Đề thi vào 10 môn Văn Cần Thơ năm 2026

Đề thi

I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc văn bản:

CUỐI RỄ ĐẦU CÀNH

Bế Kiến Quốc

Vươn mãi vào bề sâu

Cái rễ non tìm đường cho cây

Qua sỏi đá có khi tướp² máu

Hướng mãi lên chiều cao

Cái cành non vượt mùa đông nắng hạ

Nảy chiếc lá như người sinh nở

Ai đang ngồi hát trước mùa xuân

Cuộc đời như thế tự nhiên xanh

Chỉ có đất yêu cây thì đất biết

Những cơn đau nơi cuối rễ đầu cành...

(Những mảnh ghép của huyền thoại, Nguyễn Thanh Tâm tuyển chọn - giới thiệu 141 tác giả thơ Việt Nam đương đại, NXB Văn học, 2024, tr.45)

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1. Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể thơ của văn bản.

Câu 2. Xác định hình ảnh được sử dụng để so sánh với quá trình nảy chiếc lá của cành non trong văn bản.

Câu 3. Nhận xét về cách tác giả đặt nhan đề cho văn bản.

Câu 4. Nêu nội dung của hai dòng thơ:

Chỉ có đất yêu cây thì đất biết

Những cơn đau nơi cuối rễ đầu cành...

Câu 5. Từ hành trình sinh tồn của rễ non và cành non được thể hiện trong văn bản, em hãy rút ra bài học về lẽ sống cho bản thân (trình bày khoảng 5 đến 7 dòng).

II. VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1. (2,0 điểm)

Em hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) ghi lại cảm nghĩ về văn bản Cuối rễ đầu cành của Bế Kiến Quốc ở phần Đọc hiểu.

Câu 2. (4,0 điểm)

Trên hành trình trưởng thành, có những lúc, con người phải đối mặt với khó khăn, thử thách nhưng không phải ai cũng biết cách vượt qua.

Từ gợi dẫn trên, với góc nhìn của người trẻ, em hãy viết bài văn nghị luận trả lời cho câu hỏi:

Làm thế nào để vượt qua khó khăn, thử thách trong cuộc sống?

Đáp án

I. ĐỌC HIỂU

Câu 1.

Phương pháp:

Quan sát số tiếng trong mỗi dòng thơ, cách ngắt nhịp và cách trình bày các dòng thơ.

Lời giải chi tiết:

- Thể thơ tự do

- Dấu hiệu nhận biết: số chữ trong các dòng thơ không đều nhau, nhịp thơ ngắt linh hoạt, …

Câu 2.

Phương pháp:

Đọc kĩ câu thơ chứa phép so sánh, xác định hình ảnh được đem ra so sánh với quá trình nảy chiếc lá của cành non và nêu đúng hình ảnh đó.

Lời giải chi tiết:

Hình ảnh: như người sinh nở

Câu 3.

Phương pháp:

Phân tích ý nghĩa của nhan đề gắn với nội dung bài thơ. Chỉ ra sự độc đáo của cách đặt nhan đề và vai trò của nhan đề trong việc gợi mở chủ đề tác phẩm.

Lời giải chi tiết:

- Nhan đề ấn tượng: sử dụng hình ảnh đối lập của một cái cây ("cuối rễ" sâu trong lòng đất và "đầu cành" chót vót trên cao).

- Cách đặt nhan đề rất giàu sức gợi, khái quát toàn bộ hành trình sống, sự nỗ lực âm thầm của cây để dâng hiến sự sống cho đời. 

- Qua đó, nhan đề gợi mở chủ đề của bài thơ: muốn trưởng thành và phát triển phải trải qua đau đớn, thử thách.

Câu 4.

Phương pháp:

Giải thích ý nghĩa của hình ảnh thơ trong ngữ cảnh, từ đó làm rõ thông điệp mà tác giả gửi gắm về những hi sinh, gian khó phía sau sự sống và sự trưởng thành.

Lời giải chi tiết:

- Chỉ những ai thật sự yêu thương, gắn bó mới thấu hiểu những gian khổ, hi sinh mà người khác trải qua. 

- Đằng sau sự lớn lên và vẻ xanh tươi luôn là những nỗ lực âm thầm, những đau đớn ít ai nhìn thấy.

=> Hai câu thơ ca ngợi sự hy sinh thầm lặng và lòng biết ơn, sự thấu hiểu trong cuộc đời.

Câu 5.

Phương pháp:

Liên hệ từ hành trình của rễ non và cành non để rút ra bài học về lẽ sống

Lời giải chi tiết:

- Không đầu hàng trước nghịch cảnh. Sẵn sàng đương đầu với mọi khó khăn, thử thách.

- Biết trân trọng những hy sinh thầm lặng của những người luôn yêu thương, nâng đỡ mình.

- …

II. VIẾT

Câu 1.

Phương pháp:

Xác định nội dung và thông điệp chính của bài thơ. Phân tích một số hình ảnh, biện pháp nghệ thuật tiêu biểu, từ đó nêu cảm nghĩ về giá trị nội dung và ý nghĩa của tác phẩm.

Lời giải chi tiết:

1. Mở đoạn: Giới thiệu vấn đề nghị luận.

2. Thân đoạn

- Chủ đề: muốn trưởng thành và phát triển phải trải qua đau đớn, thử thách.

- Ý nghĩa nhan đề: giàu giá trị biểu cảm, gợi mở chủ đề bài thơ.

- Mạch cảm xúc: hành trình phát triển của rễ, cành và suy ngẫm, triết lí về sự trưởng thành.

-  Cảm nhận về nội dung:

+ Hình ảnh rễ non và cành non tượng trưng cho con người trên hành trình trưởng thành.

+ Rễ non phải xuyên qua sỏi đá, cành non vượt qua mưa nắng => muốn lớn lên phải trải qua gian nan, đau đớn.

+ Hai câu thơ cuối nhấn mạnh: chỉ những người thật sự yêu thương mới thấu hiểu những hi sinh âm thầm phía sau sự trưởng thành.

- Cảm nhận về nghệ thuật:

+ Thể thơ tự do.

+ Hình ảnh giàu tính biểu tượng.

+ Sử dụng linh hoạt các biện pháp tu từ.

+ Giọng thơ nhẹ nhàng, sâu lắng, giàu chất triết lí.

3. Kết đoạn: Tổng kết vấn đề nghị luận.

Câu 2.

Phương pháp:

Xác định vấn đề nghị luận là cách vượt qua khó khăn, thử thách trong cuộc sống. Phân tích ý nghĩa của việc vượt khó, nêu các giải pháp phù hợp và khẳng định cần có bản lĩnh, ý chí cùng tinh thần kiên trì để trưởng thành.

Lời giải chi tiết:

I. Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận

II. Thân bài

1. Giải thích

- Khó khăn, thử thách: Là những trở ngại, biến cố, những điều không mong muốn xảy ra ngoài ý muốn cản trở con người đạt được mục tiêu.

2. Phân tích, chứng minh 

- "Làm thế nào để vượt qua khó khăn, thử thách?":

+ Mỗi cá nhân cần thay đổi góc nhìn: Coi khó khăn là cơ hội để rèn luyện bản lĩnh, tích lũy kinh nghiệm.

+ Chấp nhận thực tế, không than vãn, né tránh hay đổ lỗi cho hoàn cảnh.

+ Đối mặt với khó khăn cần chủ động tìm kiếm giải pháp: Chia nhỏ mục tiêu, phân tích nguyên nhân thất bại để sửa đổi, không đi lại vết xe đổ.

+ Không ngừng học hỏi và nâng cao năng lực: Muốn vượt qua sóng gió lớn, bản thân chiếc thuyền phải vững chắc. Người trẻ cần tích lũy tri thức, kỹ năng mềm.

+ Ngoài ra, chúng ta cũng có thể nhận sự chia sẻ, giúp đỡ từ những người xung quanh.

+ Biết chấp nhận và bao dung với chính mình: Nếu có thất bại, hãy coi đó là bài học, "ngã ở đâu đứng lên ở đó".

HS lấy dẫn chứng minh hoạ phù hợp

3. Mở rộng vấn đề

- Phê phán một bộ phận người trẻ hiện nay có tâm lý "thủy tinh" (dễ vỡ), sống nuông chiều, gặp áp lực nhỏ đã chán nản, buông xuôi, rơi vào lối sống tiêu cực hoặc sa ngã.

III. Kết bài: Tổng kết vấn đề nghị luận.