200+ đề đọc hiểu Văn 11 | Luyện đề đọc hiểu lớp 11

80+ Đề đọc hiểu Thơ tượng trưng, siêu thực - Luyện đề đ..

Đọc hiểu Những ngôi sao hình quang gánh (Nguyễn Phan Quế Mai) | Luyện đề đọc hiểu Văn 11

Họ gánh về cho tôi mùa ổi mùa xoài mùa mận Mùa sen mùa cốm trên vai Cả nắng ban mai cả hoàng hôn tím

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

NHỮNG NGÔI SAO HÌNH QUANG GÁNH

Tặng những người bán hàng rong ở Hà Nội

Họ gánh về cho tôi mùa ổi mùa xoài mùa mận

Mùa sen mùa cốm trên vai

Cả nắng ban mai cả hoàng hôn tím

Ngày đi rưng rưng đôi dép lê

Tôi mua được mùa ổi, mùa sen bằng đồng bạc lẻ

Những đồng bạc lặng lẽ

Thấm đẫm sương đêm, thấm đẫm mồ hôi

Sau lưng họ đồng làng mồ côi hun hút gió

Vòng tay ngỏ

Lời ru con căng sữa

Họ gánh về cổng tôi bao mùa trinh nguyên, những mùa tôi sẽ quên nếu thiếu

họ

Hương nhãn Hưng Yên vừa vào mùa, sen Tây Hồ vừa nở, cốm Làng Vòng

vừa trăn trở những hạt xanh

Họ gánh tặng tôi ngọn gió mát lành đồng quê

Nơi mẹ, và con và chồng họ đứng chờ

Nơi cơn mơ

Vùng vằng khát

Tôi văng vẳng nghe họ hát

“Khó thời đòn gánh đè vai

Lần hồi nuôi mẹ mặc ai chê cười”

Những ngôi sao của tôi

Gánh trên vai mình hẩm hiu số phận

Vô danh giữa đời thường

Đặt vào mắt tôi bao tia nhìn mang hình dấu hỏi

(Tập thơ Tổ quốc gọi tên mình, Nguyễn Phan Quế Mai, NXB Phụ nữ, trang 38-39)

Câu 1

Xác định nhân vật trữ tình trong bài thơ trên.

Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức các yếu tố trong tác phẩm thơ

- Căn cứ vào đại từ xưng hô trực tiếp trong văn bản.

Dựa vào đại từ xưng hô và người trực tiếp bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ trong bài thơ.

Lời giải chi tiết

Nhân vật trữ tình là nhân vật “tôi”

Giải thích:

“Tôi” là người trực tiếp cảm nhận, hồi tưởng, bày tỏ sự trân trọng, yêu thương và những suy tư về những người bán hàng rong.

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 2

Chỉ ra những từ ngữ, hình ảnh gợi ý niệm về thời gian trong những dòng thơ sau:

"Họ gánh về cho tôi mùa ổi mùa xoài mùa mận

Mùa sen mùa cốm trên vai

Cả nắng ban mai cả hoàng hôn tím

Ngày đi rưng rưng đôi dép lê"

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Đọc kỹ khổ thơ

- Liệt kê các từ ngữ, hình ảnh gợi ý niệm về thời gian

Lời giải chi tiết

Những từ ngữ, hình ảnh gợi ý niệm về thời gian: "mùa ổi, mùa xoài, mùa mận, mùa sen, mùa cốm, nắng ban mai, hoàng hôn tím, ngày."

Giải thích:

Tất cả đều cho thấy người bán hàng rong không chỉ mang sản vật mà còn mang cả thời gian

Mở rộng

- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

- Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Những người bán hàng rong đã gánh về/gánh tặng cho nhân vật tôi những điều gì ngoài sản vật của quê hương?

Xem lời giải

Câu 4

Nêu hiệu quả của biện pháp đối lập trong những dòng thơ sau:

"Tôi mua được mùa ổi, mùa sen bằng đồng bạc lẻ

Những đồng bạc lặng lẽ

Thấm đẫm sương đêm, thấm đẫm mồ hôi"

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về phép đối lập

- Chỉ ra biểu hiện và phân tích tác dụng

Lời giải chi tiết

- Biện pháp đối lập: “mùa ổi, mùa sen” với “đồng bạc lẻ”; “Đồng bạc lẻ/Những đồng bạc” với “ thấm đẫm sương đêm, thấm đẫm mồ hôi”.

- Hiệu quả của biện pháp đối lập:

+ Câu thơ, đoạn thơ giàu hình ảnh, giàu giá trị biểu cảm.

+ Nhấn mạnh sự đối lập giữa thành quả lao động lớn lao “mùa ổi, mùa sen” của người bán hàng với giá trị ít ỏi thu được về từ những thành quả đó “đồng bạc lẻ”; đối lập giữa giá trị ít ỏi của những đồng bạc lẻ với những vất vả, lam lũ, nhọc nhằn của người lao động “thấm đẫm sương đêm, thấm đẫm giọt mồ hôi”.

+ Thể hiện niềm cảm thông, xót xa, yêu thương, cảm mến của nhân vật trữ tình dành cho những người bán hàng rong.

Giải thích:

Những sản vật mang đến niềm vui và giá trị cho người mua chỉ được đổi lấy những đồng bạc lẻ, trong khi phía sau số tiền ấy là biết bao công sức. Sự tương phản giúp người đọc nhận ra giá trị lao động, từ đó thêm cảm thông với cuộc sống nhọc nhằn của người bán hàng rong.

Mở rộng

- Đối: là biện pháp tu từ, theo đó người viết (người nói) xếp đặt những từ ngữ hoặc câu có đặc điểm ngữ âm, ngữ nghĩa, ngữ pháp tương tự hoặc tương phản nhau ở những vị trí đối xứng trong câu hoặc trong văn bản để gợi ra một nội dung hoàn chỉnh, làm nổi bật một ý nghĩa nhất định

- Tác dụng: tạo nên vẻ đẹp cân xứng, hài hoà cho lời thơ, câu văn

Link tham khảo: Khái niệm biện pháp tu từ đối và tác dụng

Câu 5

Những dòng thơ sau gợi anh/chị suy nghĩ gì về những người lao động nhỏ bé trong cuộc sống ngày nay:

"Những ngôi sao của tôi

Gánh trên vai mình hẩm hiu số phận

Vô danh giữa đời thường

Đặt vào mắt tôi bao tia nhìn mang hình dấu hỏi"

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Nội dung những dòng thơ: là những suy nghĩ, trăn trở của tác giả về thân phận của những người gánh hàng rong. Họ phải mưu sinh, lo lắng cho cuộc sống thường ngày. Những người bán hàng rong vô danh trong đời thường nhưng mang đến niềm vui, niềm hạnh phúc cho mọi người, cho xã hội.

- Suy nghĩ về những người lao động nhỏ bé trong cuộc sống ngày nay:

+ Xót cả, thương cảm với những khó khăn, nhọc nhằn của những người lao động nhỏ bé trong xã hội.

+ Trân trọng, yêu mến, biết ơn những công sức, thành quả lao động của những lao động nhỏ bé trong cuộc sống ngày nay.

+ Khơi dậy trong mỗi con người ý thức xây dựng, tinh thần trách nhiệm với cộng đồng, xã hội...

Lời giải chi tiết

Đoạn văn tham khảo:

Những dòng thơ thể hiện sự trăn trở của tác giả về thân phận những người bán hàng rong: họ mưu sinh vất vả, vô danh giữa đời thường nhưng lại mang đến niềm vui, hạnh phúc cho xã hội. Điều đó khiến tôi vô cùng xót thương cho những khó khăn, nhọc nhằn mà người lao động nhỏ bé ngày nay phải gánh chịu. Đồng thời, tôi cũng trân trọng, biết ơn những công sức thầm lặng của họ, những con người làm đẹp thêm cuộc sống bằng mồ hôi và tấm lòng. Và chính từ đây, mỗi chúng ta cần có ý thức trách nhiệm hơn với cộng đồng, biết sẻ chia, nâng đỡ và trân quý những giá trị lao động bình dị quanh mình.

Giải thích:

Hình ảnh “những ngôi sao” vừa thể hiện tình cảm trân quý của tác giả, vừa làm nổi bật vẻ đẹp của những người lao động tuy vô danh nhưng có giá trị riêng. Cụm từ “hẩm hiu số phận” và “những tia nhìn mang hình dấu hỏi” gợi những cảnh đời nhiều nhọc nhằn, khiến người đọc suy ngẫm về trách nhiệm quan tâm, sẻ chia với họ.