Đề thi học kì 2 Văn 9 - Đề số 7

Đề thi

PHẦN I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc văn bản sau:

(1) Yêu biết mấy, những dòng sông bát ngát

Giữa đôi bờ rào rạt lúa ngô non

Yêu biết mấy, những con đường ca hát

Qua công trường mới dựng mái nhà son!

(2) Yêu biết mấy, những bước đi dáng đứng

Của đời ta chập chững buổi đầu tiên

Tập làm chủ, tập làm người xây dựng

Dám vươn mình cai quản lại thiên nhiên!

(3) Yêu biết mấy, những con người đi tới

Hai cánh tay như hai cánh bay lên

Ngực dám đón những phong ba dữ dội

Chân đạp bùn không sợ các loài sên!

(4) Thơ ta ơi! Hãy cất cao tiếng hót

Ca ngợi trăm lần Tổ quốc chúng ta!

Mùa thu đó, đá bắt đầu trái ngọt

Và bất đầu nở rộ những vườn hoa...

(Trích Mùa thu mới, Tố Hữu, Thơ Tố Hữu, NXB Văn học, 1998, tr.204-205)

Chú thích: Tố Hữu (1920-2002), tên khai sinh Nguyễn Kim Thành, quê ở tỉnh Thừa Thiên Huế. Thơ Tố Hữu mang tính chất trữ tình chính trị và đậm tính dân tộc. Bài thơ “Mùa thu mới” được viết tháng 8/1958, khi cuộc khánh chiến chống thực dân Pháp đã kết thúc thắng lợi, miền Bắc được hoàn toàn giải phóng và đi lên xây dựng Chủ nghĩa xã hội.

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1 (0,5 điểm). Xác định thể thơ của văn bản trên.

Câu 2 (0,5 điểm). Ghi lại những hình ảnh diễn tả vẻ đẹp của quê hương, đất nước trong khổ thơ (1)

Câu 3 (1,0 điểm). Phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ so sánh trong câu thơ:

Yêu biết mấy, những con người đi tới

Hai cánh tay như hai cánh bay lên

Câu 4 (1,0 điểm). Nhận xét về tình cảm của tác giả đối với đất nước và con người Việt Nam được thể hiện trong đoạn trích.

Câu 5 (1,0 điểm). Từ nội dung đoạn trích, em hãy trình bày suy nghĩ của mình về sự cần thiết của khát vọng vươn lên, làm chủ cuộc sống đối với tuổi trẻ trong thời đại ngày nay. (Trình bày khoảng từ 7 đến 10 dòng)

PHẦN II. VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm)

Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày cảm nhận của em về khổ thơ (1) trong văn bản phần Đọc hiểu.

Câu 2 (4,0 điểm)

“Tức giận là một cảm xúc bình thường. Nó chỉ xấu khi bạn mất kiểm soát và làm những việc bạn không muốn làm” – Ellen Hopkins.

Theo em, học sinh nên làm gì để học cách quản lí cảm xúc của bản thân? Viết một bài văn nghị luận (khoảng 500 chữ) trình bày suy nghĩ của mình.

Đáp án

Phần I. ĐỌC HIỂU 

Câu 1

Phương pháp giải:

Quan sát số chữ trong mỗi dòng thơ để xác định thể thơ.

Lời giải chi tiết:

Thể thơ: Tám chữ

Câu 2

Phương pháp giải:

Đọc khổ (1), xác định các hình ảnh miêu tả thiên nhiên, cuộc sống.

Lời giải chi tiết:

Vẻ đẹp của quê hương, đất nước được diễn tả qua hình ảnh: “dòng sông bát ngát; đôi bờ rào rạt lúa ngô non; những con đường ca hát; mái nhà son”

Câu 3

Phương pháp giải:

Xác định phép so sánh và phân tích ý nghĩa hình ảnh được so sánh.

Lời giải chi tiết:

- Biện pháp tu từ so sánh: so sánh hai cánh tay như hai cánh bay lên

- Hiệu quả:

+ Làm cho lời thơ sinh động, gợi hình, gợi cảm…

+ Làm nổi bật vẻ đẹp, sức mạnh phi thường, tâm thế chủ động của con người trong công cuộc xây dựng cuộc sống mới.

+ Thể hiện thái độ ca ngợi, tự hào, tin tưởng về con người và tương lai đất nước của tác giả

Câu 4

Phương pháp giải:

Nhận xét cảm xúc qua từ ngữ lặp lại, giọng điệu và hình ảnh thơ.

Lời giải chi tiết:

Nhận xét tình cảm của tác giả đối với đất nước và con người Việt Nam trong đoạn trích:

- Thể hiện hiện tình yêu, niềm tự hào, tin tưởng, ngợi ca về con người và cuộc sống mới: thiên nhiên tươi đẹp; nhà cửa khang trang; con người giàu nội lực, khát vọng…

- Đó là tình cảm đẹp đẽ, cao quý; khơi gợi sự đồng điệu và tình yêu Tổ quốc trong mỗi người…

Câu 5

Phương pháp giải:

Liên hệ nội dung bài thơ với thực tế để rút ra suy nghĩ cá nhân, gợi ý:

+ Giúp tuổi trẻ nhận thức đầy đủ, sâu sắc về trách nhiệm của bản thân trong việc lựa chọn và theo đuổi những giá trị sống đẹp (sống có lý tưởng; có tinh thần cầu tiến, sự kiên trì, bền bỉ…)

+ Tiếp thêm động lực, sức mạnh để vượt qua mọi thử thách, kiến tạo những giá trị vật chất và tinh thần, có cơ hội thăng tiến, khẳng định giá trị bản thân.

+ Có những cống hiến tích cực cho cộng đồng; góp phần bảo vệ, xây dựng, phát triển đất nước trong thời đại mới.

Lời giải chi tiết:

Khát vọng vươn lên và làm chủ cuộc sống là yếu tố vô cùng cần thiết đối với tuổi trẻ trong thời đại ngày nay. Nó giúp mỗi người xác định rõ mục tiêu, sống có lý tưởng và không ngừng nỗ lực hoàn thiện bản thân. Khi có khát vọng, tuổi trẻ sẽ có thêm động lực để vượt qua khó khăn, thử thách, không dễ dàng bỏ cuộc trước thất bại. Đồng thời, đó cũng là nền tảng để mỗi người phát huy năng lực, khẳng định giá trị của mình trong xã hội. Trong bối cảnh đất nước đang phát triển mạnh mẽ, tuổi trẻ càng cần nuôi dưỡng ý chí vươn lên để đóng góp sức mình vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Bên cạnh đó, làm chủ cuộc sống còn giúp con người sống tự tin, bản lĩnh và có trách nhiệm hơn với bản thân và cộng đồng. Vì vậy, mỗi học sinh cần rèn luyện ý chí, kiên trì theo đuổi ước mơ để trở thành người có ích.

PHẦN VIẾT

Câu 1

Phương pháp giải:

Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn

Trình bày rõ quan điểm và hệ thống các ý rõ ràng, rành mạch.

Lập luận phải chặt chẽ, thuyết phục

Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Cảm nhận được nội dung và nghệ thuật của khổ thơ (1) trong phần Đọc hiểu.

Trình bày hệ thống luận điểm chặt chẽ lập luận thuyết phục, làm rõ được nội dung và nghệ thuật của Khổ thơ (1).

Lời giải chi tiết:

- Nội dung:

+ Ca ngợi sự thay đổi mạnh mẽ của đất nước, con người Việt Nam trong thời kì mới: thiên nhiên tươi đẹp, cuộc sống sôi nổi, đầy khưởi sắc (dòng sông bát ngát, rào rạt lúa ngô non, những con đường ca hát…)

+ Tình yêu tha thiết, niềm tự hào của tác giả đối với đất nước và con người Việt nam.

- Nghệ thuật: Thể thơ tám chữ; ngôn ngữ giản dị; hình ảnh thơ giàu sức gợi; giọng thơ sôi nổi, giàu cảm xúc; nhịp thơ khỏe khoắn, kết hợp sử dụng nhiều từ láy, phép điệp, phép so sánh,…

Câu 2

Phương pháp giải:

Xác định yêu cầu về cấu trúc, dung lượng bài văn

Xác định được vấn đề nghị luận: học sinh nên làm gì để học cách quản lí cảm xúc của bản thân.

Vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng.

Lời giải chi tiết:

1. Mở bài

Giới thiệu vấn đề nghị luận.

2. Thân bài

a. Giải thích vấn đề:

+ Quản lí cảm xúc là khả năng nhận diện, hiểu rõ và điều chỉnh những cảm xúc của bản thân một cách hợp lý.

+ Giải thích câu nói: Câu nói của Ellen Hopkins nhấn mạnh rằng tức giận là một cảm xúc tự nhiên và ai cũng có thể trải qua. Điều quan trọng không phải là tránh tức giận, mà là làm chủ cơn giận để không gây ra những hậu quả đáng tiếc.

b. Bàn luận vấn đề:

- Thực trạng: Hiện nay, nhiều học sinh chưa biết cách kiểm soát cảm xúc của bản thân khi đối mặt với áp lực từ học tập, bạn bè hay gia đình. Tình trạng nóng giận dẫn đến cãi vã. Bạo lực học đường và những hành động bộc phát vẫn còn xảy ra phổ biến.

- Tại sao học sinh cần biết quản lí cảm xúc?

+ Giúp cải thiện mối quan hệ, tránh được những hành động và lời nói gây tổn thương người khác.

+ Khi biết làm chủ cảm xúc, học sinh sẽ có thời gian suy nghĩ thấu đóa và hành động một cách hợp lý, tránh được những hậu quả không đáng có trong cuộc sống.

+ Nếu không biết quản lý cảm xúc, học sinh sẽ dễ bị chi phối bởi những áp lực và căng thẳng trong học tập cũng như trong cuộc sống.

- Học sinh cần làm gì để quản lí cảm xúc?

+ Tìm cách giãi bày cảm xúc một cách tích cực: Học sinh nên trò chuyện với bạn bè, thầy cô hoặc viết nhật kí để bày tỏ cảm xúc của mình…

+ Biết tạm dừng và suy nghĩ trước khi hành động: Sự tạm dừng này sẽ ngăn cản những phản ứng bộc phát, tránh những lời nói hay hành động không mong muốn…

+ Tham gia các hoạt động yêu thích: Thể dục và các hoạt động như vẽ tranh, nghe nhạc hay đọc sách sẽ giúp học sinh giải tỏa căng thăng…

+ Học cách cảm thông, thấu hiểu đặt mình vào hoàn cảnh của người khác để có cái nhìn khách quan, đúng đắn tránh những cái nhìn phiến diện đem đến những cảm xúc nóng giận.

- Mở rộng vấn đề, trao đổi ý kiến khác/trái chiều:

+ Quản lý cảm xúc không phải là che giấu hay kìm nén cảm xúc, mà là thấu hiểu và thể hiện cảm xúc một cách phù hợp; việc dồn nén cảm xúc quá lâu dễ gây căng thẳng, mất cân bằng tâm lý.

+ Có ý kiến cho rằng cảm xúc là phản ứng tự nhiên nên không cần kiểm soát, nhưng nếu buông thả cảm xúc, con người dễ hành động thiếu suy nghĩ, gây tổn thương cho bản thân và người khác; làm chủ cảm xúc giúp ứng xử khôn ngoan, xây dựng các mối quan hệ và cuộc sống tích cực hơn.

…

Lưu ý: Học sinh đưa ra tối thiểu hai giải pháp rõ ràng phân tích tính thuyết phục, khả thi của giải pháp lấy được dẫn chứng thuyết phục, mỗi giải pháp viết một đoạn văn tương đối hoàn chỉnh là đạt yêu cầu.

3. Kết bài

Khẳng định lại vấn đề nghị luận và rút ra bài học