Dẫn chứng về học đối phó

Học đối phó là lối học tập mang tính hình thức, thụ động, người học chỉ học để qua kiểm tra, qua kỳ thi, làm vừa lòng thầy cô hoặc gia đình, chứ không nhằm mục tiêu tiếp thu tri thức thực chất. Việc học này thường đặt nặng điểm số, thành tích hơn là sự hiểu biết và phát triển năng lực cá nhân.

• Biểu hiện: Hàng năm, trước kỳ thi, trên mạng xã hội tràn lan các dự đoán đề thi. Rất nhiều học sinh chỉ ôn tập trung vào bài "Vợ chồng A Phủ" hay "Người lái đò Sông Đà" vì tin vào lời đồn, bỏ qua các tác phẩm khác.
• Kết quả: Khi đề ra vào bài "Chiếc thuyền ngoài xa" hay một tác phẩm khác, hàng ngàn thí sinh ngỡ ngàng, "cắn bút" trong phòng thi, dẫn đến điểm liệt hoặc điểm thấp, đánh mất cơ hội vào đại học chỉ vì trò may rủi.

• Biểu hiện: Dưới áp lực thành tích của đạo luật No Child Left Behind, các giáo viên và hiệu trưởng tại đây đã tổ chức các buổi "sửa bài tập tập trung". Họ hướng dẫn học sinh cách học tủ, học vẹt các đáp án và trực tiếp tẩy xoá câu trả lời sai của học sinh để thay bằng câu đúng nhằm đối phó với các kỳ kiểm tra tiêu chuẩn.
• Kết quả: 11 cán bộ giáo dục bị truy tố. Nhiều học sinh sau đó bị hổng kiến thức trầm trọng vì suốt nhiều năm chỉ được dạy cách "đối phó với bài thi" thay vì học kiến thức thật. Khi lên cấp học cao hơn, những học sinh này không thể theo kịp và tỉ lệ bỏ học tăng cao.

• Biểu hiện: Anna không hề học chuyên sâu về nghệ thuật hay kinh doanh. Cô chỉ học cấp tốc các thuật ngữ chuyên ngành, đọc lướt các tạp chí thời trang và nghệ thuật để đối phó trong các cuộc trò chuyện. Cô sao chép phong thái của giới siêu giàu để tạo ra một hồ sơ năng lực giả mạo.
• Kết quả: Dù lừa được nhiều người trong thời gian ngắn, nhưng vì thiếu kiến thức nền tảng thực tế về tài chính và vận hành doanh nghiệp, các kế hoạch của cô nhanh chóng đổ vỡ. Cô bị bắt và kết án tù tại Mỹ vì tội lừa đảo và chiếm đoạt tài sản.

Đã có lúc tôi tự lừa dối bản thân bằng lối học mì ăn liền: chỉ học khi sắp thi và học cấp tốc để đối phó với những con số trên bảng điểm. Tôi từng dành cả đêm để nhồi nhét những mẩu kiến thức rời rạc, những bài mẫu có sẵn trên mạng rồi dùng kỹ thuật sao chép, xào nấu để biến chúng thành bài thu hoạch của mình cho xong nhiệm vụ. Lúc đó, tôi hả hê khi nhận được kết quả tốt mà chẳng cần tốn quá nhiều công sức nghiên cứu sâu. Thế nhưng, cái giá của việc học đối phó là một khoảng trống mênh mông trong trí tuệ. Chỉ một tuần sau kỳ thi, mọi thứ tôi dày công nhồi nhét đều 'bay màu' không dấu vết, khiến tôi hoàn toàn lúng túng khi gặp lại những vấn đề đó trong thực tế cuộc sống. Tôi nhận ra rằng việc học cho đủ hồ sơ hay ngồi trên lớp nhưng thiếu tập trung thực chất là hành động tự ăn bớt tương lai của chính mình. Sự hời hợt ấy không chỉ lấy đi của tôi kiến thức, mà còn bào mòn cả lòng tự trọng và thói quen nỗ lực. Giờ đây, tôi hiểu rằng tri thức thật sự không nằm ở những gì ta cố nhớ để đi thi, mà nằm ở những gì còn lại sau khi ta đã quên hết những bài học vẹt đó.