Đề thi tham khảo giữa học kì 2 Văn 10 - Đề số 1

Đọc văn bản sau:

Ngôn chí (Bài 8)

Túi thơ bầu rượu quản xênh xang,
Quẩy dụng đầm hâm^[1] mấy dặm đường.
Đài Tử Lăng^[2] cao, thu mát,
Bè Trương Khiên^[3] nhẹ, khách sang.

Tằm ươm lúc nhúc, thuyền đầu bãi,
Hàu^[4] chất so le, khóm cuối làng.
Ngâm sách^[5]thằng chài trong thuở ấy,
Tiếng trào^[6] dậy khắp Thương Lang^[7].

(Tổng tập văn học Việt Nam, tập 4, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 2000, tr.81)

[1] Quẩy dụng đầm hâm: quẩy hoặc quây tức là ngoắc vào cái cán tre hoặc gỗ rồi vác lên vai, dụng là đưa xuống dùng, đầm hâm là tỏ ý vui vẻ, hồn nhiên

[2] Đài Tử Lăng: Tử Lăng tên tự của Nghiêm Quang,bạn học thuở trẻ của Lưu Tú (Hán Quang Vũ). Khi Quang Vũ lên ngôi vua, Nghiêm Quang về ở ẩn, cày ruộng ở miền núi Phú Xuân, trên một mỏn đá. Nơi đó, đời sau gọi là Đài Tử Lăng

[3] Bè Trương Khiên: Trương Khiêm là một nhà thám hiểm nổi tiếng thời Hán Vũ Đế, từng chu du nhiều nước Trung Á. Nói bè Trương Khiêm là nói đến cuộc đời phiêu bạt của Trương Khiêm

[4] Hàu: cũng gọi là sò (sò hến)

[5] Sách: nghĩa đen là cái dây, tức là cái dây te lưới người đi chài, nghĩa bóng là quyển sách, hoặc sách lược…Ở đây Nguyễn Trãi chỉ nói thằng chài bình thường, nhưng suy rộng ra thì Tử Lăng cũng là một kiểu thằng chài, một kiểu Ngư phủ trong bài đồng dao Thương Lang

[6] Tiếng trào: trào lộng, chế giễu

[7] Thương Lang: là biệt danh một con sông ở Sơn Đông, nơi Khổng Tử thường hay tắm giặt