Đề thi vào lớp 6 môn Tiếng Việt trường THCS Vĩnh Yên năm 2026

Đề bài

PHẦN I. MÔN TIẾNG VIỆT (10 điểm)

A. TRẮC NGHIỆM (6,0 điểm)

            Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi bằng cách khoanh tròn vào chỉ một chữ cái A, B, C hoặc D đứng trước phương án trả lời đúng.

            (1) Đương nhiên mùa xuân là mùa hoa đẹp. Thược dược to bằng chiếc đĩa. Thu hải đường như những chùm hoa mọng, nhìn mà muốn ăn. Hải đường lại như những ngọn lửa nến lóe lên từ nách lá. Cây thu hải đường trồng trong chậu. Còn cây hải đường lại to như cây bưởi. Màu đỏ của hoa đỗ quyên làm ta tưởng như cây không biết mọc lá, cây không có lá bao giờ.

(2) Tết đến hoa đào nở thắm. Nó cũng là mùa xuân đấy.

(3) Sau Tết những cây gạo, rồi sau đó là cây vông, sau nữa nhiều ngày mới đến lượt hoa xoan tây thi nhau nở đỏ, xem ai rực rỡ hơn. Cả cây gạo và cây vông khi ra hoa đều không có lá, trông xa tưởng như cành đào ngày Tết đã vụt lớn lên, trở thành khổng lồ để kéo dài mùa xuân ra. Hoa gạo, hoa vông cứ mọc lên sáng chói ở đầu làng ven núi hoặc ngay cả trong những thị xã, thành phố.

(Trích Hoa đỏ - Băng Sơn)

Câu 1. Đoạn trích trên miêu tả các loài hoa nở vào mùa nào?

A. Mùa xuân

B. Mùa hè

C. Mùa thu

D. Mùa đông

Câu 2. Trong đoạn văn (1), theo tác giả, loài hoa nào gợi cảm giác nhìn mà muốn ăn?

A. Hoa lộc vừng

B. Hoa hải đường

C. Hoa thược dược

D. Hoa thu hải đường

Câu 3. Trong đoạn văn (3), những loài cây nào khi ra hoa không có lá?

A. Cây gạo và cây xoan tây

B. Cây vông và cây hoa mào gà

C. Cây gạo và cây hoa mào gà

D. Cây gạo và cây vông

Câu 4. Đoạn văn (1) sử dụng biện pháp nghệ thuật chủ yếu nào để tả các loài hoa?

A. Nhân hóa

B. So sánh

C. Nhân hóa và so sánh

D. Điệp từ

Câu 5. Các câu trong đoạn văn (1) liên kết với nhau bằng cách nào?

A. Thay thế từ ngữ và dùng từ ngữ nối

B. Dùng từ ngữ nối

C. Lặp từ ngữ và dùng từ ngữ nối

D. Thay thế từ ngữ

Câu 6. Chủ ngữ trong câu: Màu đỏ của hoa đỗ quyên làm ta tưởng như cây không biết mọc lá, cây không có lá bao giờ. là gì?

A. Màu đỏ

B. Hoa đỗ quyên

C. Màu đỏ của hoa đỗ quyên

D. Màu đỏ của hoa đỗ quyên làm ta

B. TỰ LUẬN (4,0 điểm)

Câu 1.

a) Tìm các cặp từ trái nghĩa có trong hai câu thơ sau và đặt một câu với một cặp từ trái nghĩa vừa tìm được.

Ngọt bùi nhớ lúc đắng cay

Ra sông nhớ suối, có ngày nhớ đêm.

(Tố Hữu)

b) Chỉ ra lỗi sai trong câu dưới đây và viết lại câu sau khi đã sửa.

Qua truyện cổ tích “Cây khế” cho ta thấy bài học sâu sắc về tình cảm anh em ruột thịt, cách ứng xử và đạo lí làm người.

Câu 2.

Đọc đoạn thơ sau và trả lời câu hỏi:

Tiếng gà

Giục quả na

Mở mắt

Tròn xoe

Giục hàng tre

Đâm măng

Nhọn hoắt

(Trích Ò...ó...o... - Trần Đăng Khoa)

a) Tìm các động từ và tính từ có trong đoạn thơ trên?

b) Tìm điệp từ có trong đoạn thơ và nêu tác dụng của việc sử dụng điệp từ ấy?

Câu 3.

Con hãy nhớ giữa bộn bề cuộc sống

Nhận và cho, biết chia sẻ cho đời

Sống bao dung, nhân ái với mọi người

Mở tấm lòng, tình yêu thương sẽ tới.

(Trích Mùa thu cho con - Nguyễn Hạ Thu Sương)

Em hãy viết một đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc của mình về đoạn thơ trên.

Lời giải

HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT

A. TRẮC NGHIỆM (6,0 điểm)

Câu 1. Đoạn trích trên miêu tả các loài hoa nở vào mùa nào?

A. Mùa xuân

B. Mùa hè

C. Mùa thu

D. Mùa đông

Phương pháp giải:

Em dựa vào những từ ngữ chỉ thời gian, mùa trong năm để chọn đáp án đúng.

Lời giải chi tiết:

Đoạn trích trên miêu tả các loài hoa nở vào mùa xuân.

Đáp án A.

Câu 2. Trong đoạn văn (1), theo tác giả, loài hoa nào gợi cảm giác nhìn mà muốn ăn?

A. Hoa lộc vừng

B. Hoa hải đường

C. Hoa thược dược

D. Hoa thu hải đường

Phương pháp giải:

Em đọc câu thứ ba đoạn (1) để chọn đáp án đúng.

Lời giải chi tiết:

Trong đoạn văn (1), theo tác giả, hoa thu hải đường gợi cảm giác nhìn mà muốn ăn.

Đáp án D.

Câu 3. Trong đoạn văn (3), những loài cây nào khi ra hoa không có lá?

A. Cây gạo và cây xoan tây

B. Cây vông và cây hoa mào gà

C. Cây gạo và cây hoa mào gà

D. Cây gạo và cây vông

Phương pháp giải:

Em đọc câu thứ hai đoạn (3) để chọn đáp án đúng.

Lời giải chi tiết:

Trong đoạn văn (3), cây gạo và cây vông khi ra hoa không có lá.

Đáp án D.

Câu 4. Đoạn văn (1) sử dụng biện pháp nghệ thuật chủ yếu nào để tả các loài hoa?

A. Nhân hóa

B. So sánh

C. Nhân hóa và so sánh

D. Điệp từ

Phương pháp giải:

Em dựa vào những từ ngữ, hình ảnh gợi tả, gợi cảm trong đoạn (1) để xác định biện pháp nghệ thuật được sử dụng chủ yếu.

Lời giải chi tiết:

Đoạn văn (1) có nhiều hình ảnh so sánh:

- Thược dược to bằng chiếc đĩa.

- Thu hải đường như những chùm hoa mọng

- Hải đường lại như những ngọn lửa nến.

- Cây hải đường lại to như cây bưởi.

Vậy biện pháp nghệ thuật chủ yếu là so sánh.

Đáp án B.

Câu 5. Các câu trong đoạn văn (1) liên kết với nhau bằng cách nào?

A. Thay thế từ ngữ và dùng từ ngữ nối

B. Dùng từ ngữ nối

C. Lặp từ ngữ và dùng từ ngữ nối

D. Thay thế từ ngữ

Phương pháp giải:

Em nhớ lại các cách liên kết câu.

Lời giải chi tiết:

Các câu trong đoạn văn (1) liên kết với nhau bằng lặp từ ngữ “thu hải đường”, “hải đường” và dùng từ ngữ nối “còn”.

Đáp án C.

Câu 6. Chủ ngữ trong câu: Màu đỏ của hoa đỗ quyên làm ta tưởng như cây không biết mọc lá, cây không có lá bao giờ. là gì?

A. Màu đỏ

B. Hoa đỗ quyên

C. Màu đỏ của hoa đỗ quyên

D. Màu đỏ của hoa đỗ quyên làm ta

Phương pháp giải:

Em đặt câu hỏi để tìm bộ phận chủ ngữ.

Lời giải chi tiết:

Chủ ngữ trong câu là “Màu đỏ của hoa đỗ quyên”.

Đáp án C.

B. TỰ LUẬN (4,0 điểm)

Câu 1.

a) Tìm các cặp từ trái nghĩa có trong hai câu thơ sau và đặt một câu với một cặp từ trái nghĩa vừa tìm được.

Ngọt bùi nhớ lúc đắng cay

Ra sông nhớ suối, có ngày nhớ đêm.

(Tố Hữu)

b) Chỉ ra lỗi sai trong câu dưới đây và viết lại câu sau khi đã sửa.

Qua truyện cổ tích “Cây khế” cho ta thấy bài học sâu sắc về tình cảm anh em ruột thịt, cách ứng xử và đạo lí làm người.

Phương pháp giải:

a) Em đọc từng câu thơ, tìm những từ hoặc cụm từ có ý nghĩa trái ngược nhau. Sau đó chọn một cặp từ trái nghĩa để đặt câu phù hợp về nghĩa.

b) Em phân tích câu xem câu có đủ các thành phần chính chưa, dấu câu được sử dụng đúng vị trí chưa.

Lời giải chi tiết:

a) Các cặp từ trái nghĩa: ngọt bùi – đắng cay, ngày – đêm.

Đặt câu: Dù trải qua bao ngọt bùi, đắng cay, mẹ vẫn luôn yêu thương và chăm sóc chúng em.

b)

- Câu mắc lỗi thiếu chủ ngữ.

- Câu sửa lại: Truyện cổ tích “Cây khế” cho ta thấy bài học sâu sắc về tình cảm anh em ruột thịt, cách ứng xử và đạo lí làm người.

Câu 2.

Đọc đoạn thơ sau và trả lời câu hỏi:

Tiếng gà

Giục quả na

Mở mắt

Tròn xoe

Giục hàng tre

Đâm măng

Nhọn hoắt

(Trích Ò...ó...o... - Trần Đăng Khoa)

a) Tìm các động từ và tính từ có trong đoạn thơ trên?

b) Tìm điệp từ có trong đoạn thơ và nêu tác dụng của việc sử dụng điệp từ ấy?

Phương pháp giải:

a) Em nhớ lại về động từ và tính từ.

b) Em tìm từ ngữ được lặp lại nhiều lần trong đoạn thơ. Sau đó dựa vào nội dung để nêu tác dụng của điệp từ đó.

Lời giải chi tiết:

a)

- Động từ: giục, mở, đâm.

- Tính từ: tròn xoe, nhọn hoắt.

b) Điệp từ “giục” có tác dụng nhấn mạnh tiếng gà gáy như đang thúc giục cây cối, vạn vật thức dậy và phát triển. Việc sử dụng điệp từ này còn làm đoạn thơ có nhịp điệu vui tươi, sinh động.

Câu 3.

Con hãy nhớ giữa bộn bề cuộc sống

Nhận và cho, biết chia sẻ cho đời

Sống bao dung, nhân ái với mọi người

Mở tấm lòng, tình yêu thương sẽ tới.

(Trích Mùa thu cho con - Nguyễn Hạ Thu Sương)

Em hãy viết một đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc của mình về đoạn thơ trên.

Phương pháp giải:

Em đọc kĩ đề bài và xác định bố cục, nội dung và hình thức.

- Cấu trúc:

+ Mở đầu: Giới thiệu tên bài thơ, tên tác giả và ấn tượng của em về bài thơ.

+ Triển khai: Nêu những cái hay, cái đẹp của bài thơ (từ ngữ, hình ảnh, nhân vật, nội dung, ý nghĩa,...) và biểu lộ tình cảm, cảm xúc của em đối với bài thơ.

+ Kết thúc: Nhấn mạnh, khẳng định lại một lần nữa tình cảm, cảm xúc của em đối với bài thơ.

- Cảm nhận thông điệp của đoạn thơ: Trong cuộc sống, mỗi người cần biết cho đi, chia sẻ, sống bao dung, nhân ái và mở lòng yêu thương mọi người. Khi biết trao yêu thương, chúng ta cũng sẽ nhận lại được tình yêu thương và làm cho cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn.

- Hình thức: đảm bảo hình thức của một đoạn văn, bố cục rõ ràng.

Lời giải chi tiết:

Bài tham khảo 1:

Đoạn thơ trích trong bài Mùa thu cho con của tác giả Nguyễn Hạ Thu Sương đã để lại trong em nhiều cảm xúc và suy nghĩ về tình yêu thương trong cuộc sống. Những lời thơ “Nhận và cho, biết chia sẻ cho đời”, “Sống bao dung, nhân ái với mọi người” nhắc nhở mỗi người phải biết quan tâm, giúp đỡ và sống tốt với những người xung quanh. Em đặc biệt ấn tượng với câu thơ “Mở tấm lòng, tình yêu thương sẽ tới” vì câu thơ giúp em hiểu rằng khi biết trao đi sự chân thành và yêu thương, chúng ta cũng sẽ nhận lại những tình cảm tốt đẹp. Bằng lời thơ nhẹ nhàng, gần gũi, tác giả muốn nhắn nhủ rằng sự sẻ chia, lòng bao dung và nhân ái sẽ làm cho cuộc sống trở nên ấm áp, tốt đẹp hơn. Đọc xong đoạn thơ, em tự nhủ sẽ biết quan tâm đến người thân, hòa đồng với bạn bè và sẵn sàng giúp đỡ những người gặp khó khăn.

Bài tham khảo 2:

Đoạn thơ trích trong bài Mùa thu cho con của tác giả Nguyễn Hạ Thu Sương đã để lại trong em nhiều cảm xúc sâu sắc. Em đặc biệt ấn tượng với những lời thơ: “Nhận và cho, biết chia sẻ cho đời”, bởi câu thơ nhắc nhở mỗi người không nên chỉ biết nhận mà còn phải biết cho đi và sẻ chia với người khác. Bên cạnh đó, đoạn thơ còn khuyên chúng ta sống bao dung, nhân ái và mở lòng yêu thương mọi người. Theo em, khi con người biết quan tâm, giúp đỡ và tha thứ cho nhau thì cuộc sống sẽ trở nên ấm áp, tốt đẹp hơn. Những lời thơ ấy giúp em hiểu rằng tình yêu thương cần được thể hiện bằng những việc làm cụ thể, dù là nhỏ bé. Em sẽ cố gắng sống chan hòa với bạn bè, kính trọng ông bà, cha mẹ và biết giúp đỡ những người gặp khó khăn.