làng quê vào buổi chiều tà. Không gian được miêu tả qua những hình ảnh quen thuộc: “thôn hậu”, “thôn tiền”, “tịch dương”. Từ “đạm tựa yên” gợi lên làn khói nhẹ bảng lảng, tạo nên một không gian mờ ảo, yên bình. Cảnh vật như chìm trong ánh chiều tà, vừa thực vừa mộng. Cách diễn đạt “bán vô bán hữu” (nửa như có, nửa như không) càng làm tăng thêm cảm giác hư ảo, khiến bức tranh thiên nhiên trở nên sâu lắng.

Hai câu thơ sau đưa vào bức tranh những hình ảnh sinh hoạt của con người. “Mục đồng địch lí quy ngưu tận” vẽ nên hình ảnh chú bé chăn trâu thổi sáo, đưa trâu về nhà sau một ngày lao động. Âm thanh tiếng sáo làm cho không gian thêm phần sống động nhưng vẫn giữ được sự yên bình. Hình ảnh “bạch lộ song song phi hạ điền” (cò trắng bay đôi xuống ruộng) tạo nên một điểm nhấn nhẹ nhàng, thanh thoát. Cảnh vật không ồn ào mà chuyển động một cách chậm rãi, hài hòa.

Ẩn sau bức tranh thiên nhiên ấy là tâm trạng của tác giả. Sau những năm tháng chiến tranh chống quân Nguyên – Mông, đất nước trở lại hòa bình. Cảnh làng quê thanh bình chính là biểu hiện của niềm vui, niềm hạnh phúc khi đất nước yên ổn. Đồng thời, đó cũng là sự thể hiện tâm hồn an nhiên, thanh thản của Trần Nhân Tông – một con người đã trải qua nhiều biến cố nhưng vẫn giữ được sự bình yên trong tâm hồn.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng bút pháp chấm phá, lấy ít gợi nhiều. Ngôn ngữ cô đọng, hình ảnh giàu sức gợi. Sự kết hợp giữa tĩnh và động, giữa thực và ảo đã tạo nên một bức tranh thiên nhiên hài hòa. Đặc biệt, giọng điệu nhẹ nhàng, sâu lắng góp phần thể hiện rõ chất thiền trong thơ Trần Nhân Tông.

Thiên Trường vãn vọng không chỉ là một bức tranh thiên nhiên đẹp mà còn là biểu hiện của một tâm hồn lớn. Qua đó, người đọc cảm nhận được vẻ đẹp của cuộc sống bình dị và giá trị của hòa bình. Bài thơ vì thế mang ý nghĩa sâu sắc, vừa có giá trị nghệ thuật, vừa có giá trị nhân văn.