Đọc hiểu Cô hàng xén (Thạch Lam) | Luyện đề đọc hiểu Văn 10

– Tâm là cô bán hàng xén xinh đẹp, cô thường gánh hàng trở về nhà khi trời tối muộn mưa phùn và tất tưởi đi bán vào sáng sớm hôm sau, trong gió bấc lạnh.

– Khi còn là thiếu nữ, Tâm đã từng có những tháng ngày hạnh phúc, đầm ấm vì có thể nuôi cả gia đình và lo cho các em ăn học.

– Ngày lấy chồng, lòng Tâm nặng trĩu vì lo cho mẹ và những đứa em sẽ không biết dựa vào ai.

– Chồng của Tâm là một ông giáo nghèo, gánh nặng lo cho nhà chồng và những đứa em đang tuổi ăn học làm cho cô ngày một gầy mòn, vất vả hơn.

– Biện pháp tu từ so sánh: cuộc đời vất vả của Tâm được so sánh với tấm vải thô dệt đều nhau.

– Tác dụng:

+ Tăng sức gợi hình, gợi cảm, giàu giá trị biểu đạt, làm cho câu văn sinh động,…

+ Làm nổi bật sự khắc khổ, lam lũ chịu thương, chịu khó,…

Phẩm chất nổi bật của Tâm trong câu văn là đức hi sinh, tình thương gia đình sâu sắc. Dù đã về nhà chồng, cô vẫn không quên trách nhiệm với các em, tiếp tục lo lắng, tìm cách kiếm tiền hỗ trợ các em ăn học. Điều này cho thấy Tâm là người sống tình nghĩa, có trách nhiệm, luôn đặt hạnh phúc của người thân lên trên bản thân. Phẩm chất ấy đáng trân trọng, là biểu hiện của lòng yêu thương, sự vị tha

Đoạn trích “Cô hàng xén” của Thạch Lam có thể liên hệ với truyện ngắn “Một bữa no” của Nam Cao. Cả hai tác phẩm đều thuộc dòng văn học hiện thực, tập trung khắc họa cuộc sống cơ cực, nghèo khó của những con người lao động nhỏ bé trong xã hội cũ. Nét tương đồng nổi bật là sự thấu hiểu và cảm thông sâu sắc của nhà văn đối với nỗi vất vả, lo toan cơm áo gạo tiền hằng ngày của nhân vật. Nếu như Thạch Lam miêu tả nhịp đời lam lũ, đơn điệu “như tấm vải thô” của cô Tâm, thì Nam Cao cũng tái hiện chân thực cảnh đói nghèo cùng cực đè nặng lên gia đình anh cu Lộ. Cái đói, cái nghèo trong cả hai tác phẩm không chỉ là bối cảnh mà đã trở thành một lực lượng chi phối toàn bộ số phận và tâm trạng con người, khiến họ phải vật lộn để sinh tồn và giữ lấy những giá trị tình cảm nhỏ nhoi. Cách viết của cả hai nhà văn đều xuất phát từ cái nhìn nhân đạo, lấy hiện thực làm nền để phát ngôn cho số phận của những kiếp người nhỏ bé.

Một nét nghệ thuật đặc sắc góp phần tạo nên thành công cho đoạn trích “Cô hàng xén” là việc xây dựng nhân vật chân thực, tinh tế thông qua những dòng tâm trạng. Thạch Lam không chú trọng vào những hành động hay biến cố ngoạn mục, mà đi sâu khám phá thế giới nội tâm đầy phức cảm của cô Tâm. Chân dung nhân vật được tái hiện chủ yếu qua những cảm xúc, suy tư: từ niềm hạnh phúc “đầm ấm và tự kiêu” khi còn được chăm lo cho các em, đến nỗi “buồn rầu” khi về nhà chồng, và sau cùng là cảm giác cô đơn, mệt mỏi trước một cuộc đời dài “toàn khó nhọc và lo sợ”. Chính những dòng tâm trạng ấy đã làm nên chiều sâu và sức ám ảnh cho nhân vật. Người đọc không chỉ thấy một cô gái tảo tần bên gánh hàng xén, mà còn cảm nhận được sự hi sinh thầm lặng, tình yêu thương sâu nặng với gia đình và gánh nặng mưu sinh đang dần bào mòn tuổi trẻ của cô. Cách xây dựng nhân vật này vừa thể hiện tài năng phân tích tâm lí bậc thầy của Thạch Lam, vừa gợi lên sự đồng cảm, thương xót sâu sắc nơi người đọc dành cho số phận của những người phụ nữ nhỏ bé trong xã hội cũ.